چشم‌اندازی برای احیای برجام وجود ندارد

رسانه آمریکایی می‌گوید مسائل داخلی آمریکا و بی‌اعتمادی ایران در اثر بدعهدی واشنگتن، موانع بزرگ بر سر راه احیای برجام و مذاکرات مربوط به آن است.

کد خبر: ۱۱۶۱۵۰۸

شنبه - ۰۶ مرداد ۱۴۰۳ / July 27, 2024

به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری دانشجو، وبسایت رادیو فردا نوشت: مسعود پزشکیان با همراهی جواد ظریف که او را به‌عنوان مشاور سیاست خارجی خود برگزیده بود، در تبلیغات انتخاباتی وعدۀ گفت‌وگوی سازنده با جهان و تلاش برای رفع تحریم‌های برآمده از برنامۀ هسته‌ای را داد. حالا در کمتر از یک هفته از زمان پیروزی پزشکیان، جان کربی، سخنگوی امنیت ملی کاخ سفید، در پاسخ به خبرنگاران با قاطعیت می‌گوید آمدن رئیس‌جمهور جدید در تهران تغییری در رویکرد واشینگتن در قبال ایران ایجاد نمی‌کند. این اظهارات کربی بعد از آن مطرح می‌شود که جواد ظریف پس از پیروزی پزشکیان خواستار «به رسمیت شناختن نقش ایران در جهان» شد و در حساب توئیتری خود همچنین نوشت «جهان باید به ما گوش دهد و با ما تعامل داشته باشد».

اما احتمالاً کمتر کسی از اظهارات کربی متعجب شده باشد. دولت جو بایدن به ماه‌های پایانی خود نزدیک می‌شود و در آبان‌ماه انتخابات دیگری در ایالات متحده برگزار می‌شود و شاید از ابتدای سال آیندۀ میلادی فرد دیگری به جای رئیس‌جمهور کنونی آمریکا در کاخ سفید مستقر شود. دونالد ترامپ، رقیب اصلی بایدن و رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، همان کسی است که سال ۲۰۱۸ تصمیم گرفت ایالات متحده را از توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ قدرت‌های جهانی با ایران خارج کند و بعد از آن دیگر چیزی از برجام جز یک اسم باقی نمانده است.

هرچند حضور پزشکیان و ظریف دریچه‌ای از امیدواری را برای بازیگرانی گشوده که خواستار حل‌وفصل دیپلماتیک پروندۀ هسته‌ای ایران هستند، اما مسائل داخلی به‌ویژه در آمریکا مانع از آن می‌شود که دولت جو بایدن بار دیگر در فاصلۀ چند ماه مانده تا زمان برگزاری انتخابات، خود را در معرض چنین ریسک خطرناکی قرار دهد.

از سوی دیگر، جو بایدن همین حالا هم با فشار بی‌سابقه‌ای از سوی هم‌حزبی‌هایش برای کناره‌گیری از نامزدی در انتخابات ریاست‌جمهوری روبه‌رو است و هیچ‌کس به صورت دقیق نمی‌داند که در نهایت رقیب ترامپ در انتخابات آبان‌ماه جو بایدن خواهد بود یا فرد دیگری از دموکرات‌ها مقابلش خواهد ایستاد. در نتیجه، و در شرایطی که دولت بایدن چهار سال را با همین وضعیت سر کرده، مزیت چندانی نمی‌بیند که در فاصلۀ چند ماه مانده تا انتخابات، خود را وارد چالشی کند که هزینه‌های قطعی آن به‌مراتب بیشتر از آورده‌های احتمالی آن است.

در حکومت ایران هم کمتر کسی از ایدۀ احیای برجام و گفتگو‌ها در این زمینه در مقطع زمانی فعلی استقبال می‌کند. ظریف در دولتی که جو بایدن معاون رئیس‌جمهور بود، با ایالات متحده به تفاهمی رسید که در آن زمان «توافقی تاریخی» خوانده می‌شد. اما همان‌طور که ترامپ وعده داده بود، عمر برجام با کنار رفتن اوباما و معاونش بایدن به پایان رسید و در سال ۲۰۱۸ رئیس‌جمهور وقت آمریکا از این توافق خارج شد. در شرایطی که بر اساس نظرسنجی‌ها دونالد ترامپ از بخت قابل‌توجهی برای بازگشت به کاخ سفید برخوردار است، طبیعی است که در تهران هم کسی این خطر را به جان نخرد که با دولتی توافق کند که مشخص نیست تا چند ماه دیگر همچنان در قدرت باقی خواهد ماند یا نه. ضمن این‌که تجربۀ خروج ترامپ از برجام نشان داد که تکرار چنین رخدادی را نمی‌توان از نظر دور نگاه داشت.

در نتیجه، صرف‌نظر از این‌که سرانجام چه کسی در انتخابات آمریکا به پیروزی می‌رسد، مقام‌های جمهوری اسلامی و حتی دولت پزشکیان که خودش از «تعامل سازنده» با جهان سخن می‌گوید، احتمالاً ترجیح می‌دهند منتظر نتیجۀ انتخابات بمانند و سپس تصمیم بگیرند؛ هرچند تضمینی وجود ندارد که در نهایت مذاکره‌ای صورت بگیرد و باید در نظر داشت که صِرف بیان خواسته‌ها به‌معنای توان محقق کردن آن‌ها نیست و ممکن است در نهایت خبری از توافق نباشد. اما آن‌چه روشن است این‌که خطر دوام نیاوردن توافق با دولتی که مشخص نیست عمر آن چقدر به درازا بینجامد، بسیار بیشتر از آن است که تهران هم بخواهد به‌دنبال آغاز سریع گفتگو‌ها و احیای برجام باشد.