یادداشت| «پاییز آمدِ» سنت‌شکن

محمد قبادی در یادداشتی، کتاب «پاییز آمد»، اثر گلستان جعفریان، را کتابی سنت شکن در ثبت خاطرات زنان در جنگ تحمیلی توصیف کرد.

کد خبر: ۱۱۸۷۱۲۰

شنبه - ۰۵ آبان ۱۴۰۳ / October 26, 2024

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو، محمد قبادی، پژوهشگر حوزه تاریخ، در یادداشتی به بیان برخی ویژگی‌های کتاب «پاییز آمد»، نوشته گلستان جعفریان پرداخت. این یادداشت که برای انتشار در اختیار خبرگزاری تسنیم قرار گرفته به این شرح است:

شب یلدا کتاب «پاییز آمد» به‌دستم رسید؛ خاطرات خانم فخر السادات موسوی همسر سردار شهید احمد یوسفی به قلم خانم گلستان جعفریان.

با قلم خانم جعفریان آن‌هم در موضوع خاطرات زنان پیش‌تر آشنا شده بودم. قلمش روان و زنانه است و وقتی با روایت زنانه در هم می‌آمیزد می‌شود کتابی با طعم تلخ جنگ و جبهه توام با شور و احساس دخترانه/زنانه که سبب کشش و خوانش می‌شود و پاییز آمد هم از این قاعده مستثنی نیست با این تفاوت که می‌توان غلبه روایت بر قلم را دریافت.

کتاب، خاطرات دختری است که به اقتضای ارتشی بودن پدرش با لباس سربازی بیگانه نیست و دلش می‌خواهد روزی اسلحه به دست گیرد و پوتین بپوشد؛ دختری پرشور که دست بر قضا دوره جوانی‌اش با انقلاب و جنگ تلاقی دارد. کتاب خوان است؛ از رمان "پاپیون" نویسنده فرانسوی گرفته تا "خرمگس" وینیچ ایرلندی، از "آری اینچنین بود برادر" علی شریعتی تا "در قلمرو اسلا"م سیدقطب و "خدمت و خیانت" آل‌احمد و این همه از او دختری آگاه و جسور ساخته که با تشکیل سپاه و بسیج جذب‌شان می‌شود، آموزش می‌بیند و آموزش می‌دهد، از کمک‌های اولیه تا اسلحه‌شناسی و تیراندازی حتی اگر چند ماهه باردار باشد.

داستان دلداگی‌اش در زندگی با مردی که یک پایش بند اوست و پای دیگرش در میدان جنگ است و حسرت و دغدغه‌اش پیوستن به دوستان شهیدش، روایتی است خواندنی، اما نه در کلیشه بسیاری از روایت‌های زنانه جنگ که دائم در نمازند و روزه و شب‌زنده‌داری می‌کنند، بلکه لابه‌لای سطر‌های این روایت، بیان دل‌مشغولی‌های زنانه است با همسرش. بیان رفتار‌ها و گفتار‌های عاشقانه او و همسرش بیانی نیست که خواننده بتواند به راحتی در هر کتابی در موضوع ادبیات جنگ آن را بیابد و بخواند و از این منظر باید گفت خاطرات خانم موسوی/یوسفی کمی سنت‌شکنی کرده و گامی فراتر گذاشته است و این مهم کتاب را خواندنی‌تر کرده‌است. خواننده امروز وقتی پای قهرمان کتاب خود را روی زمین می‌بیند راحت‌تر با او هم‌ذات‌پنداری می‌کند و خود را به آن نزدیک می‌یابد و همین سبب می‌شود با روایت‌های کتاب ارتباط گرفته با او همراه شود.

کتاب‌هایی از این دست معمولاً ملاحظاتی نیز دارند و به تیغ سلیقه و مصلحت حرس می‌شوند و این کتاب نیز چنین است. حفره‌های روایی و تندوکند شدن ضرب‌آهنگ روایت‌ها این سخن را می‌تواند تایید کند، خاصه اینکه در یکی دو سه فصل آخر این دویدن روایت‌ها مشهود است، هرچند که آنچه منتشر شده نیز مغتنم و با ارزش است.

کتاب «پاییز آمد» با مقدمه کوتاهی از خانم گلستان جعفریان، در سیزده فصل تدوین شده و انتشارات سوره مهر آن را به همراه چند عکس و سند در سال ۱۴۰۰ به‌چاپ رساند. این کتاب خواندی را مقام معظم رهبری مورد تفقد قرار داده و بر آن تقریظی به تاریخ آذر ۱۴۰۱ نگاشته است. این تقریظ را باید تشویقی دانست برای همه علاقه‌مندان به کتاب و کتاب‌خوانی که مشتاقه روایت صادقانه و ساده‌اند.

منبع: تسنیم