بررسي روند جذب اساتيد در گفت و گو با مرداني؛

تفكر ديني؛ مهمترين اولويت جذب اعضاي هيئت علمي دانشگاه‌ ها

جذب استادان به عنوان فرماندهان جنگ ‌نرم يكي از مهمترين الزامات پيروزي است؛ چرا كه اين افراد با تفكر و منش خود افسران جوان اين جنگ را تربيت مي‌كنند و امروز به گفته رئيس مركز جذب اعضاي هيئت علمي توجه به تفكر ديني اعضاي هيئت علمي از مهمترين اولويت‌هاي جذب است.

کد خبر: ۱۱۷۴۶۳

دوشنبه - ۲۳ اسفند ۱۳۸۹ / March 14, 2011

اشاره: از ابتداي انقلاب موضوع جذب اعضاي هيئت علمي و گزينش استاد يكي از دغدغه‌هاي اساسي مسئولان و رهبران عالي رتبه نظام بوده و به صورت مداوم رصد مي شده است، ولي با تشكيل دولت نهم و حاكميت تفكر عدالت محور در تمام زمينه ها از جمله حوزه جذب اعضاي هيئت علمي از يك سو و گسترش كمي دانشگاه ها و مراكز آموزش عالي كشور كه افزايش تعداد دانشجويان و فارغ التحصيلان و به تبع آن نياز به اعضاي هيئت علمي بيشتر را به دنبال دارد از سوي ديگر، توجه به اين موضوع را دو چندان كرده است.

اين گفته هاي دكتر محمد رضا مرداني، رئيس مركز جذب اعضاي هيئت علمي وزارت علوم است كه به همين بهانه با وي به گفت وگو نشستيم.

«خبرگزاري دانشجو» - قوانين جذب اعضاي هيئت علمي از چه زماني به تصويب رسيده و آخرين تغييرات آن در چه سالي اتفاق افتاده است؟

مرداني: آخرين آيين نامه جذب اعضاي هيئت علمي دانشگاه ها در سال 1365به تصويب رسيده و از همان زمان مورد استفاده قرار گرفت تا اينكه در سال 85، پس از استقرار دولت نهم و در راستاي تحقق اهداف سند چشم انداز 20 ساله كشور و رسيدن به جايگاه اول علمي و فناوري منطقه و البته در مسير اسلامي شدن دانشگاه ها، ضرورت ايجاد تحول در روند جذب اعضاي هيئت علمي احساس شد كه به همين منظور در دولت نهم كارگروهي در شوراي عالي انقلاب فرهنگي براي بررسي اين موضوع تشكيل شده و تمامي سوابق، مدارك، مستندات و قوانين جذب و گزينش را مورد بررسي كارشناسي دقيق قرار داد و نتايج اين بررسي هاي عميق و گسترده در قالب آيين نامه‌ي جديد جذب در تاريخ 19 تيرماه سال 1386 در ششصد و هشتمين جلسه شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيد.

«خبرگزاري دانشجو»- براي تحقق اهداف علمي و آموزشي نظام چه تغييراتي در آيين نامه سال 65 ايجاد شد؟

مرداني: توجه به صلاحيت هاي عمومي اعم از پايبندي به مباني اعتقادي و اخلاقي و تعهد ديني علاوه بر توانمندي هاي علمي و تخصصي افراد در جذب و گزينش اعضاي هيئت علمي، ايجاد وحدت رويه در جذب اعضاي هيئت علمي براي دانشگاه هاي دولتي و غيردولتي، آزاد، مراكز علمي-كاربردي و موسسات پژوهشي، توجه به تعهد و تدين استادان در راستاي اسلامي شدن دانشگاه ها، توجه به تحرك علمي افراد براي جذب و لزوم احراز درجه‌اي از امتيازات و شاخص‌هاي در نظر گرفته شده براي بررسي و توانمندي هاي علمي از جمله مواردي است كه در آيين نامه جديد مورد توجه قرارگرفت؛ البته علاوه بر اين، اعضاي هيئت علمي پس از جذب نيز بايد براي تبديل وضعيت خود يك سير پيشرفت و ارتقاي علمي وعمومي را طي كنند، يقينا بر همبن مبنا است كه شاهد يك حركت علمي و جهش قابل قبولي طي سال‌هاي اخير براي رسيدن به رتبه اول علمي منطقه در سال 1404 بوده‌ايم.

فراخوان سراسري جذب اعضاي هيئت علمي فرصت برابري براي متقاضيان ايجاد مي كند

«خبرگزاري دانشجو» - روند جذب اعضاي هيئت علمي براساس اين آيين نامه چگونه است؟

مرداني: بر اساس اين آيين نامه، در حال حاضر براي جذب اعضاي هيئت علمي در دو مرحله فراخوان سراسري در كشور اعلام مي شود كه از طريق آن متقاضيان ثبت نام كرده و خود را معرفي و مدارك مورد نياز را ارسال مي كنند كه در مرحله اول توسط دانشگاه‌ها از پذيرفته شدگان براي انجام مصاحبه، دعوت به عمل مي آيد و از اين طريق افراد اصلح انتخاب و به هيئت مركزي جذب پيشنهاد مي شوند.

نكته قابل توجه اين است كه در حال حاضر وحدت رويه‌اي در فرآيند جذب بوجود آمده است و تمام دانشگاه هاي دولتي و غيردولتي موظف به پيروي از اين آيين نامه هستند و در غير اين صورت هيئت مركزي جذب آنها را مورد تاييد قرار نخواهد داد.

همچنين در گذشته با توجه به اينكه فراخوان به صورت سراسري برگزار نمي شد، برخي از دانشگاه ها افرادي كه مدنظرشان بود، جذب مي كردند و تحصيلكردگان ساير دانشگاه ها كه از نظر قابليت هاي علمي توانايي هاي بالايي داشتند در حاشيه قرار مي گرفتند؛ ‌بر همين اساس جذب سراسري استادان باعث شكست شدن حلقه هاي بسته در برخي از دانشگاه‌ها شد.

«خبرگزاري دانشجو» - در حال حاضر نظارت بر روند جذب استادان از چه طريقي صورت مي گيرد؟

مرداني: بهينه سازي شبكه جذب يكي از دستاوردهاي آيين نامه جديد بوده كه در آن شبكه جذب از سه سطح تشكيل شده؛ كه سطح اول، هيئت عالي جذب كه در شوراي عالي انقلاب فرهنگي مستقر است وظيفه سياستگذاري و نظارت را به عهده دارد، سطح ديگر، هيئت مركزي جذب در وزارتخانه‌هاي علوم و بهداشت بوده كه علاوه بر سياستگذاري و نظارت، وظيفه اجراي بخشي از امور مصوب شوراي عالي انقلاب فرهنگي و فرآيند جذب را بعهده دارند و سطح سوم، هيئت هاي اجرايي جذب در دانشگاه ها هستند كه در حقيقت هسته هاي اوليه جذب محسوب مي شوند و به عنوان نخستين سطح ارتباطي با داوطلبان،‌ وظيفه انجام مصاحبه، تشكيل پرونده و بررسي اوليه، انجام مصاحبه و پايش و تاييد اوليه را به عهده دارند.

«خبرگزاري دانشجو» - هيئت جذب در دانشگاه ها از چه افرادي تشكيل مي شود؟

مرداني: هيئت هاي جذب در دانشگاه ها از مجرب‌ترين و مومن‌ترين افراد و اعضاي هيئت علمي رسمي دانشگاه تشكيل شده و ويژگي هاي ممتاز علمي و تعهد ديني و اخلاقي را با خود به همراه دارند و همچنين سه تا پنج نفر از افراد مورد تاييد هيئت عالي جذب بعنوان عضو حقيقي و رئيس دانشگاه و نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري نيز از اعضاي حقوقي جذب هستند.

در حقيقت امروز فرآيند جذب در دانشگاه ها فرآيندي كارآمد و بهينه است كه در آن جذب نخبگان، فرهيختگان و دلسوختگان نظام و كساني كه تفكر و تعهد ديني و توانايي و برجستگي علمي دارند، در اولويت اصلي قرار مي گيرد.

«خبرگزاري دانشجو» - روند تبديل وضعيت اعضاي هيئت علمي و بررسي رشد صعودي آنها پس از جذب چگونه صورت مي گيرد؟

مرداني: تبديل وضعيت اعضاي هيئت علمي در دو مرحله ابتدا از پيماني به رسمي آزمايشي و سپس از رسمي آزمايشي به رسمي قطعي صورت مي گيرد.

بر اين اساس، افراد پس از جذب به صورت پيماني دو تا پنج سال فرصت دارند تا به سطح رسمي آزمايشي ارتقا يابند و پس از آن نيز دو تا پنج سال براي تبديل وضعيت به رسمي قطعي مهلت پيش‌بيني شده است؛ در صورتي كه فردي نتواند در اين مراحل امتيازات علمي و توانمندي ها و مهارت هاي آموزشي تعيين شده در آيين نامه ارتقاي اعضاي هيئت علمي را كسب كند، دچار ركود علمي مي شود و در نهايت ادامه فعاليت آنها بعنوان هيئت علمي دچار مشكلاتي مي گردد.

امروز اكثر استادان در دانشگاه‌ها فعاليت گسترده علمي دارند و ارتقاي رتبه علمي كشور نيز مويد اين مسئله است و تعداد انگشت شماري در اين  رابطه مشكل دارند كه با فرآيند هاي پيش‌بيني شده زمينه براي رشد علمي آنها نيز هموار خواهد شد.

«خبرگزاري دانشجو» - ارزيابي علمي اعضاي هيئت علمي به چه صورت و از چه طريقي انجام مي گيرد؟

مرداني: ارزيابي استادان براي تبديل وضعيت، در هيئت‌هاي اجرايي جذب در دانشگاه‌ها و براساس شاخص‌هاي آيين نامه ارتقاي اعضاي هيئت علمي صورت مي گيرد و در آن استادان بر اساس فعاليت‌هاي آموزشي، پژوهشي، اجرايي و فرهنگي مانند ارائه مقالات، تاليف كتب، اختراع، ابتكار و شركت در كنفرانس‌هاي علمي امتيازاتي دريافت مي كنند و نتايج بررسي هيئت جذب دانشگاه براي هيئت مركزي جذب ارسال مي‌شود و سپس در اين هيئت به تصويب مي رسد.

همچنين ارزيابي افراد براي ارتقاي مرتبه علمي مانند مربي به استاديار، استاديار به دانشيار، دانشيار به استاد توسط هيئت‌هاي مميزه دانشگاه‌ها انجام مي گيرد.

البته هيئت جذب مركزي، مسئوليت بررسي صلاحيت‌هاي عمومي اعضاي هيئت علمي، هيئت موسس، هيئت امنا و روساي دانشگاه‌هاي غيردولتي، غير انتفاعي، علمي كاربردي و آموزشگاه هاي آزاد را به عهده دارد كه در اين رابطه تا كنون بيش از 4000 پرونده مورد بررسي قرار گرفته است.

توجه ويژه به طرح آمايش سرزميني آموزش عالي در جذب اعضاي هيئت علمي

«خبرگزاري دانشجو» - برنامه جذب اعضاي هيئت علمي وزارت علوم در خصوص استادان سكولار چيست؟

مرداني: برخي از اعضاي هيئت علمي از گذشته در دانشگاه‌ها به عنوان اعضاي هيئت علمي رسمي فعال هستند كه اكثر آنها تعهد ديني، اخلاقي، انقلابي و پايبندي به فرهنگ و باور ملي نيز دارند و با نظام همراهند، اما ممكن است در اين ميان تعدادي از استادان با توجه به متون و محتواي دروس بويژه در علوم انساني گرايش‌هايي در اين رابطه از خود بروز مي دهند ولي در شرايط فعلي اين مسئله در دانشگاه‌هاي دولتي پررنگ نيست.

اما در فرآيند جذب و تبديل وضعيت استادان با توجه به تاكيدات وزير علوم، كساني كه به حكومت ديني، تعليم و تربيت اسلامي و تربيت دانشجويان با استفاده از تراز انقلاب معتقد بوده و مباني سياست را از دين گرفته باشند، مورد توجه قرار خواهند داشت و در حال حاضر اين نگاه بر جذب استادان حاكم است.

«خبرگزاري دانشجو» - در جذب اعضاي هيئت علمي تا چه حد به طرح آمايش سرزميني آموزش عالي توجه مي شود؟

مرداني: توجه به شاخص‌هاي طرح آمايش سرزميني آموزش عالي از مهمترين اولويت‌هاي جذب استادان است و به طور طبيعي جذب اعضاي هيئت علمي با توجه به نياز دانشگاه و براساس تعداد دانشجويان و برنامه توسعه پيش بيني شده براي دانشگاه و با توجه به تعداد رشته گرايش‌ها و نسبت استاد به دانشجو و كاستي‌هاي استادان صورت مي گيرد؛ به طوري كه براساس بررسي‌ها و نيازسنجي صورت گرفته، با مجوز معاونت آموزشي براي دانشگاه‌هاي دولتي و مجوز هيئت‌هاي امنا براي دانشگاه‌هاي غيردولتي، نياز دانشگاه‌ها روي سايت مركز جذب قرار مي گيرد و به اين ترتيب بر اساس آمايش سرزميني آموزش عالي جذب صورت مي گيرد.

«خبرگزاري دانشجو» - در حال حاضر نسبت استاد به دانشجو در نظام آموزش عالي كشور چگونه است؟

مرداني: در حال حاضر نسبت استاد به دانشجو در عموم دانشگاه‌هاي دولتي كشور 1 به 17يا 18 است، ولي اين نسبت در دانشگاه‌هاي ديگر متفاوت است؛ به عنوان مثال در دانشگاه پيام نور چون آموزش از راه دور صورت مي گيرد، اين نسبت كمتر است و در برخي ديگر از دانشگاه‌ها بر اساس رشته، محل گرايش اين نسبت به 1به 25 و 1 به 30 مي رسد، ولي استاندارد تعريف شده براي دانشگاه‌هايي كه آموزش حضوري دارند، نسبت استاد به دانشجو 1 به 17 تا 18 است.

بررسي حدود 19 هزار پرونده در هيئت مركزي جذب اعضاي هيئت علمي

«خبرگزاري دانشجو»- تاكنون چند پرونده در اين مكركز مورد بررسي و ارزيابي قرار گرفته است؟

مرداني: از زمان تشكيل هيئت مركزي جذب تاكنون حدود 19 هزار پرونده مورد بررسي قرار گرفته است كه از اين تعداد هفت هزار پرونده مربوط به اعضاي هيئت علمي دانشگاه هاي دولتي و ساير پرونده ها مربوط به دانشگاه هاي پيام نور، علمي كار بردي، آزاد اسلامي و موسسات غير انتفاعي و غير دولتي بوده است و درحال حاضر بيش از 95 درصد اين افراد در دانشگاه ها جذب شده و مشغول به فعاليت هستند.

«خبرگزاري دانشجو» - برنامه وزارت علوم براي جذب اعضاي هيئت علمي حق التدريس چيست؟

مرداني: اعضاي هيئت علمي حق التدريس سه گروه هستند؛ يك گروه افرادي هستند كه عضو هيئت علمي دانشگاه‌هاي ديگر‌ بوده و بصورت استاد مدعو اوقات فراغت خود را در دانشگاه‌هاي ديگر به تدريس مي پردازند، گروه ديگر تحصيلكردگاني هستند كه در آستانه جذب قرار دارند و گروه سوم، كارشناسان، خبرگان و متخصصان تحصيلكرده صنعت هستند كه در استخدام دولت يا شركت‌ها بوده ولي به لحاظ تخصص و خبرگي دعوت مي شوند و براي ارائه خدمات فني در برخي از دانشگاه‌ها، آزمايشگاه‌ها و مراكز علمي- كاربردي همزمان با كار در صنعت در مراكز آموزشي نيز همكاري دارند.

لذا گروه اول و سوم به دنبال جذب نيستند و براي گروه دوم نيز موضوع خاصي تعريف نشده و آنها بايد مانند ديگران در فرآيند جذب شركت كنند، با اين تفاوت كه اين افراد به دليل سابقه آموزشي و پژوهشي و تجربه تدريس، به طور طبيعي در زمان جذب امتيازات بيشتري را كسب خواهند كرد.

«خبرگزاري دانشجو» - آيا جذب فارغ التحصيلان دانشگاه‌هاي خارج از كشور غير از فرآيند عادي جذب صورت مي گيرد؟

مرداني: اين افراد نيز براي جذب بايد در فراخوان سراسري شركت كنند و روند جذب آنها تفاوتي با ساير دانشجويان ندارد، ولي برخي از اين افراد به دليل سوابق تحصيلي و آموزشي ممتاز و تحصيل در برخي از دانشگاه‌هاي معتبر دنيا، معمولاً بيشتر مورد اقبال دانشگاه‌ها قرار دارند.

در فراخوان گذشته حدود 1300 نفر از فارغ التحصيلان و دانشجويان مشغول به تحصيل در دانشگاه‌هاي خارج كشور متقاضي جذب در اعضاي هيئت علمي دانشگاه‌هاي كشور بودند.

اعلام نتايج نهايي مرحله دوم فراخوان جذب اعضاي هيئت علمي تا پايان مرداد سال آينده

«خبرگزاري دانشجو» - برنامه مركز براي جذب اعضاي هيئت علمي در سال جاري چگونه بوده است؟

مرداني: در سال جاري نيز فراخوان سراسري جذب در دو مرحله اعلام شد كه نوبت دوم اين فراخوان از 28 بهمن ماه آغاز و تا 20 اسفند ماه جاري ادامه داشت.

در اين مرحله اطلاعيه‌هاي حدود 220 دانشگاه در بيش از 3200 رشته، محل و گرايش، بر روي سايت مركز به نشاني ww.jazb.mrst.ir  قرار گرفت و براين اساس دارندگان مدرك دكتراي تخصصي (PhD) اقدام به ثبت نام كردند.

داوطلبان براي ثبت نام سه دانشگاه را به عنوان اولويت‌هاي اصلي خود انتخاب مي كنند و مركز جذب اعضاي هيئت علمي وزارت علوم نيز يكي از دانشگاه‌هاي كم متقاضي را به عنوان اولويت چهارم انتخاب مي كند تا داوطلبان در صورت عدم جذب در اولويت‌هاي خود در اولويت چهارم پذيرش شوند.

«خبرگزاري دانشجو» - دانشگاه‌هاي كم متقاضي چه دانشگاه‌هايي هستند؟

مرداني: دانشگاه‌هاي مستقر در شهرستان‌ها، دانشگاه‌هاي غيردولتي و غيرانتفاعي جديدالتاسيس و برخي از دانشگاه‌ها كه در رشته گرايش‌هاي خاص دانشجو مي‌پذيرند از جمله دانشگاه‌هاي كم متقاضي هستند و دانشگاه‌هاي مستقر در تهران و مراكز استان متقاضيان بيشتري براي جذب دارند.

«خبرگزاري دانشجو» - نتايج نهايي اين فراخوان چه زماني اعلام مي شود؟

مرداني: حدوداً از 25 فروردين ماه سال آينده بررسي‌هاي اوليه توسط دانشگاه‌ها صورت مي‌گيرد و پس از آن، نتايج بررسي نهايي براي هيئت جذب مركزي ارسال، و نتايج نهايي تا قبل از شهريور ماه سال 90 اعلام مي شود و فراخوان سراسري سال 90 نيز احتمالا در دو نوبت شهريور و بهمن ماه اعلام خواهد شد.

«خبرگزاري دانشجو»- مركز جذب اعضاي هيئت علمي وزارت علوم چه برنامه اي براي سال آينده دارد؟

مرداني: در چار چوب برنامه پنج ساله اين مركز بايد در سال آينده بيش از 10 هزار پرونده را براي دانشگاه هاي دولتي و غير دولتي مورد ازريابي قرار دهد و علاوه بر اين مسئله ارتقاي كيفي فعاليت هاي جذب و بازنگري در هيئت هاي جذب دانشگاه ها نيز در اولويت هاي اصلي اين مركز قرار دارد و در همين راستا الكترونيكي شدن و  ايجاد سامانه جامع جذب براي شناسايي و بكارگيري اعضاي افتخاري جذب به منظور استفاده از بدنه اعضاي هيئت علمي و منابع موثق در بررسي و تحقيقات و راه اندازي شبكه اعضاي افتخاري جذب در دستور كار قرار دارد.

راه اندازي شبكه اعضاي افتخاري جذب در نيمه نخست سال آينده

«خبرگزاري دانشجو»- راه اندازي اين شبكه در حال حاضر در چه مرحله اي قرار دارد و قرار است چه كساني در اين شبكه عضو شوند؟

مرداني: راه اندازي شبكه اعضاي افتخاري جذب در حال حاضر آغاز و به همين منظور دفتري در مركز جذب اعضاي هيئت علمي وزارت علوم تشكيل شده است و با همكاري دفاتر استاني دانشگاه ها اين شبكه در شش ماه نخست سال آينده راه اندازي خواهد شد كه قرار است استادان مومن، متعهد و متدين در اين شبكه عضو شوند تا بتوان در بررسي توانمندي هاي علمي و صلاحيت هاي عمومي متقاضيان جذب از آنها كمك گرفت.

همچنين، شناسايي اين افراد با همكاري دفاتر استاني مركز جذب و مسئولان استان ها، روساي دانشگاه ها، تشكل هاي اسلامي، مسئولان گروه ها‌ آموزشي و روساي دانشكده‌ها و خود اعضاي هيئت علمي صورت مي گيرد و در هرگروه و دانشگاهي به تبع گستردگي دانشگاه تعداد دانشگاه ها و گروه‌ها كساني كه داراي تعهد ديني، سابقه و تجربه خدمت، شناخت عميق از اعضاي هيئت علمي دانشگاه ها و دانشجويان بورس و اشتياق به همكاري با اين فرآيند دارند انتخاب مي شود.

«خبرگزاري دانشجو»- و اما حرف آخر:

مرداني: ضمن تشكر از همكاري تمامي روسا و اعضاي هيئت جذب دانشگاه ها در بررسي پروند ه ها اعلام مي كنم تمامي افراد و متقاضيان مي توانند جهت ارائه يشنهادات، انتقادات و هرگونه اطلاع رساني در ساعات كاري با دفتر پاسخگويي اين مركز با شماره تلفن 88900021 تماس حاصل كنند./انتهاي پيام/