مركز پژوهش‌هاي مجلس منتشر كرد

«فرصت‌ها و تهديدهاي منطقه‌اي براي جمهوري اسلامي ايران»

مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي اعلام كرد: ايران براي رسيدن به جايگاه شايسته خود در منطقه به يك نقشه راه نيازمند است.

کد خبر: ۱۰۳۴۲

سه‌شنبه - ۰۲ مهر ۱۳۸۷ / September 23, 2008

به گزارش گروه سياسي «شبکه خبر دانشجو» به نقل از دفتر اطلاع‌رساني مركز پژوهش ها، دفتر مطالعات سياسي اين مركز در گزارشي با عنوان «سند چشم‌انداز و روابط خارجي ايران، نگاهي مجدد به شرق، آسيا، روسيه و درياي خزر» تصريح كرد: منطقه مناسب براي نقش آفريني ايران آسياي مركزي، درياي خزر و قفقاز است و به همين دليل ايران در چارچوب سند چشم‌انداز 20 ساله به يك نقشه راه با استراتژي هاي مناسب براي رسيدن به جايگاه شايسته خود در منطقه نياز دارد؛ زيرا اگر سياست خارجي با توجه به نقاط قوت ايران و فرصت‌هاي پيش‌رو برنامه‌‌ريزي شود، به صورت طبيعي ايران مي‌تواند مهم‌ترين عامل توسعه كشورهاي همسايه بخصوص تركمنستان، تاجيكستان، ارمنستان، ‌آذربايجان افغانستان و عراق باشد و اين در حالي است كه هم اكنون مهندسان هندي در افغانستان بيشتر از ايرانيان هستند و در عراق نيز نيروي انساني متخصص ايراني به دليل عدم حمايت سياسي دولت از بخش خصوصي حضور چنداني ندارد.

اين گزارش مي‌افزايد: همگرايي ميان ايران و كشورهاي آسيايي در چارچوب توافقاتي مانند شانگهاي، اكو و سازمان همكاري و امنيت در آسيا مبين يك بازي برد – برد است؛ اما يك سوال باقي است كه آيا پيوستن ايران به سازمان همكاري‌هاي شانگهاي منزلت امنيتي ايران را ارتقا مي‌دهد؟ و پاسخ اين است كه بي‌شك هر گونه فعاليت همگرايانه با كشورهاي مستقل به ايجاد وضعيت بهتري براي ايران مي‌انجامد.

اين گزارش حاکي است، اما نگراني‌هاي امنيتي ايران بيشتر از نقاطي است كه در زير چتر سازمان شانگهاي قرار نمي‌گيرند و بجز تهديد افراط‌گرايي اسلامي از نوع طالبان، القاعده و فعاليت سازمان‌هايي مانند حزب التحرير در آسياي مركزي كه پيمان شانگهاي مي‌تواند در كنترل و يا محدودسازي آنان نقش ايفا کند، نگراني‌هاي عمده ايران در مناطق ديگر است.

بنا بر اين گزارش، ‌آينده عراق، موضوع جنگ داخلي و تجزيه احتمالي اين كشور، حضور نيروهاي خارجي بخصوص تعداد زياد نفرات و تجهيزات پيچيده نظامي و ارتباطي آمريكاييان در خليج فارس و همه كشورهاي عربي همسايه ايران، تلاش آمريكا براي ايجاد يك بلوك جديد متشكل از اعراب و اسرائيل در برابر خطر نفوذ ايران در خاورميانه، تشديد اختلافات مابين شيعيان و اهل سنت و ازدياد فشار به كشورهاي توليدكننده نفت براي افزايش توليد و كاهش قيمت نفت همه و همه از جنسي ديگرند و در مناطق ديگر، ايران را هدف گرفته‌اند كه احتمالا پيمان شانگهاي نمي‌تواند به ايران در اين موارد كمكي داشته باشد؛ بنابراين به نظر مي‌رسد ايران براي ارتقاي سطح امنيت ملي خود علاوه بر عضويت در سازمان شانگهاي بايد به فكر استفاده از بازيگران ديگر و مكانيسم‌هاي ديگر نيز باشد.

اين گزارش مهم‌ترين تهديد براي ايران را حضور نظامي آمريكا در كشورهاي همسايه دانست و افزود: از ميان 15 كشور همسايه ايران تنها در ارمنستان، تركمنستان و روسيه پايگاه‌هاي نظامي و امنيتي آمريكا وجود ندارد و در عوض در كشورهاي نزديك به ايران و نه همسايه مستقيم مانند تاجيكستان، قزاقستان و قرقيزستان اين حضور به چشم مي‌خورد.

در ادامه اين گزارش تصريح شده است: تهديد بالقوه ديگر براي ايران، تغييرات ژئوپليتيكي منطقه است؛ به عنوان مثال اگر عراق تجزيه و يا فدراليسم به صورت مطلق در آن كشور اجرا شود، اين موضوع براي ايران پيامدهاي امنيتي و سياسي خواهد داشت، كما اينكه سر برآوردن مجدد طالبان در برخي از ولايات افغانستان نيز از همين مقوله است؛ گسترش افراط گرايي در كشورهاي عربي و صدور آن به برخي از استان‌هاي مرزي ايران نيز از چالش‌هاي عمده ايران در منطقه است.

در پايان اظهارنظر مركز پژوهش ها آمده است: محاسبات سود – هزينه نشان مي‌دهد كه استخراج نفت و گاز در درياي خزر مانند مناطق جنوبي كشور نيست، بنابراين با اين وصف به نظر مي‌رسد كه به لحاظ اعمال حاكميت و همچنين توسعه همكاري با كشورهاي ساحلي ديگر مناسب است استراتژي مدوني براي اكتشاف و توسعه ميدان هاي نفت و گاز خزر و همچنين خطوط انتقال طراحي شود./انتهاي پيام/