سی نما با سی کارگردان ۳| پرونده بررسی صاحبان سبک در سینمای ایران

بهروز افخمی؛ کارگردانی متعهد به حقیقت

کارگردان نام آشنای سینمای ایران است که در کارنامه کاری خود علاوه بر فعالیت‌های فرهنگی حضور در عرصه سیاسی نیز به چشم می‌خورد.

کد خبر: ۱۱۴۹۵۳۵

يکشنبه - ۱۳ خرداد ۱۴۰۳ / June 02, 2024

گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو- زهرا قربانی رضوان؛ بهروز افخمی کارگردان نام آشنای سینمای ایران است که در کارنامه کاری خود علاوه بر فعالیت‌های فرهنگی حضور در عرصه سیاسی نیز به چشم می‌خورد. می‌توان به حضور او در ششمین دوره مجلس شورای اسلامی اشاره کرد. افخمی فعالیت‌های آکادمیک خود را از دانشگاه صداوسیما که معروف به مدرسه عالی تلویزیون و سینما بود در رشته تدوین به پایان رساند و اولین تجربه کاری خود را نیز در مدیر فیلمبرداری فیلم «زیرباران» به کارگردانی سیف ا.. داد آغاز کرد.

سابقه حضور افخمی در قامت تهیه کننده و مجری برنامه تلویزیونی «هفت» و حضور در شورای هنرستان روایت فتح نیز در کارنامه تجربی او ثبت شده است. از جمله آثار این کارگردان می‌توان به «صبح اعدام»، «آذر شهدخت پرویز و دیگران»، «سن پطرزبورگ»، «فرزند صبح»، «گاوخونی»، «جهان پهلوان تختی»، «عقرب» و «شوکران» اشاره کرد. همچنین از جمله آثار تلویزیونی این کارگردان می‌توان به «رعد و برق»، «عملیات۱۲۵»، «یازده دقیقه و سی ثانیه» و «کوچک جنگلی» اشاره کرد.

نگاه به قهرمان و ژانر بیوگرافی
«صبح اعدام» آخرین ساخته بهروز افخمی است که در چهل و دومین جشنواره فیلم فجر توانست روایتی بیوگرافی از زندگی طیب حاج رضایی و اسماعیل رضایی را به تصویر بکشد. پرداخت به قهرمانان و زندگی نامه‌های آنان در کارنامه افخمی دیده می‌شود که نمونه آن «کوچک جنگلی» است.

اما او برای معرفی قهرمانِ آخرین ساخته سینمایی خود یعنی طیب حاج رضایی اطلاعاتی کلی از شخصیت‌ها را بیان می‌کند و صرفا گزارشی از یک واقعه در روزنامه کیهان بازخوانی می‌شود. همانگونه که پرداخت به زندگی تختی در سینمایی «جهان پهلوان تختی» که در ژانر بیوگرافی بود در دهه ۷۰ مورد استقبال قرار نگرفت.

«فرزند صبح» نیز روایتی دیگر در ژانر بیوگرافی است که داستان زندگی و دوره کودکی امام خمینی (ره) را به تصویر کشیده است. فیلمی که با حواشی بسیاری همراه بود و سرانجام نسخه تدوین پایانی از این فیلم به دست نیامده و پروژه پس از کش و قوس‌های فراوان به نتیجه نرسید.

نگاه به جهان طنز
یکی از فیلم‌هایی که در دوره خود در ژانر کمدی و طنز توانست بدرخشد بی شک «سن پطرزبورگ» است. ترکیب حضور محسن تنابنده و پیمان قاسم خانی در این فیلم سینمایی، کمدی مفرح را ساخت که معرف توانایی‌های این دو بازیگر و بهروز افخمی در قامت کارگردان بود. متن و فیلمنامه این اثر و شخصیت پردازی‌ها به همراه خرده روایت‌ها سبب شد تا فضایی فانتزی و کمدی ایجاد شود. با اینکه افخمی به عنوان کمدی ساز مطرح نبود، اما با این تجربه نشان داد که توانایی خوبی در به ثمر رساندن اثر طنازانه خود دارد. در بُعد کارگردانی میزانسن‌ها گا‌ها تلویزیونی است و از مدیوم سینما خارج می‌شود که این امر به تجربه طولانی افخمی در ساخت آثار تلویزیونی باز می‌گردد.

نگاه به جهان اقتباسی
«گاوخونی» فیلمی که از رمانی به همین نام نوشته جعفر مدرس صادقی که نخستین بار در سال ۱۳۶۰ منتشر شد، یکی از آثار مهم سینمایی اقتباسی ایران است که توسط بهروز افخمی در سال۱۳۸۱ ساخته شد. گاو‌خونی روایت یک مرد ۲۴ ساله است که از اصفهان به تهران می‌آید و با دو نفر دیگر در یک خانه مشترک زندگی می‌کند. خواب‌های او از کودکی اش در اصفهان سبب می‌شود تا شروع به نوشتن خاطرات خود کند. گاوخونی فیلمی نریشنی با صدای بهرام رادان است که همچون خواب‌گردی شروع به حرکت می‌کند. فیلم با تکنیک دوربین روی دست فیلمبرداری شده است و مخاطب شاهد وفاداری به رمان است به گونه‌ای که تصاویر بدون هیچ منطق متوالی مشابه متن نویسنده کتاب به تصویر کشیده می‌شود.

نگاه و خط داستانی افخمی از نوع سینمای روایی است. این کارگردان در دهه۷۰ به سراغ روایت «شوکران» می‌رود که بر محور خیانت و مثلث عشقی است. درست محتوایی که در آن برهه کمتر پرداخت شده بود و نگاهی انتقادی به اندیشه‌های جامعه داشت. مونتاژ موازی این فیلم که کمتر تا آن دهه از این نوع تدوین استفاده شده بود از جذابیت‌های تصاویری شوکران است. این کارگردان سالهاست که در قامت مجری در برنامه هفت که برنامه تخصصی نقد سینمایی است فعالیت دارد.