مركز پژوهش‌هاي مجلس:

اسناد ویکی‌لیکس بیانگر دورویی آمریكا در تعاملات دیپلماتیك است

مركز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی طی یك بررسی به واکاوی استراتژی دولت اوباما در قبال ایران بر اساس اسناد ویکی‌لیکس پرداخت.

کد خبر: ۱۱۲۲۲۰

سه‌شنبه - ۱۹ بهمن ۱۳۸۹ / February 08, 2011

به گزارش گروه سياسي «خبرگزاري دانشجو»، مركز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی طی یك بررسی به واکاوی استراتژی دولت اوباما در قبال ایران بر اساس اسناد ویکی‌لیکس پرداخت.

اين مركز منتشر كرد: در‌حالی‌كه رسانه‌های خبری غرب به‌صورت هدفمند و سازماندهی‌شده محورهای خاصی از اسناد ویكی‌لیكس را درباره ایران پوشش داده‌اند جالب است بدانیم كه بیش از 250 هزار سند افشا شده، براساس دسته‌بندی خود سایت ویكی‌لیكس تا 16 آذر 1389 تنها 191 (صدونودویك) سند (یعنی كمتر از یك‌هزارم درصد)، در كنار مسائل دیگر، به ایران نیز می‌پردازد؛ لذا اساساً این ایده كه این اسناد متمركز بر ایران است از بنیان اشتباه است. در عین حال، رسانه‌های غربی تلاش كرده‌اند رسوایی جدید دستگاه دیپلماسی آمریكا را مدیریت كنند و به‌جای آنكه ماهیت واقعی سیاست خارجی آمریكا كه در این اسناد به وضوح مشاهده می‌شود را نقد كنند، صورت مسئله را پاك كرده‌اند و تلاش كرده‌اند به‌خصوص در فضای مذاكرات ژنو 3 از آن بهره‌برداری حداكثری كنند، اما آنچه از این اسناد برمی‌آید واقعیت دیگری است.

مطالعه دقیق‌تر این اسناد بیانگر ابعاد پنهانی سیاست دولت اوباما در قبال جمهوری اسلامی ایران است. در اینجا تلاش می‌شود با استناد مستقیم به خود اسناد ویكی‌لیكس، و نه گزارش‌های خبری رسانه‌های غربی، به چند محور اساسی در این زمینه اشاره ‌شود:

1- دولت اوباما از همان ابتدای به قدرت رسیدن به دنبال تعامل صادقانه با جمهوری اسلامی ایران نبوده است. باراك اوباما در 19 مارس 2009 در پیام نوروزی خود به مردم ایران تصریح می كند كه سازش ایران و آمریكا، «به‌وسیله تهدید به‌دست نمی‌آید». این درحالی است كه دقیقاً در همان ایام، یعنی 2 و 3 مارس 2009، دانیل گلیسر، سرپرست معاونت مبارزه با تروریسم و جرائم مالی وزارت خزانه‌داری آمریكا در سفر خود به بروكسل می‌گوید: «آمریكا متعهد به رویكرد دو مسیره به ایران است و از فهرست جدید تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه ایران حمایت می‌كند».

وی همچنین در 3 مارس با برگزاری جلسه توجیهی با 70 تن از كارشناسان برجسته حوزه خاورمیانه و عدم اشاعه از 27 كشور عضو اتحادیه، از تحریم‌های هدفمند مالی اروپا علیه ایران به شدت استقبال كرد و به صراحــــت ابراز داشت كه «تعامل به تنهایی كافــــی نیست».

همچنین در گزارش توجیهی وزارت خارجه آمریكا به سفارتخانه‌های خود در تاریخ 29 ژانویه 2010 تصریح می‌شود كه «دو مؤلفه استراتژی 1+5 ـ تعامل / مشوق و فشار ـ همواره باید در كنار یكدیگر وجود داشته باشند؛ زیرا بدون وجود تهدید معتبر درباره پیامدها، غیرممكن است كه ایران تغییر استراتژیك و حتی تاكتیكی در جهت‌گیری خود نشان دهد».

این اسناد نشان می‌دهند كه درحالی‌كه در ماه‌های اول ریاست‌جمهوری اوباما، فضای تعامل با ایران در اوج خود بوده است و حتی تا انتخابات ریاست‌جمهوری ایران نیز چند ماه فاصله وجود داشته است، دولت اوباما عملاً به دنبال تشدید فشار بر ایران بوده است و این ایده كه ایالات متحده در ابتدا به دنبال تعامل با جمهوری اسلامی بوده است، ولی عدم پاسخ تهران موجب تمركز واشنگتن بر مسیر فشار شده است اساساً چیزی بیش از یك شعار نیست.

2- آمریكا در چارچوب توافق با اسرائیل، پایان سال 2009 را به‌عنوان ضرب‌الاجل مسیر دیپلماتیك سازنده مشخص كرده بود و پس از سال 2009 با هرگونه ابتكار دیپلماتیك درباره موضوع هسته‌ای ایران به‌صورت «آگاهانه» مخالفت كرده است. در سفر 12 نوامبر 2009 آقای گوردون دستیار وزیر خارجه آمریكا به تركیه جهت ملاقات با داود اوغلو وزیر خارجه این كشور، موضوع تبادل سوخت و آخرین پیشنهادهای طرف ایرانی و پیشنهادهای جیمز جونز مشاور امنیت ملی آمریكا درباره كیفیت خروج LEU از ایران را بحث می‌نماید. همان‌گونه كه عنوان این تلكس خبری تصریح می‌كند گوردون به مقامات تركیه اصرار می‌كند كه در این رابطه فعال عمل نمایند تا طرح تبادل به نتیجه برسد.

در این تاریخ هنوز فضای مذاكرات ژنو 2 كه در اوایل اكتبر 2009 برگزار شده است مسلط بود و داود اوغلو نیز دقیقاً در همان روز با البرادعی درباره مبادله سوخت ایران گفتگوی تلفنی می‌كند. اما از سوی دیگر، در چهلمین جلسه مشترك سیاسی- نظامی آمریكا و اسرائیل كه در همان ایام یعنی 17 نوامبر 2009 تشكیل می‌شود اعضای هیئت آمریكایی با توصیف 8 مسیر برای تحریم ایران، به تبیین طرحی می‌پردازند كه «متمركز بر اعمال فشار متناسب» بر نقاط و محورهایی است كه بیشترین تأثیرگذاری و فشار را دارند.

بدین ترتیب مشاهده می‌شود كه در عین اینكه آمریكا در سال 2009 به‌صورت رسمی و اعلامی از فضای سازنده مذاكرات ژنو استقبال می‌كند و به دنبال نهایی‌كردن طرحی با همكاری دیگر كشورها ازجمله تركیه و برزیل برای تبادل سوخت است، اما ازسوی دیگر، سیاست واقعی خود را در قبال ایران از طریق مشورت با اسرائیل طراحی و زمانبندی می‌نماید. بر این اساس به‌‌نظر می‌رسد كه آمریكا با اطمینان از ناتوانی برزیل و تركیه برای نهایی ‌كردن طرح تبادل، از فعالیت دیپلماتیك آنها حمایت كرد تا با بهره‌برداری از شكست تلاش‌های آنها، شدت فشار را افزایش دهد.

بدین ترتیب از نظر آمریكا و اسرائیل، سال 2010 صرفاً سال تشدید فشار بر ایران بوده است و نه سال یافتن راه‌حل‌های دیپلماتیك.

3- دولت ایالات متحده نه تنها به دنبال مذاكره واقعی از طریق كم كردن شدت تهدیدهای اسرائیل علیه ایران نبوده است، بلكه در تعاملات دیپلماتیك مقامات بلندپایه خود با كشورهای ثالث نیز با بزرگنمایی و فوری بودن امكان حمله اسرائیل به ایران تلاش كرده با ترساندن این كشورها، آنها را در مسیر تشدید فشار علیه جمهوری اسلامی ایران با خود همراه كند.

در سفر آلن تاچر معاون كنترل تسلیحات و امنیت بین‌الملل وزارت خارجه آمریكا به اسرائیل 12دسامبر 2009، آموس گیلاد معاون سیاسی- نظامی وزارت جنگ اسرائیل در دیدار با تاچر می‌گوید كه «مطمئن نیستم كه تهران تصمیم گرفته كه سلاح هسته‌ای را به‌صورت عینی داشته باشد، اما تهران مصمم است گزینه امكان ساخت را باز نگه دارد».

همچنین براساس سند سال 2005 رژیم صهیونیستی با عنوان مقاصد اسرائیل در قبال برنامه هسته‌ای ایران، برخی از مسئولین بخش امور استراتژیك وزارت خارجه اسرائیل با ابراز اینكه باید نسبت به ارزیابی‌های ارائه شده توسط دولت و ارتش اسرائیل درباره زمان دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای محتاطانه برخورد كرد تصریح می‌كنند كه حتی از سال 1993 مقامات این رژیم تاكید داشتند كه ایران نهایتاً تا سال 1998 به بمب اتمی دست پیدا می‌كند.

اما با وجود عدم اطمینان اسرائیل از واقعی‌بودن تهدید ایران و انعكاس اسن برآوردها به مقامات آمریكایی، رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریكا در 8 فوریه 2010 در دیدار با كوشنر وزیر خارجه وقت فرانسه با اشاره به اهمیت و تأثیر مطرح كردن امكان ضربه نظامی اسرائیل به ایران بر محاسبات اردوغان، تأكید می‌كند كه این‌گونه اظهارات موجب همراه شدت ترك‌ها با سیاست‌های فشار علیه ایران می‌شود. ویلیام برنز نیز در دیدار با همتای چینی خود ونگ جیارویی با اشاره به منافع اقتصادی چین در حوزه خلیج فارس تصریح می‌كند كه اگر ایران به مسیر دستیابی به توانمندی هسته‌ای خود ادامه دهد آنگاه اسرائیل «بدون شك» اقدام خواهد كرد و نگرانی اعراب منطقه نیز موجب شكل‌‌گیری رقابت تسلیحاتی در منطقه می‌شود.

نتیجه‌گیری متهم اصلی اسناد ویكی‌لیكس، دولت ایالات متحده است و نه هیچ كشور دیگری. این اسناد بیانگر تزویر و دورویی آمریكایی‌ها در تعاملات دیپلماتیك خود با جهان است؛ لذا مطالعه این اسناد از دریچه تنگ و سیاست‌زده رسانه‌های خبری غرب بسیار گمراه‌كننده است. در عین حال، موج سوم اسناد ویكی‌لیكس به هیچ وجه متمركز بر ایران نیست. با این همه، مطالعه دقیق و هدفمند اسناد مربوط به ایران بیانگر تداوم سیاست‌های دولت بوش در دولت اوباما می‌باشد.

این ارزیابی مورد تأیید كاركنان رسته سیاسی وزارت خارجه آمریكا كه متمركز بر مسائل ایران بوده‌اند نیز می‌باشد. یكی از این افراد در مقاله‌ای در هافینگتون‌پست با ارزیابی كیفیت تأثیرگذاری این اسناد بر روابط ایران و آمریكا می‌نویسد: «اكنون باید آشكار شده باشد كه سیاست آمریكا در قبال ایران هرگز تعامل حقیقی نبوده است. تعامل به معنی رویكرد بلندمدتی است كه «چماق» را كنار می‌گذارد و به دو طرف منازعه اطمینان می‌دهد كه ترس آنها از یكدیگر بی‌پایه است.

ما در همان اوایل دولت اوباما دریافتیم كه اتخاذ چنین رویكردی توسط دولت وی غیرمحتمل است. در عوض، ما استراتژی «چماق و هویج» را همانند دولت بوش پیگیری كردیم.

بر این اساس تلاش شد با بهره‌برداری از مشوق‌های مثبت و منفی برای اقناع ایران به تغییر رفتار خود سیاست بسیار كم‌هزینه‌ای را داشته باشیم. تفاوت كلیدی بین رویكرد بوش و اوباما این بود كه اوباما تلاش كرد كه اشتباهات تاكتیكی دولت قبلی را درست كند. با رد ایده تغییر رژیم، تعامل دیپلماتیك با متحدین خود و حذف پیش‌شرط برای مذاكره، اوباما تاكتیك را تغییر داد، اما هدفش همان هدف دولت بوش بود یعنی: اجبــار ایران به تسلـــیم ‌شدن در مــوضــــوع هسته‌ای از طریق فشار». نهایتاً باید گفت این تناقض سیاست اعلامی با سیاست اعمالی بیانگر ریاكاری و فریبكاری آمریكا در قبال ایران و شاهدی آشكار برای صحت ارزیابی مقام معظم رهبری از رفتار آمریكا در قبال جمهوری اسلامی ایران (دست چدنی زیر دستكش مخملی) است. چنین درك راهبردی از استراتژی آمریكا در قبال ایران، گروه 1+5 را در دور جدید مذاكرات ژنو 3 به شدت در موضع ضعف قرار خواهد داد./انتهاي پيام/