ضایعات نیشکر به کمبود خوراک دام پاسخ می‌دهد

تامین خوراک دام چند سالی است که به یک دغدغه در سطح کلان مدیریت غذایی کشور بدل شده که راهکار‌های متعددی برای رفع آن وجود دارد یکی از این روش‌ها استفاده از ضایعات نیشکر است.

کد خبر: ۱۰۴۶۹۰۳

يکشنبه - ۱۳ آذر ۱۴۰۱ / December 04, 2022

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، تامین خوراک دام چند سالی است که به یک دغدغه در سطح کلان مدیریت غذایی کشور بدل شده که راهکار‌های متعددی برای رفع آن وجود دارد یکی از این روش‌ها استفاده از ضایعات نیشکر است.

بر همین مبنا از سال گذشته ستاد توسعه زیست فناوری معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری، با درک اهمیت موضوع و لزوم مدیریت منابع خوراک دام در کشور در پی حذف ارز ترجیحی، اقدام به تشکیل «کارگروه تخصصی اصلاح و جایگزینی خوراک دام، طیور و آبزیان» کرد و در این راستا اقدامات مناسبی برای جایگزینی بخشی از خوراک دام مصرفی با سایر منابع غیر مرسوم در کشور انجام داده است.

در میسر تامین بخشی از خوراک دام از منابع عظیم سرشاخه نیشکر در جنوب کشور، این کارگروه مامور به بررسی معضلات و موانع موجود در این مسیر و ارائه راه‌حل‌های فناورانه در این بخش شد. در این راستا با جلسات تخصصی و متعددی با کارشناسان شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی برگزار کرد تا معضل و مانع اصلی در این زمینه را شناسایی کند. عدم وجود دستگاه‌های برداشت سرنی و جمع‌آوری پوشال مناسب با شرایط کشت و کار و اقلیم منطقه به عنوان مهم‌ترین عامل در این زمینه شناسایی شد.

به منظور رفع این چالش‌ها نیز فراخوانی را سال ۱۴۰۰ منتشر کرد تا فناوران برای رفع این چالش به میدان بیایند. به دنبال انتشار این فراخوان؛ ۱۲ طرح توسط شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور به دبیرخانه فراخوان ارسال شد. در این مسیر سایر گام‌های ضروری دیگری، چون بررسی اولیه طرح‌های واصله، بررسی تکمیلی طرح‌ها، برگزاری جلسات ارزیابی تخصصی طرح ها، بررسی ظرفیت‌های حمایتی موجود و تناسب آن‌ها با طرح‌های واصله و در نهایت طرح‌های پیشرو و برتر با کمک متخصصان شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی در این زمینه شناسایی و حمایت از آن‌ها در دستور کار قرار گرفت.

در این راستا یکی از طرح‌های مرتبط با برداشت سبز سرشاخه نیشکر با حضور کارشناسان ستاد توسعه زیست فناوری، مرکز توسعه مکانیزاسیون وزارت جهاد کشاورزی و شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی مورد ارزیابی عملکرد میدانی قرار گرفت که نتایج آن برای رفع نیاز کشور مثبت ارزیابی شد.

بررسی‌ها نشان داد که نیشکر خوزستان با تولید حداقل ۱۰ تن سرنی و پوشال (۱۲ تن متوسط) به ازای هر هکتار که به عنوان یک خوراک مناسب مورد توجه دامداران قرار دارد می‌تواند بخش قابل توجه‌ای از نیاز کشور را تامین کند؛ بنابراین برداشت سرنی به صورت سالم اهمیت زیادی دارد با توجه به آمارنامه جهاد کشاورزی در سال زراعی ۱۴۰۰-۱۳۹۹ بیش از ۷۰ هزار هکتار مزرعه آماده برداشت نیشکر در کشور موجود است؛ لذا می‌توان حداقل ۷۰۰ هزار تن سرشاخه سبز را در سال برای خوراک دام تامین و روانه بازار داخلی کند. با وجود این منبع عظیم از منابع گیاهی قابل استفاده برای تعلیف دام، متاسفانه امروزه به دلیل مدیریت کشت و کار و جلوگیری از مشکلات ناشی از باقی مانده سرنی و پوشال برای ماشین آلات کشاورزی، این حجم عظیم از سرنی و پوشال سوزانده می‌شود که علاوه بر آلودگی‌های زیست محیطی و افزایش آلودگی هوای شهر‌های اطراف، هدر رفت سالانه زیادی در این بخش در کشور صورت می‌گیرد.

این درحالی است که از سال گذشته مشکلات ناشی از کمبود خوراک دام و افزایش هزینه تمام شده خوراک دام و به تبع آن افزایش هزینه تمام شده محصولات پروتئینی، به وضوح در کشور مشاهده می‌شود. دلیل اصلی این اتلاف منابع ناشی به نبود ماشین آلات مناسب برای مدیرت برداشت سرنی و جمع آوری پوشال سازگار با شرایط اقلیمی و نحوه کشت وکار در کشور مرتبط می‌شود.

لزوم رسوخ نوآوری در برداشت سرنی

به عبارتی لزوم رسوخ فناوری برای حل این معضل و بهبود مدیریت برداشت سرنی نیشکر، باعث شد تا معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری به عنوان متولی توسعه فناوری در کشور، در این عرصه ورود پیدا کند.

کارگروه تخصصی اصلاح و جایگزینی خوراک دام، طیور و آبزیان برای رفع این معضل دستگاهی مورد استفاده قرار می‌گیرد که در آن از توان‌های کششی، هیدرولیکی و دورانی تراکتور استفاده شده است. برحسب میزان و اندازه برگ‌های موجود در سر نی میزان توان مورد نیاز برای کارکرد دستگاه از ۷۵ تا ۱۱۰ اسب بخار متغیر است که با توجه به تنوع اندازه و میزان برگ‌ها بهتر است از تراکتور ۱۱۰ اسب بخاری استفاده شود.

این دستگاه به صورت کششی به تراکتور متصل شده و قسمت سر زن آن به صورت آفست نسبت به تراکتور قرار می‌گیرد. ارتفاع دستگاه بین ۵/۱ تا ۵/۲ متر از سطح زمین قابل تنظیم است تا بسته به نیاز توسط کاربر تعیین شود. به منظور افزایش کارایی روغن هیدرولیک دستگاه استفاده از مخزن و پمپ هیدرولیک جداگانه از روغن تراکتور برای دستگاه حائز اهیمت است. دستگاه بلافاصله قبل از برداشت نیشکر توسط تراکتور وارد زمین می‌شود و نی‌ها را به اندازه عرض برداشت دستگاه (۵/۳ متر) بریده و به سمت مخزن خارجی منتقل می‌کند. با توجه به نحوه عملکرد دستگاه مورد نظر برداشت مزرعه می‌تواند به صورت پیوسته یا منقطع انجام شود.