وزیر علوم:

برنامه هفتم توسعه فرصت مناسبی برای حل مشکلات آموزش عالی است

وزیر علوم، تحقیقات و فناوری گفت: در برنامه هفتم توسعه احکام مناسبی برای حمایت از پژوهش و فناوری بویژه در بخش دانش بنیان، مهارت محوری و افزایش اعتبار بودجه فرهنگی تصویب شد و این برنامه فرصت مناسبی برای حل مشکلات آموزش عالی است.

کد خبر: ۱۱۳۹۴۴۱

شنبه - ۱۸ فروردين ۱۴۰۳ / April 06, 2024

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، به نقل از وزارت علوم، محمدعلی زلفی‌گل در مراسمی که با حضور نمایندگان ادوار اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان مستقل و جمعی از تشکل‌های سیاسی برگزار شد، ضمن تسلیت شهادت تعدادی از فرماندهان و رزمندگان کشورمان در حوادث تروریستی سوریه و چابهار، از درگاه خداوند متعال درخواست کرد که مردم غزه و فلسطین به حق خود رسیده و مشکلاتی که بر سر راه پیشرفت جمهوری اسلامی از سوی دشمنان ایجاد می‌شود، تبعاتش به خودشان برگردد و مسیر پیشرفت جمهوری اسلامی روشن‌تر از گذشته باشد.

وزیر علوم، تحقیقات و فناوری گفت: پس از قبول مسئولیت در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، زمانی که برنامه خود را برای ارائه به مجلس شورای اسلامی تقدیم می‌کردم و از نقطه نظرات صاحب‌نظران برای نوشتن این برنامه بهره‌مند شدم، سعی کردم نقاط قوت و ضعف آموزش عالی را احصاء کرده و تلاش خود را به کار بندم تا نقاط قوت آموزش عالی کشور را تقویت و نقاط ضعف را نیز بررسی کنیم.

وی تصریح کرد: نقاط قوت آموزش عالی کشور ما بسیار است؛ مهم‌ترین نقطه قوت آن است که تحصیل کردگان ما از استاندارد‌های لازم برخوردارند. همان طور که می‌بینید یکی از آسیب‌هایی که به کشورمان منتسب است؛ آن است که ما با مهاجرت نخبگان روبرو هستیم و این بدان معنا است که تحصیل‌کردگان آموزش عالی ما از استاندارد لازم برخوردارند که مورد قبول جامعه جهانی هستند.

وزیر علوم افزود: در بحث تولید علم و مرجعیت علمی توفیقاتی نصیب کشورمان شده که نیاز است تقویت شود. همچنین نقش‌آفرینی دانش‌آموختگان دانشگاهی جزء نقاط قوت است. اما نقاط ضعفی نیز وجود دارد که وظیفه داریم آن‌ها را برطرف کنیم. برخی از نقاط ضعف عزم فرابخشی می‌طلبد و نیاز است تصمیمات ملی اخذ شود. از این باب نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی می‌توانند کمک جدی به ما کنند.

وی به نقطه ضعف دیگری از آموزش عالی اشاره کرد و گفت: در آموزش‌های دانشگاهی میزان مهارت محور بودن در آن کم است و بیشتر جنبه‌های نظری در آن لحاظ شده است. یعنی دانشجوی ما در دوران تحصیل خود این فرصت برایش مهیا نمی‌شود که در میدان عمل قرار گیرد و با آن دانشی که منجر به تولید می‌شود در میدان عمل آشنایی بیشتری پیدا کند؛ علت آن است که بستر‌های عملی کار در اختیار وزارت علوم نیست تا این امکان را فراهم کند که دانشجویان در دوران دانشجویی بتوانند در کنار خط تولید و کار حضور یابند و کاربینی، کارآموزی و کارورزی انجام شود.

وزیر علوم خاطرنشان کرد: خوشبختانه ما از ظرفیت برنامه توسعه هفتم بسیار بهره برده‌ایم و برای مشکلاتمان تا جایی که اجازه داده‌اند هم سازمان برنامه و بودجه و هم نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی، سعی کردیم احکام خوبی را در این برنامه بیاوریم.

وی افزود: یکی از این احکام بحث مهارت محور کردن است، که مقرر شده است دستورالعمل آن را وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بنویسند و به تصویب هیئت دولت برسانند.

زلفی گل در بخش دیگر سخنان خود اظهار داشت: باید منافع صنعتی که دانشجوی ما را می‌پذیرد با منافع دانشگاهی که دانشجو را به آنجا می‌فرستد به هم گره بزنیم، لذا باید امتیازاتی بدهیم که دانشجوی ما را بپذیرند. در این راستا ما تیمی را تشکیل داده‌ایم و منتظر هستیم برنامه توسعه هفتم ابلاغ شود و در حال تدوین شیوه‌نامه هستیم.

وزیر علوم افزود: یکی دیگر از انتقاداتی که به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری می‌شود آن است که چرا تحقیقات دانشگاهی نیازمحور و در راستای نیاز‌های جامعه نیست؟ این امر نیز نیاز به مطالعه دارد. با مطالعاتی که قبل از پذیرش مسئولیت انجام داده بودیم به این نتیجه رسیدیم که پژوهشگران و دانشجویان کارشناسی ارشد و دکترای ما که می‌خواهند رساله خود را تعریف کنند جایی نیست که نیاز‌های کشور را ببینند و در این راستا سامانه نظام‌ایده و نیاز‌ها را طراحی کردیم و خوشبختانه از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوب شد و در قوانین بودجه سنواتی کشور نیز در سال ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ آمد و هم اکنون در آن سامانه بیش از ۱۲هزار نیاز صنایع دولتی و خصوصی کشور ثبت شده است.

وی گفت: برای پارک‌های علم و فناوری و دانشگاه‌ها نیز سیستمی طراحی کردیم که آن‌ها نیز بتوانند نیاز‌های خودشان را در این سامانه طی فرآیندی خاص، ثبت و ضبط کنند و نیاز‌ها و مسئله‌های کشور در معرض دید محققان و دانشجویان قرار گیرد.

وزیر علوم افزود: یک حکمی در برنامه توسعه هفتم گنجانده شده و جا دارد تشکر کنیم از سازمان برنامه و بودجه و نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی که دست ما را در این قسمت باز کردند برای آنکه بتوانیم تحقیقات را نیازمحور کنیم. آن حکم آن است که سازمان برنامه و بودجه مکلف است معادل ۱۵درصد کل اعتبار هر دانشگاه را برای امور پژوهشی و ۵درصد را برای امور فرهنگی اختصاص دهد.

وی به نقاط قوت و ضعف در بحث فرهنگی اشاره کرد و گفت: پس از ۲ونیم سال تحصیل غیرحضوری در دانشگاه‌ها به دلیل اپیدمی کرونا تصمیم گرفتیم که آموزش را به صورت حضوری پیگیری کنیم که مواجه شدیم با چند نسل دانشجویی که آن‌ها اصلاً دانشگاه را درک و تجربه نکرده‌اند و کار‌های فرهنگی انجام نداده و تجربه تشکل‌های اسلامی و کانون‌های فرهنگی و انجمن‌های علمی به نسل‌های بعدی منتقل نشده بود.

وزیر علوم افزود: در دوران کرونا بودجه دانشگاه‌ها به شکلی به مجلس شورای اسلامی رفت که در بودجه دانشگاه‌ها هزینه ایاب ذهاب، تغذیه و خوابگاه‌های خودگردان دیده نشد و بودجه دانشگاه‌ها طوری تنظیم می‌شد که فقط حقوق پرسنل و اعضای هیئت علمی پرداخت شود که در سال‌های بعد باعث مشکلاتی در حوزه رفاهی دانشجویی شد.

زلفی گل گفت: با توجه به اینکه در زمان کرونا بسیاری از خوابگاه‌های خودگردان تغییر کاربری داده بودند و برخی دانشگاه‌ها خوابگاه ملکی نداشتند دچار مشکل شدیم.

بازگشایی دانشگاه‌ها بسیاری از خوابگاه‌ها تغییر کاربری دادند؛ همچنین برخی از دانشگاه‌های ما اصلاً خوابگاه ندارند.

وی با بیان اینکه سعی کردیم از ظرفیت توسعه هفتم به خوبی بهره‌مند شویم، افزود: ما با بضاعت اندکی که داشتیم آمدیم و برای امور فرهنگی فکر کردیم. سال ۱۴۰۲ زمانی که لایحه بودجه به مجلس شورای اسلامی می‌رفت، با رایزنی با کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی، مقرر شد دانشگاه‌ها ۵درصد اعتباراتشان را به امور فرهنگی اختصاص دهند که این حکم در قانون برنامه هفتم توسعه تکرار شد.

زلفی گل افزود: امسال از ظرفیت برنامه توسعه هفتم استفاده کردیم و مقرر شد که سازمان برنامه و بودجه معادل ۵درصد اعتبارات دانشگاه را برای امور فرهنگی اختصاص دهد و سازمان برنامه و بودجه نیز قول داده این بودجه در ردیفی باشد که صرفا برای فعالیت‌های فرهنگی هزینه شود.

وی عنوان کرد: همچنین با پیشنهاد معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، سامانه فرهنگی «فرنما» طراحی شد و در ارزیابی رؤسای دانشگاه‌ها به فعالیت‌های فرهنگی امتیاز خاصی داده شد. هم اکنون به صورت روزانه می‌توانیم آمار فعالیت‌های فرهنگی دانشگاه‌ها را رصد کنیم. همچنین برای هر دانشجو هنگام فارغ‌التحصیلی علاوه بر کارنامه علمی، کارنامه فرهنگی نیز صادر می‌شود.

وزیر علوم در ادامه سخنان خود خاطرنشان کرد: طی دوسال و نیم گذشته، حدود ۷۵اقدام عملیاتی انجام شده است که اکثر آن‌ها اقداماتی نو هستند. برای نمونه سازمان امور دانشجویان برای نخستین بار دستورالعمل انتخاب دانشجویان سرآمد را تدوین کرد؛ سرآمدی در بخش فرهنگی، هنری، فناوری، پژوهشی و آموزشی تعریف شد و هر دانشگاه می‌تواند بین ۲تا ۵درصد دانشجویان خود را انتخاب و به این دانشجویان تسهیلاتی اعطا کند. به عبارتی با بهره‌مندی از دستورالعمل انتخاب دانشجویان سرآمد، یک جریان علمی بین دانشجویان ایجاد کنیم.

وی با بیان اینکه بحث ارزیابی مدیران و رؤسای دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها و پارک‌های علم و فناوری دارای اهمیت بسیاری است، افزود: در این راستا نشان «سرو» را طراحی کرده‌ایم؛ اولین بار در سال گذشته این نشان اعطا شد و امسال نیز در اردیبهشت و یا خردادماه در اجلاس رؤسای دانشگاه‌ها این امر انجام خواهد شد.

زلفی‌گل در پایان سخنان خود اظهار داشت: یکی از شاخص‌های کلیدی برای انتخاب رئیس دانشگاه، پژوهشگاه و یا پارک علم و فناوری برتر، بهره‌وری در آموزش عالی است. مرکز نظارت و ارزیابی، شاخص‌های بهره وری در آموزش عالی را احصا کرده و بر اساس این شاخص‌ها امتیازی خاص به رئیس دانشگاهی که توانسته در دوره مدیریتی بهره‌وری را در آموزش عالی افزایش دهد، تعلق خواهد گرفت.