نخبگان سیاسی پس از انقلاب اسلامی در ایران

با شکل‌گیری نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران، دغدغه توسعه و پیشرفت همواره در میان نخبگان اجرایی ایران وجود داشته است

کد خبر: ۱۰۱۱۸۹۵

يکشنبه - ۰۱ خرداد ۱۴۰۱ / May 22, 2022

به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری دانشجو، با شکل‌گیری نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران، دغدغه توسعه و پیشرفت همواره در میان نخبگان اجرایی ایران وجود داشته است. از آنجا که در ایران جامعه عموما ضعیف و تشکل نیافته است، مسئولیت تحول ساختاری بر عهده نخبگان خواهد بود؛ اما باید دید که این نخبگان تا چه میزان در این مسیر موفق بوده¬اند؟ ایا توانستهاند مقداری از موانع توسعه کشور را بردارند یا اینکه خود با اعمال و افکارشان مشکلی بر مشکلات موجود افزوده¬اند؟ همه این پرسش‌ها نیاز به تحقیقات مفصل و مبسوطی دارد تا جایگاه این نخبگان را در روند توسعه کشور ایران را مشخص کند. اساسیترین نقش نخبگان سیاسی در نهادینگی سیاسی جامعه، مشروعیت بخشیدن به ارزشها و نهاد‌های جدیدی است که اصول و مبانی همکاری و همزیستی عمومی را تبیین میکنند و به کنش و تصمیم سیاسی، خصلتی ملی- اخلاقی میبخشند. لازمه پیشرفت سیاسی در ایران ایجاد و تقویت یک نظم دموکراتیک است. در سایه چنین نظمی انتظار میرود که تدوین، اجرا و نظارت بر برنامههای پیشرفت در کشور حالتی مشارکتیتر به خود بگیرد و تخلف از برنامهها و قوانین کاهش یابد. نخبگان سیاسی قادر خواهند بود با استفاده از فرصتها و ظرفیتهای داخلی نظام سیاسی و قانونی جمهوری اسلامی ایران، در عرصه سیاست کشور تحرک و پویایی معقول و منطقی ایجاد کنند و نقاط ضعف موجود را برطرف و در مواقعی تبدیل به نقطه قوت کنند. نکته قابل توجه در این میان این است که، در شرایط فعلی ترسیم وضعیت مطلوب نمیتواند کمک قابل توجهی به تحقق پیشرفت سیاسی ارائه دهد، بلکه لازم است وضعیت مقدور، هدف پیشرفت سیاسی تصور شود. ابزار‌ها و سازوکار‌های تجربه شده توسعه سیاسی در سایر کشور‌های پیشرفته سیاسی با درصدی از بومیسازی میتواند به نحو موفقیتآمیزی در جامعه ایران و از سوی نخبگان سیاسی مورد عمل و نهادینه شدن واقع شود.

نخبگان سیاسی باید ضرورت توسعه سیاسی را درک و چارچوب و عناصر «توسعه سیاسی معیار» در درون نظام سیاسی جمهوری اسلامی را تعیین کنند و به صورت تدریجی، مفهوم پیشرفت سیاسی را به دالّ مرکزی گفتمان پیشرفت در ایران تبدیل کنند. در این راستا تعادلبخشی میان دو سطح پیشرفت اقتصادی و پیشرفت سیاسی، ضرورت دارد. ارزش و مرز‌های آزادی فردی نیاز به بازتعریف و ارائه تفاسیر جدید از فردیت و محدوده آزادی‌های شهروندان دارد. حوزه عمومی نیاز به تقویت از طریق نهادسازی از پایین دارد. روح انتقادی در درون جامعه و نظام سیاسی باید تقویت شود و هزینههای سیاسی و حقوقی نقد مثبت و سازنده تقلیل یابد. نخبگان سیاسی نیز باید گرایش عملی به قانون از طریق تنقیح نظام قوانین و پالایش آن از موانع پیشرفت سیاسی، رعایت اصول عدالت و انصاف سیاسی داشته باشند تا فرهنگ سیاسی جامعه به سمت بلوغ بیشتر متمایل شود.

یادداشت: امین دهقان