اپلیکیشنهای گوشی شما بیش از حد مجاز به اطلاعاتتان دسترسی دارند؟ راههای شناسایی و قطع دسترسیهای غیرضروری
به گزارش گروه داشنگاه خبرگزاری دانشجو، وبسایت فناوری «انگجت» در گزارشی به قلم عدنان احمد، منتشرشده در سوم نوامبر ۲۰۲۶، به بررسی خطرات دسترسی بیش از حد اپلیکیشنها به اطلاعات شخصی کاربران و روشهای مدیریت مجوزها در سیستمعاملهای اندروید و iOS پرداخته است.
امروزه صدها هزار اپلیکیشن برای گوشیهای هوشمند در دسترس هستند، اما نصب و استفاده از آنها بدون توجه به مجوزهای درخواستی میتواند حریم خصوصی کاربران را در معرض خطر قرار دهد.
اگرچه سیستمعاملهای اندروید و iOS به ابزارهای امنیتی داخلی برای شناسایی و مسدودسازی برنامههای مخرب مجهز هستند، برخی اپلیکیشنها ممکن است همچنان با دسترسی به اطلاعات حساس یا امکانات دستگاه، خطراتی ایجاد کنند.
درخواست دسترسی به دوربین، موقعیت مکانی، پیامکها یا فایلهای شخصی لزوماً به معنای ناامن بودن یک برنامه نیست؛ با این حال، کاربران باید بررسی کنند که آیا چنین دسترسیهایی با عملکرد اصلی اپلیکیشن ارتباط منطقی دارد یا خیر.
چرا بررسی مجوزهای اپلیکیشنها اهمیت دارد؟
بررسی دورهای مجوزهای برنامهها یکی از سادهترین راههای محافظت از اطلاعات شخصی است.
برای مثال، اگر یک اپلیکیشن نیازی به موقعیت مکانی کاربر در پسزمینه ندارد، میتوان این دسترسی را بهطور کامل غیرفعال کرد یا آن را به زمان استفاده از برنامه محدود ساخت.
دسترسی به دوربین، میکروفون و موقعیت مکانی از حساسترین مجوزهای گوشیهای هوشمند محسوب میشود.
در گوشیهای آیفون، هنگام استفاده یک برنامه از دوربین، نقطهای سبز و هنگام استفاده از میکروفون، نقطهای نارنجی در بالای صفحه ظاهر میشود. همچنین، آیکون آبیرنگ موقعیت مکانی میتواند نشاندهنده دسترسی یک برنامه به اطلاعات مکانی کاربر باشد.
گوشیهای اندرویدی نیز از نشانگرهای مشابهی استفاده میکنند و کاربران میتوانند با باز کردن پنل تنظیمات سریع، اطلاعات مربوط به دسترسی برنامهها به امکانات حساس دستگاه را مشاهده کنند.
چگونه مجوزهای اپلیکیشنها را در آیفون مدیریت کنیم؟
اپل در سیستمعاملهای iOS 27 و iPadOS 27 امکانات متعددی برای مدیریت حریم خصوصی کاربران در نظر گرفته است.
برنامههای شخص ثالث هنگام نخستین استفاده از اطلاعاتی مانند مخاطبان، تصاویر، موقعیت مکانی یا میکروفون، باید از کاربر اجازه دریافت کنند.
برای نمونه، هنگام درخواست دسترسی به موقعیت مکانی، کاربران میتوانند گزینه «Allow Once» را برای اجازه موقت یا «Allow While Using App» را برای دسترسی صرفاً هنگام استفاده از برنامه انتخاب کنند.
برای بررسی و تغییر مجوزها در آیفون، کافی است مسیر زیر دنبال شود:
Settings > Privacy & Security
در این بخش، انواع دسترسیها به همراه فهرست اپلیکیشنهای دارای مجوز نمایش داده میشود.
برای مثال، با انتخاب گزینه «Microphone» میتوان تمام برنامههایی را مشاهده کرد که اجازه استفاده از میکروفون دارند و در صورت نیاز، دسترسی هرکدام را غیرفعال کرد.
برخی برنامهها مانند گوگلمپ و اوبر ممکن است برای عملکرد بهتر به موقعیت مکانی دقیق نیاز داشته باشند، اما کاربران میتوانند سطح این دسترسی را متناسب با نیاز خود تغییر دهند.
همچنین هنگام درخواست دسترسی به تصاویر، امکان انتخاب گزینه «Limited Access» وجود دارد تا برنامه فقط به عکسها و ویدئوهای مشخصشده دسترسی پیدا کند.
قابلیت «App Privacy Report» نیز به کاربران اجازه میدهد فعالیت برنامهها در دسترسی به اطلاعات، حسگرهای دستگاه و ارتباطات شبکهای را بررسی کنند و ببینند هر برنامه با چه دامنههای اینترنتی ارتباط برقرار کرده است.
روش بررسی مجوزهای اپلیکیشنها در اندروید
سیستمعامل اندروید نیز طی سالهای اخیر ابزارهای مدیریت حریم خصوصی خود را توسعه داده است.
اگرچه نام و محل برخی تنظیمات بسته به شرکت سازنده گوشی متفاوت است، کاربران معمولاً میتوانند مجوزهای برنامهها را بهصورت جداگانه مشاهده و مدیریت کنند.
یکی از سادهترین روشها، نگه داشتن انگشت روی آیکون اپلیکیشن و انتخاب گزینه اطلاعات برنامه یا «App info» است.
همچنین میتوان از مسیر زیر اقدام کرد:
Settings > Apps > See all apps > Permissions
پس از انتخاب برنامه، فهرست مجوزهای آن نمایش داده میشود و کاربر میتواند دسترسی به اطلاعات مختلف را فعال یا غیرفعال کند.
در برخی موارد، مانند موقعیت مکانی، گزینههایی برای دسترسی دائمی یا دسترسی صرفاً هنگام استفاده از اپلیکیشن وجود دارد.
داشبورد حریم خصوصی اندروید چه کاربردی دارد؟
یکی دیگر از قابلیتهای مهم اندروید، «Privacy Dashboard» یا داشبورد حریم خصوصی است.
این بخش به کاربران امکان میدهد مشاهده کنند کدام برنامهها در ۲۴ ساعت گذشته به اطلاعات یا امکانات حساس گوشی دسترسی داشتهاند.
برای یافتن این قابلیت، میتوان به بخش «Security and privacy» در تنظیمات مراجعه کرد یا عبارت «Privacy Dashboard» را در قسمت جستوجوی تنظیمات وارد کرد.
علاوه بر این، فروشگاههای گوگلپلی و اپاستور نیز اطلاعاتی درباره دادهها و دسترسیهای احتمالی اپلیکیشنها ارائه میدهند تا کاربران پیش از نصب برنامهها، آگاهانهتر تصمیم بگیرند.
توصیه نهایی برای حفظ امنیت اطلاعات
بر اساس گزارش انگجت، کاربران بهتر است هر چند وقت یکبار مجوزهای برنامههای نصبشده روی گوشی خود را بررسی کنند و دسترسیهایی را که ارتباطی با عملکرد اصلی برنامه ندارند، محدود یا غیرفعال سازند.
این اقدام ساده میتواند به کاهش احتمال دسترسی غیرضروری اپلیکیشنها به اطلاعات شخصی و افزایش امنیت و حریم خصوصی کاربران کمک کند.