دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی:

دانشگاه باید دانشجو را تربیت کند که بتواند از دانش خود اشتغال ایجاد کند

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: دانشگاه باید به گونه‌ای دانشجو را تربیت کند که بتواند از دانش خود اشتغال ایجاد کند. نه اینکه دانشجوی‌ی نتواند یک لایحه بنویسد.

کد خبر: ۱۰۸۵۳۵۸

يکشنبه - ۱۸ تير ۱۴۰۲ / July 09, 2023

به گزارش گروه دانشگاه  خبرگزاری دانشجو، به نقل از شورای عالی انقلاب فرهنگی، حجت الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه در نشست هم اندیشی حکمرانی آموزش عالی با تبریک ایام غدیریه اظهار کرد: مجموعه ستاد انقلاب فرهنگی و شورای عالی انقلاب فرهنگی را می‌توان در ۴ دوره تعریف کرد. دوره اول که دوره ستاد انقلاب فرهنگی است و حضرت امام در پیام نوروزی ۵۹ این بحث را باز کردند، افرادی را به‌عنوان ستاد انقلاب فرهنگی با سه هدف و محور اصلی؛ تربیت استاد و گزینش افراد شایسته در تدریس در دانشگاه‌ها، گزینش دانشجو و اسلامی کردن جذب دانشگاه‌ها و تغییر برنامه آموزشی دانشگاه‌ها به صورتی که محصول کار آنان در خدمت مردم قرار گیرد، مشخص کردند.

وی ادامه داد: دوره دوم از سال ۵۹ آغاز می‌شود و این دوره را می‌توان دوره اسلامی‌سازی دانشگاه‌ها گذاشت. دغدغه اصلی این دوره این بوده که دانشگاه‌ها و مراکز عالی اسلامی شوند چه از ناحیه تربیت استاد، چه از نظر گزینش دانشجو و چه از نظر اسلامی کردن و جو دانشگاه. در شهریور ۱۳۶۲ این ستاد توسط امام تقویت و ترمیم می‌شود و روسای قوا، وزیر فرهنگ و آموزش عالی و فرهنگ و ارشاد اسلامی و دو دانشجو به انتخاب جهاد دانشگاهی به ترکیب ستاد اضافه می‌شوند.

آغاز دوره ساختار سازی شورای عالی انقلاب فرهنگی از سال ۶۳

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: بعد از بازگشایی دانشگاه‌ها به پیشنهاد مقام معظم رهبری به امام (ره) ترمیم دیگری در ستاد اتفاق می‌افتد و ستاد انقلاب فرهنگی به شورای عالی انقلاب فرهنگی تبدیل می‌شود، بنده این دوره را آغاز دوره ساختارسازی معرفی کردم. از سال ۶۳ این دوره شروع شد و تا سال ۷۵ ادامه یافت که آخرین دوره دبیری آقای میرسلیم و دوره ساختارسازی بود. دوره‌ای که نهاد‌های مختلف شکل می‌گیرد.

خسروپناه ادامه داد: مدرسه تربیت مدرس، دانشگاه علامه طباطبایی، فرهنگستان علوم، فرهنگستان علوم پزشکی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی در دوره ایجاد شد، تا سال ۱۳۷۵ دوران ساختار سازی بود. دوره سوم از ۱۳۷۵تا ۱۴۰۰ است، دوره سیاست‌گذاری علم وفناوری و فرهنگ است. یعنی بزرگان و اندیشمندان و اندیشه‌ورزان این مجموعه به این نتیجه رسیدند که ساختارسازی برای اسلامی‌سازی کافی نیست و باید سندنویسی و سیاست‌گذاری را دنبال کرد؛ بنابراین سند عفاف و حجاب، سند نقشه جامع علمی کشور و بعد‌ها سند مهندسی فرهنگی و سند تحول بنیادین آموزش وپرورش و ده‌ها زیر سند دیگر مثل هوا و فضا و سلول‌های بنیادی و ... در این دوره نگاشته شد، ۷۰ درصد این مصوبات درحوزه علم و فناوری است و در حوزه فرهنگ ۲۰ درصد و ۱۰ درصد مشترک بین این دو است.

شکل‌گیری دوره قرارگاهی و حکمرانی در شورا

وی اضافه کرد: دوره چهارم به دوره قرارگاهی و حکمرانی تعبیر می‌شود و به معنای سیاست گذاری، تنظیم گری و خدمات عمومی و تصدی‌گری است. یعنی اینکه شورای عالی نقش قرارگاه را پیدا کند. مثلاً شورای عالی امنیت ملی قرارگاه نیست و یک شورای سیاست‌گذاری است و کار قرارگاهی را در حوزه دفاع ستاد کل و قرارگاه خاتم الانبیا انجام می‌دهد؛ یعنی سیاست‌ها را ستاد شورای عالی امنیت ملی مصوب می‌کند و حضرت آقا تأیید و امضا می‌کند و به حوزه دفاع ابلاغ می‌شود.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به تاکیدات مقام معظم رهبری خطاب به اعضای این شورا اظهار کرد: مقام معظم رهبری انتظار دارند ۴ کار را شورای عالی انقلاب فرهنگی انجام دهند. راه بینی، راهبردی، راهبری و راه سنجی؛ یعنی وظیفه شورای عالی انقلاب فرهنگی علاوه بر تدوین سیاست‌ها، راهبری و هدایت‌گری و قرارگاهی است، نباید کار عملیاتی انجام دهد، اما باید همچون قرارگاه بیاید و یگان‌ها را به خط کند. یگان‌ها در این حکم توسعه پیدا کرده و فقط دستگاه‌های حاکمیتی نیستند و تشکل‌های مردمی هم هستند. یعنی قلمرو مخاطب و قلمرو وظایف را هم توسعه داده است و در حکم ۱۴۰۰/۸/۲۳ در پیوستی مشتمل بر ۱۳ بند، هم تحول در وظایف، مأموریت‌ها و ساختار و ترکیب و ... می‌خواهند، یعنی دور جدیدی از شورای عالی را مطالبه کرده اند و بازسازی ساختاری و نرم افزاری دبیرخانه شورا و ایجاد دبیرخانه‌ای چابک را عنوان کردند.

ضرورت ارتقای فرهنگ امید براساس ارزش‌های انقلابی

وی با تاکید بر اولویت بخشی به ارتقاء فرهنگ عمومی بیان کرد: انتظار مقام معظم رهبری از این دوره این نیست که ۷۰ درصد مصوبات علم وفناوری و ۲۰ درصد فرهنگ باشد. اولویت باید ارتقای فرهنگ امید براساس ارزش‌های انقلابی و اسلامی باشد و ترویج سبک زندگی ایرانی- اسلامی تحکیم خانواده و کاهش آسیب‌های اجتماعی؛ در حوزه آسیب‌های اجتماعی است.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: مقام معظم رهبری توجه اساسی به بخش آموزش وپرورش که در دوره قبل مورد غفلت قرار گرفت، پیگیری اجرای نقشه مهندسی فرهنگی و تکمیل اسناد وبرنامه بخشی به آن با اولویت سینما، تئاتر، نمایش خانگی (موسیقی، ادبیات، رمان) نمایش خانگی را به شورای عالی سپرده اند. ایشان همچنین به برنامه ریزی موثر در زمینه رشد و ارتقای شأن و منزلت و کرامت زنان ورواج فرهنگ حجاب وعفاف به ویژه در میان جوانان کشور؛ سیاست گذاری برای حفظ پیشتازی ایران در عرصه علم وفناوری در منطقه و ارتقاء رتبه کشور در جهان تأکید دارند.

خسروپناه با بیان اینکه حکمرانی سه ساحت سیاست گذاری، تنظیم گری و تصدی گری دارد، ادامه داد: بخش قابل توجهی از تنظیم گیری علم وفناوری را مجلس انجام می‌دهد. تنظیم‌گری یعنی قانون‌گذاری، ساختارسازی، گفتمان‌سازی و تحقق قوانین، رصد و ارزیابی و نظارت و اصلاح قوانین است؛ قوه مجریه آئین نامه‌های اجرایی را می‌نویسد. اما زمانی که شورای عالی قرارگاه شد، هدایت‌گری مجلس و قوه مجریه را در تنظیم‌گری باید به‌عهده بگیرد.

وی اضافه کرد: البته سیاست کف عملیات نیست بلکه سقف عملیات است و باید به قوانین و آئین نامه‌ها تبدیل شود. تکلیف دستگاه‌ها مشخص شود و گاهی باید ساختار‌ها اصلاح شود. یکی از عناصر مهم فرآیند حکمرانی ساختارسازی است.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تاکید بر نگاه امام (ره) به دانشگاه گفت: دانشگاه از نظر امام (ره) مرکز سعادت و در مقابل شقاوت یک ملت است و سرنوشت ملت را تعیین میکند. دانشگاه خوب یک ملت را سعادتمند می‌کند. امام تصریح دارد که دانشگاه مرکز انسان سازی است و حضرت آقا تصریح می‌کند که مرکز تمدن سازی است. چون شرط تمدن سازی، همان انسان سازی است.

چه دانشگاهی می‌تواند تمدن ساز باشد؟

خسروپناه با طرح این سوال که چه دانشگاهی میتواند تمدن ساز باشد؟ اضافه کرد: دانشگاهی که نقش در حکمرانی به معنای سیاست گذاری و تنظیم گری و تصدی گری داشته باشد و بتواند سه رکن حکمرانی را تأمین کند. چه دانشگاهی می‌تواند این را تأمین کند؟ دانشگاهی که آموزش، پژوهش و مهارت محور است اینگونه هم توان تربیت نخبگان را برای حل مسئله ونظریه پردازی دارد و توان تربیت مدیران و حکمرانان کشور و توان تربیت فن آوران را داشته باشد.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به دعوایی که در زمینه مقاله نویسی اساتید وجود دارد، اظهار کرد: این دعوای دوگانه دعوای ابلیسی است و عقلایی نیست. این دو لازم وملزوم هم هستند. مگر می‌توانیم پیوند با جامعه و صنعت داشته باشیم، ولی مقاله ننویسیم؟ ممکن است مقالاتی بنویسیم که هیچ ارتباطی با نیاز‌های جامعه نداشته باشد، آن‌ها هم با واسطه می‌تواند مسائلی را حل و فصل کند. وقتی می‌گوییم مقالات ناظر به نیاز‌ها باشد یعنی مقالاتی که به صورت بنیادین یا توسعه‌ای و عملیاتی و ناظر به جامعه و صنعت را شامل شود.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به دانشگاه آموزش پژوهش مهارت محور گفت: این دانشگاه تربیت نخبگان حل مسئله و نظریه پرداز را تأمین می‌کند و تربیت فناوران را (منظور فناور، فناور سخت علوم مهندسی نیست و فناور نرم اجتماعی هم منظور است) و تربیت مدیران و حکمرانان کشور را بعهده دارد. اگر دانشگاه اینگونه باشد؛ قطعاً منشأ اشتغال و منشأ تولید الگو‌های حکمرانی و منشأ تمدن سازی است.

وی افزود: این سوال که برخی می‌گویند وظیفه دانشگاه اشتغال نیست و تنها وظیفه دانشگاه این است دانشجویان ارشد و ی را طی کنند. این حرف غلطی است. اما اینکه دانشگاه ی تربیت کند و برای اشتغال برنامه ریزی کند، درست نیست. پس وزارتخانه‌های دیگر باید چه کار کنند؟ دانشگاه باید به گونه‌ای دانشجو را تربیت کند که بتواند از دانش خود اشتغال ایجاد کند. نه اینکه دانشجوی ی نتواند یک لایحه بنویسد. ای روان شناسی بگیرد، اما نتواند یک مشاوره روان شناسی بدهد و یک مسئله روانشناختی را بررسی کند. منظور این است.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: خیلی از این دانشگاه‌ها از دانشگاه‌های علم محور باید به دانشگاه موضوع محوری تغییر مسیر پیدا کند. دانشکده‌های موضوع محوری و گروه‌های بنیادین داشته باشند. یعنی وقتی می‌گویید دانشگاه خانواده، فلسفه خانواده، روانشناسی خانواده و جامعه شناسی خانواده داشته باشد. در این دانشگاه باید مقالات آی اس آی داشته باشیم. مگرمی شود با دنیا ارتباط نداشته باشیم. مگر می‌شود حصاری بگذاریم و ارتباط با دنیا نداشته باشیم. برخی می‌گویندمقالات شما در مجلات خارجی دنیا منتشر می‌شود و هزینه ایران برای کسب دانش را به دیگران می‌دهید. اگر موفق باشیم که ۲-۳ درصد بر دانش دنیا تأثیر بگذاریم و ۹۷ درصد از دانش دنیا استفاده می‌کنیم، نتیجه خوبی به دست آورده ایم.

وی ادامه داد: در دانشکده‌های موضوعی حکمرانی، الگوی حکمرانی تعریف می‌شود. در حوزه شهرسازی و معماری نه نظریه معماری مصوب جمهوری اسلامی داریم (برخی از استادان نظریه دارند) و یک الگوی حکمرانی معماری نداریم. انباشت ساختمان‌ها و فروش تراکم و بی‌قاعده وضابطه هستیم، چون در حوزه شهرسازی ومعماری الگوی حکمرانی نداریم. این‌ها را کار دانشگاه است. این کار شهرداری‌ها نیست؛ بنابراین ملاحظه کنید که اگر این دوره چهارم شورای عالی انقلاب فرهنگی قصد دارد موفق شود، دوره قرارگاهی و حکمرانی باید به این سمت برود که دانشگاه ها، وزارت علوم، وزارت آموزش عالی بپذیرند دانشکده‌های موضوعی بنیادین و دانشکده‌های موضوعی حکمرانی شکل بگیرد را بپذیرند. شک نکنید دانشجویی که تربیت می‌شود، اشتغال اش هم تأمین می‌شود و به خاطر بی‌توجهی مهاجرت نمی‌کند. چرا فرار مغز‌ها داریم؟ فکر می‌کنیم فرار مغز‌ها به این علت است که جوانان ماگرایش به غرب دارند وغرب زده هستند. دل آن‌ها با ایران است، اما ما بستر حفظ این نخبگان در جامعه را فراهم نکردیم.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: در این دوره هم ناچاریم ساختار‌هایی مثل دانشکده‌های موضوعی بسازیم که نظریه‌پردازی والگوسازی کنند، الگو‌هایی که در حوزه حکمرانی به شدت به آن نیاز داریم به‌تازگی باب شده که برخی در باب حکمرانی نظام آموزش عالی، حکمرانی امنیت غذایی و حکمرانی تعلیم وتربیت صحبت و بحث می‌کنند، اما هنوز به الگوی مناسب نرسیدیم که حالا به سمت اجرای آن برویم.