پنجمین گونه ماهیان غارزی ایران کشف شد

پنجمین گونه ماهیان غارزی ایران از زاگرس در چشمه تنگ بن در منطقه تشان، از توابع بهبهان استان خوزستان کشف شد.

کد خبر: ۱۱۰۷۳۸۲

سه‌شنبه - ۰۹ آبان ۱۴۰۲ / October 31, 2023

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، فرم غارزی حقیقی ماهی گارا روفا Garra rufa از چشمه تنگ بن در منطقه تشان، از توابع بهبهان استان خوزستان کشف شد.

این گونه از ماهیان تاکنون از آب‌های سطحی بخش‌های مختلفی در ایران، عراق، ترکیه، سوریه و… کشف شده و تنها به صورت سطحی زی گزارش شده بود.

فرم غارزی این ماهی بدون چشم و بدون رنگدانه بوده که این ویژگی‌ها در سازش با محیط تاریک آب‌های زیرزمینی ایجاد شده است.

ماهی غارزی تشان Garra tashanensis که قبلاً از غار تشان در ۵ کیلومتری این چشمه کشف و شناسایی شده بود نیز از این چشمه گزارش شد. این دو گونه ماهی در این چشمه فصلی زیست می‌کنند. چشمه تنگ بن طی اسفند و فروردین تا خرداد یا تیر (بسته به میزان بارش سالانه) فعال است و در مطالعات ژنتیکی و ریخت شناسی، شناسایی این دو گونه تایید شد.

نتایج این مطالعه در مجله بین المللی زیست شناسی زیرزمینی (Subterranean Biology) به چاپ رسید.

محمدجواد ملک حسینی از موسسه ملی زیست شناسی اسلوونی و همچنین آزمایشگاه جانورشناسی تکاملی آکادمی علوم و هنر اسلوونی، یاسر فاطمی فعال محیط زیست، حمید بابلی فعال محیط زیست، در پژوهشی این موضوع را تایید کرده اند.

با اضافه شدن یک گونه غارزی دیگر به ماهیان غارزی ایران یا بهتر بگوییم زاگرس، آب‌های زیرزمینی این کوه‌ها و مناطق کارستی به عنوان زیستگاهی منحصر به فرد برای ماهیان کور در نظر گرفته می‌شود که بیش از پیش نیازمند توجه و حفاظت است.

سال‌های پیش‌تر نیز سه گونه ماهی غارزی از غار لوون در لرستان و چشمه تووه در اطراف روستای تووه در اندیمشک خوزستان از ایران گزارش شده بود.

غارزیان ایران هنوز بسیار ناشناخته هستند و هر اکتشافی علاوه بر باز کردن دری در دنیای زیست شناسی زیرزمینی ایران و جهان، سوالات زیادی در زمینه تاریخ تکاملی و جغرافیای جانوری پیش روی ما می‌گذارد که پاسخ به آنها، مستلزم مطالعات گسترده‌تر از گونه‌های سطحی زی و خویشاوند غارزیان و همچنین بررسی ژنتیکی این موجودات است.

آب‌های زیرزمینی نقش بسیار مهمی در تامین آب مورد نیاز جوامع بشری دارد. در ایران، با توجه به واقع شدن بخش بزرگی از کشور بر روی کمربندی خشک و کم بارش، این نقش بسیار برجسته‌تر بوده و این آب‌ها (چشمه، چاه، قنات، غار) ارزش بسیار استراتژیک و حیاتی در زندگی مردم داشته و دارد.

در دهه‌های اخیر، علاوه بر کم بارشی، نقش فعالیت‌های انسانی در خشک شدن بسیاری از چشمه‌ها و چاه‌ها و همچنین نابودی این اکوسیستم‌ها بسیار مشهود بوده است. ساخت سد، حفر چاه‌های بسیار، برداشت بی رویه آب از چشمه‌ها و چاه ها، انحراف مسیر رودخانه‌ها و جویبارها، همه از مصادیق بارز سوء مدیریت منابع آب است.

شوربختانه، بسیاری از این چشمه‌ها و غار‌ها قبل از مطالعه، خشکیده اند و اکوسیستم آن‌ها قبل از شناسایی، نابود شده اند.

چشمه‌ها و جویبار‌های بخش تشان و همچنین غار بسیار ارزشمند تشان در اطراف روستای سرجوشر، فون (مجموعه جانوری) منحصربه فرد و ارزشمندی را در خود جای داده اند که میلیون‌ها سال مسیر تکاملی را طی کرده و اکنون به عنوان امانتی برای نسل‌های آینده و همچنین برای مطالعه اصولی به ما سپرده شده است.

امید است که با همت مردم بومی منطقه و با حمایت ارگان هان مربوط، اجازه هیچ گونه دست درازی و تخریب به کسی (در قالب استخراج آب، طرح گردشگری و…) داده نشود و این اکوسیستم‌های بسیار ارزشمند و این گنجینه‌های ژنتیکی به مسیر طبیعی خود ادامه دهند.