رهنمودهايي از آيت الله مظاهري؛

بايدها و نبايدهاي استادان و دروس معارف اسلامي

به اساتيد محترم معارف اسلامي، صميمانه عرض مي‌كنم كه هيچ چيز، جاي رفتار مقبول و فضيلت مند و اخلاقي را پر نمي‌كند و تأثير و جذابيت اين عامل در ايجاد انگيزه و كشش و پذيرش دانشجويان عزيز، به دروس معارف بسيار برجسته و بي‌بديل است.

کد خبر: ۱۰۲۷۳۵

دوشنبه - ۰۸ آذر ۱۳۸۹ / November 29, 2010

گروه معارف «شبكه خبر دانشجو»؛ در ضرورت تدريس دروسي با عنوان معارف اسلامي در دانشگاه‌ها، ترديدي نيست. زيرا نسل تكامل خواه و حق جوي جوان مسلمان در هر رشته‌اي كه تحصيل كند، نيازمند يك ديدگاه مذهبي قابل دفاع است، و از اين جهت بايد با ارتقاء معلومات ديني بتواند نگرش مذهبي خود را اولاً براي خويشتن و ثانياً براي ديگران قابل دفاع و توجيه سازد.

از اين رو در دانشگاه به عنوان كانون تكامل فكري و فرهنگي جوانان، بايد چنين دروسي به بهترين شيوه‌ها، ارائه گردد. اما آنچه بسيار با اهميت و كاملاً تعيين كننده است، شرايط اين مسئله است. به بيان ديگر، يك نگرش صحيح مذهبي براي جوانان عزيزِ دانشجو از طريق تدريس دروس معارف اسلامي، وقتي ايجاد خواهد شد كه سه كار مهم صورت پذيرد: نخست آنكه، كتاب‌ها و متون درسي، با دقت هر چه تمام‌تر به گونه‌اي تنظيم و تدوين شوند كه: اولاً: «رغبت برانگيز» باشد. ثانياً: «كاربردي» باشد.

اين كتاب‌ها، وقتي «رغبت برانگيز» خواهند بود كه پاسخگوي سئوالات، شبهات و دغدغه‌هاي فكري و عقيد تي دانشجويان بوده و جوان پرسشگر و حق طلب را از حيث نظري و انديشه‌اي، اقناع نمايند و به دنبال آن در وي، تحول فكري و معرفتي، پديد آورند.

و اين كتاب‌ها، وقتي «كاربردي» خواهند بود كه تمام مطالبي كه در آن ارائه مي‌شود، در مقام عمل و در زندگي روزمرة دانشجويان، كاملاً و يا به نحوي از انحاء،كارآمد و تأثير گذار باشند و آنان با آموختن اين دروس، شيوه زندگي و اخلاقي برتر و معنوي‌تر و مسلمانانه‌تري پيدا كنند.

به بيان ديگر، اگر مطالب و مفاد كتاب‌هايي معارف دانشگاه‌ها، جوان دانشجوي حقيقت‌خواه را از جهت فكري و معرفتي و نيز از جنبة اخلاقي و رفتاري، متحول نسازد و هيچ تغييري در انديشه و عمل او پديد نياورد، چندان ارزشمند نخواهد بود.

بايد توجه داشته باشيم كه دين و مذهب نيامده است تا صرفاً عقايد جديدي را وارد ذهن ما كند و يك سلسله معلوماتي را كه پيش از اين نداشته‌ايم به ما ارائه نمايد. بلكه آمده است تا ما را بسازد و فكراً و عملاً دگرگون و متحول نمايد؛ به اين معنا كه دست ما را گرفته و از وضع غير قابل قبولي كه در آن هستيم به وضعي مطلوب و قابل قبول، ارتقاء دهد.

و اين همان چيزي است كه نسلِ جوان به ويژه دانشجويان عزيز بايد به طور كاملاً ملموس، از فراگيري معارف اسلامي، احساس نمايند. دومين كار مهمي كه در زمينة تعليم و تدريس معارف اسلامي در همه جا، به ويژه در دانشگاه‌ها، وجود دارد، توجه جدي به شرايط اساتيدي است كه عهده دار اين امر مهم مي‌شوند.

اهمّ اين شرايط كه جامع ساير شرايط است، عبارت است از اينكه: اولاً: از حيث علمي در كار خود تسلط و قدرت لازم را داشته باشند، به اين معنا كه بايد دين و معارف ديني را به خوبي و به شيوه‌اي محققانه و عالمانه بشناسند. ثانياً: از عقلانيت و تدبير و درايت ويژه‌اي نيز برخوردار باشند؛ و به اين ترتيب ابعادي از دين كه نسل جوان امروز ما در دنياي جديد و جهان معاصر و جامعة امروز، بيشتر به آن نيازمند است را شناسايي كرده و در تعليم و تدريس خود بر آن ابعاد، تكيه و تأكيد ورزند. ثالثاً: از بُعد عملي هم داراي منش اخلاقي و معنوي قابل قبولي باشند.

در بين اين شرايط، شرط سوم يعني منش اخلاقي و معنوي استادان، بسيار تأثير گذار و با اهميت است. قرآن كريم با سرزنش هر چه تمام‌تر، مي‌فرمايد: «أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَأَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتَابَ أَفَلا تَعْقِلُونَ؛ آيا مردمان را به نيكي فرا مي‌خوانيد اما خودتان را فراموش مي‌نماييد؟

دانشجويان عزيز بايد، اثر عملي دروس معارف اسلامي را پيش از خود، در استادان معارف اسلامي مشاهده نمايند و در اين صورت، سخن و كلام آن اساتيد را كه برخاسته از دل و جان است، با جان و دل خواهند پذيرفت. نكتة قابل توجه در اين زمينه، آن است كه: از ميان فضايل و خلقيات مثبتي كه بايد اساتيد معارف اسلامي، به آن آراسته باشند، پنج فضيلت اخلاقي از ساير فضائل، با اهميت‌تر و جذاب‌تر است: اول: تواضع و فروتني؛ و اينكه دانشجويان، احساس فاصله و تفاوت رفتاري با استاد نداشته باشند. دوم: انصاف و حقيقت‌طلبي در بحث‌ها و مذاكرات علمي و ساير رفتارها و گفتارها. سوم: مهرباني، حسن خلق و محبت و نرمي در رفتار و پرهيز از خشونت، بدخلقي و سخت‌گيري. چهارم: صداقت و پرهيز از هرگونه تزوير و ريا و دو رويي و ظاهر سازي. پنجم: نيك خواهي و خيرخواهي و پرهيز از بد دلي و بدگماني و سوء ظن.

اينجانب صميمانه از زحمات و تلاش‌ها و اهتمام گروه‌ها و اساتيد محترم معارف اسلامي و نيز مسئولان و متصديان اين امر قدرداني و تشكر مي‌كنم و سعادت و توفيقات آنان را در مسئوليت سنگيني كه بر عهده دارند از خداوند سبحان مسئلت مي‌نمايم.

و السلام عليكم و رحمة الله و بركاته

/انتهاي پيام/