براساس رتبه‌بندی «نیچر ایندکس» اعلام شد؛

رتبه ۳۲ ایران در «پیشگامی پژوهش»

بر اساس گزارش ۲۰۲۴ نیچر ایندکس، ایران جایگاه ۳۲ را در میان کشورهای جهان کسب کرده است و پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، دانشگاه تهران و دانشگاه شریف رتبه‌ اول تا سوم را دارند.

کد خبر: ۱۱۶۳۷۳۵

دوشنبه - ۱۵ مرداد ۱۴۰۳ / August 05, 2024

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو به نقل از مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC)، دکتر سید احمد فاضل زاده؛ رئیس مؤسسه ISC گفت: نیچر ایندکس گزارش سالانه خود را تحت عنوان پیشگامان پژوهش منتشر کرد. این گزارش بر اساس داده‌های این پایگاه در بازه زمانی اول ژانویه ۲۰۲۳ تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۳ است. در گزارش ۲۰۲۴ پیشگامان پژوهش، جمهوری اسلامی ایران در میان کشورهای جهان حائز جایگاه ۳۲ شده است. همچنین، پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، دانشگاه تهران و دانشگاه صنعتی شریف رتبه‌های اول تا سوم را کسب کرده‌اند.

نیچر ایندکس پژوهش‌ها و همکاری‌های با کیفیت را با استفاده از معیارهای ساده، شفاف و جاری، بررسی می‌کند. این پایگاه، یک پایگاه داده با دسترسی آزاد است که بر اساس وابستگی نویسندگان و روابط سازمانی، مشارکت در مقالات پژوهشی منتشر شده در مجلات باکیفیت علوم طبیعی و علوم بهداشت که بر اساس شهرت توسط گروه مستقلی از محققان انتخاب شده‌اند، را دنبال می‌کند و اطلاعات یک دوره ۱۲ ماهه را بر روی وبگاه خود نمایش می‌دهد.

انتخاب مجله و مقاله

مجلات گنجانده شده در نیچر ایندکس، صرف نظر از ناشر، توسط پژوهشگران فعال علوم طبیعی انتخاب شده اند. بدین صورت که از پژوهشگران خواسته شده است که نشریاتی را که ترجیح می‌دهند بهترین کار خود را در آنها منتشر کنند را بدون توجه به معیارهایی مانند ضریب تأثیر نشریه، و بر اساس درک خود از محتوای نشریات فهرست کنند. این فرآیند اخیراً در سال ۲۰۲۳ برای افزودن مجلات علوم سلامت نیز انجام شده است که تعداد نشریات آن به ۱۴۵ نشریه رسیده است.

محدودیت‌ها

نیچر ایندکس بخش کوچکی از تعداد کل مقالات تحقیقاتی منتشر شده را دنبال می کند و فقط علوم طبیعی و علوم بهداشتی را پوشش می دهد. عوامل زیادی وجود دارد که خروجی یک موسسه را در نیچر ایندکس تعیین می کنند. اندازه مؤسسه، و همچنین ترکیب تخصصهای تحقیقاتی در مؤسسه، از جمله عوامل اصلی هستند. نیچر ایندکس راهکاری جهت نرمال سازی داده ها برای چنین عواملی ندارد. بلکه تنها داده های خامی را ارائه می دهد که می تواند به تجزیه و تحلیل کمک کند.

نیچر ایندکس تعداد مطلق و تعداد سهم کسری از انتشار مقاله در سطح سازمانی و ملی را ارائه می دهد و به این ترتیب، شاخصی از خروجی و همکاری پژوهشی با کیفیت در سطح جهانی را ارائه می دهد. این به صورت کلی و نیز بر اساس ۵ حوزه موضوعی کلی فیزیک، شیمی، علوم بهداشت، زمین و علوم محیطی و علوم زیستی شاخص در سطح موسسه، کشور، منطقه به دو صورت محاسبه می شود:

تعداد: در صورتی که یک یا چند نویسنده مقاله پژوهشی از آن موسسه یا مکان باشند، بدون توجه به اینکه چه تعداد از نویسندگان همکار از خارج از آن موسسه یا مکان وجود دارد، امتیاز یک به موسسه یا مکان اختصاص داده می شود.

سهم: یک شمارش کسری است که نسبت نویسندگان یک موسسه یا کشور/ منطقه و تعداد مؤسسات وابسته در هر مقاله را در نظر می‌گیرد برای محاسبه سهم، مشارکت همه نویسندگان به طور مساوی در مقاله در نظر گرفته می شود.

جایگاه جمهوری اسلامی ایران در گزارش سالانه نیچر ایندکس ۲۰۲۴

رئیس موسسه ISC گفت: در گزارش ۲۰۲۴ پیشگامان پژوهش که بر اساس داده‌های نیچرایندکس از ۱ ژانویه ۲۰۲۳ تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۳ است، کشور ایران در میان کشورهای جهان حائز جایگاه ۳۲ شده است. در این گزارش کشورهای چین، آمریکا و آلمان به ترتیب جایگاه های اول تا سوم را دارند.

جدول یک: جایگاه جمهوری اسلامی ایران در میان کشورهای جهان

جایگاه

(براساس سهم)

سهم مقالات

تعداد مقالات

۳۲

۱۱۵.۷۷

۲۸۵

وی افزود: بر اساس ۵ حوزه موضوعی کلی فیزیک، شیمی، علوم بهداشت، زمین و علوم محیطی و علوم زیستی بهترین جایگاه جمهوری اسلامی ایران در حوزه موضوعی فیزیک با جایگاه جهانی ۲۸ بوده است. عملکرد ایران در ۵ حوزه موضوعی بر اساس تعداد سازمان های ایرانی حاضر و نیز تعداد و سهم مقالات در جدول ۲ نشان داده شده است.

جدول ۲: عملکرد ایران در حوزه های موضوعی در گزارش سالانه نیچر ایندکس ۲۰۲۴

حوزه‌های موضوعی

تعداد سازمان های ایرانی

جایگاه (براساس سهم)

سهم مقاله

تعداد مقاله

فیزیک

۴۵

۲۸

۶۹.۱۶

۱۷۱

شیمی

۳۴

۲۹

۳۴.۴۶

۵۳

علوم بهداشت

۵۳

۴۲

۸.۶۶

۳۹

زمین و علوم محیطی

۱۴

۵۲

۲.۹۱

۱۲

علوم زیستی

۵۳

۵۸

۲.۹۷

۲۸

در این گزارش ۱۰۷ سازمان ایرانی حضور دارند که ۸۶ سازمان ماهیت دانشگاهی دارند. در بین کلیه سازمان‌ها پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، دانشگاه تهران و دانشگاه صنعتی شریف به ترتیب رتبه اول تا سوم را کسب کرده‌اند. عملکرد ۲۰ سازمان برتر جمهوری اسلامی ایران در پایگاه نیچر ایندکس ۲۰۲۴ در جدول ۳، نشان داده شده است.

جدول ۳: عملکرد سازمان های جمهوری اسلامی ایران درگزارش سالانه نیچر ایندکس ۲۰۲۴

ردیف

نام دانشگاه

جایگاه در جهان (براساس سهم)

سهم مقاله

تعداد مقاله

۱

پژوهشگاه دانش های بنیادی

۸۸۴

۱۱.۳۹

۸۵

۲

دانشگاه تهران

۹۶۰

۹.۶۶

۲۱

۳

دانشگاه صنعتی شریف

۱۱۵۰

۷.۱۳

۳۳

۴

دانشگاه فردوسی مشهد

۱۱۹۸

۶.۶۲

۱۰

۵

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان

۱۲۴۶

۶.۰۲

۱۳

۶

دانشگاه شهید بهشتی

۱۲۵۹

۵.۹۱

۱۳

۷

دانشگاه علم و صنعت ایران

۱۳۰۳

۵.۵۴

۷

۸

دانشگاه مازندران

۱۳۵۴

۵.۱۴

۱۱

۹

دانشگاه علوم پزشکی تهران

۱۴۵۶

۴.۴۵

۲۶

۱۰

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

۱۴۸۴

۴.۲۸

۷

۱۱

دانشگاه شیراز

۱۷۱۷

۳.۲۴

۷

۱۲

دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی

۱۷۲۱

۳.۲۲

۵

۱۳

دانشگاه رازی

۱۷۸۱

۳

۳

۱۴

دانشگاه تربیت مدرس

۱۷۸۹

۲.۹۸

۸

۱۵

دانشگاه زنجان

۱۸۳۷

۲.۸۳

۴

۱۶

دانشگاه صنعتی اصفهان

۱۸۵۳

۲.۷۸

۶۶

۱۷

دانشگاه لرستان

۲۰۰۹

۲.۳۸

۷

۱۸

دانشگاه آزاد اسلامی

۲۰۶۰

۲.۲۶

۸

۱۹

دانشگاه شهید باهنر کرمان

۲۱۵۷

۲.۰۳

۳

۲۰

دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

۲۱۷۱

۲

۲