ناترازی ارزی چطور ایجاد می‌شود؟

مدیر گروه پول و بانک مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه تولیدات داخلی پاسخگوی تقاضا‌ها در اقتصاد کشور نیست، گفت: مازاد تقاضا در کشور باعث تورم و افزایش نرخ ارز می‌شود.

کد خبر: ۱۱۱۷۵۴۳

سه‌شنبه - ۲۱ آذر ۱۴۰۲ / December 12, 2023

به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو، مهدی دارابی مدیر گروه پول و بانک مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در نخستین روز از همایش اقتصاد ایران با اشاره به ناترازی‌های موجود در اقتصاد اظهار داشت: از ابتدای دهه ۵۰ مازاد تقاضای کل در اقتصاد کشور ایجاد شد که می‌توان آن را در رشد نقدینگی بالاتر از تولید مشاهده کرد بطوری که در نیم قرن گذشته رشد نقدینگی بیش از ۲۵ درصد و تقاضا نیز ۲۰ درصد رشد داشته که مازاد بر تولید است.

وی با بیان اینکه هیچ گونه تولید داخلی پاسخگوی این تقاضا‌ها نیست، تصریح کرد: پس وقتی مازاد تقاضا وجود داشته باشد ما افزایش قیمت را داریم و در بازار داخلی به شکل تورم و در بازار ارز به شکل افزایش نرخ ارز خود را نشان می‌دهد بطوری که مردم سالی ۲۰ درصد نقدینگی و افزایش قدرت خرید دارند، اما، چون در بازار کالا مطابق با این رقم تنها سه درصد کالا وجود دارد و بیشتر از این کالا‌ها در جامعه رشد نکرده است با افزایش تقاضا مواجه هستیم.

دارابی ادامه داد: بنابراین وقتی کالا‌های داخلی پاسخگوی نیاز جامعه نباشد، مردم به سراغ کالا‌های خارجی می‌روند که این کالا به ازای صادرات در اختیار مردم قرار می‌گیرد، پس کالا‌های خارجی نیز کفاف تقاضا را نمی‌دهد. وی با بیان اینکه در دهه ۵۰ کمبود ارز از طریق رانت نفتی جبران شد، گفت: رشد رانت نفتی ناشی از افزایش قیمت نفت در رشد GDP لحاظ نمی‌شود.

در دهه‌های ۵۰ و ۸۰ رانت نفتی ناترازی و مازاد تقاضای کل کشور را پوشش میداد. در سال ۱۳۵۷ کاهش ۷۰ درصدی در تولید محصولات نفتی داشتیم. مدیر گروه پول و بانک مرکزی پژوهش‌های مجلس اضافه کرد: سال ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۶ با اینکه رانت نفتی نسبت به سال ۱۳۸۶ کاهش پیدا کرده بود، اما از محل سود سپرده بانکی و در نتیجه کاهش تقاضای مقطعی جبران شد در واقع مردم تقاضای خود را به سال آینده موکول کردند و با اینکار به غیر مداخلات ارزی کاهش تقاضای سود سپرده بانکی را نیز داشتیم. وی با تاکید براینکه برای کنترل نوسانات باید بازار رسمی داشته باشیم، تشریح کرد بازار رسمی باید بصورت حداکثری با استفاده از یک نظام پرداخت‌های بین المللی حمایت شود؛ اما مهم‌ترین سیاستی که از ایجاد یک نظام پرداختی رسمی، تشکیل بازار رسمی متشکلی که بتواند انواع قرارداد‌ها و معاملات را در خودش جای بدهد و بتواند هدایت قیمت را از بازار غیررسمی بگیرد، مانع سیاست تثبیت نرخ اسمی ارز است.

دارابی تاکید کرد: براین اساس راهکار‌ها هیچ گونه تغییری از ۵۰ سال قبل نکرده است، پس مانعی در ارائه راهکار‌ها نداریم، اما سیاستی مداوم و به غلط اتخاذ می‌شود که باعث بروز نوسانات می‌شود. مدیر گروه پول و بانک مرکز پژوهش‌های مجلس در پایان گفت: در کشوری که دچار شوک‌های متعددی است و یک ناترازی شدید در واردات نسبت با صادرات دارد کنترل‌های ارزی توصیه می‌شود، اما این کنترل در ایران به ابزار دائمی تبدیل شده است درصورتی که در کنترل ارزی ابزار دائمی، نامتعارف است پس ما باید از کنترل‌های ارزی صرفا استفاده کنیم تا بتوانیم مداخله مقداری در بازار ارز داشته باشیم.