گزارش|

گره کور حاشیه نشینی کلانشهر تبریز در سایه نبود تدبیر

شهر تبریز به عنوان یکی از بزرگترین کلانشهر‌های کشور با مشکل و معضل حاشیه نشینی روبه رو است به طوری که نیم میلیون نفر در این کلانشهر در مناطق حاشیه‌ای سکونت دارند.

کد خبر: ۱۲۰۱۹۲۵

يکشنبه - ۱۸ آذر ۱۴۰۳ / December 08, 2024

به گزارش خبرنگار استان‌های خبرگزاری دانشجو، محمد مهدی اکبرزاده؛ حاشیه نشینی همواره یکی از معضلات جوامع شهری به حساب می‌آید که با خود مشکلات بی شماری را از نظر امنیت، اشتغال، مساال فرهنگی و اجتماعی به بار می‌آورد.

متأسفانه افرادی که از روستا‌ها و یا شهر‌های کوچک‌تر مهاجرت می‌کنند و یا به دلیل وضعیت نامناسب اقتصادی به ویژه مساله گرانی مسکن نمی‌توانند در مراکز شهر‌ها سکونت داشته باشند، در شهر‌های اقماری یا شهرک‌هایی که فاصله اندکی با شهر‌ها دارند، سکنی می‌گزینند و عموماً دست به تصرف غیرقانونی در اراضی ملی می‌زنند که این خود مشکلات بسیاری را برای جامعه شهری رقم می‌زند.

آنچه بیش‌از پیش باید مورد توجه قرار گیرد، این است که پیدایش معضلی به نام حاشیه‌نشینی که در گذشته فقط در کلان شهر‌ها دیده می‌شد، امروزه به شهر‌های کوچک نیز سرایت کرده و آسیب‌های اجتماعی نظیر فقر، بیکاری و اختلاف طبقاتی را به دنبال داشته است.

آذربایجان شرقی حدود ۴ میلیون نفر جمعیت دارد که حدود ۶۰۰ هزار نفر از این جمعیت در مناطق حاشیه و بافت ناکارآمد زندگی می‌کنند. این استان متأسفانه مدت‌هاست با معضل حاشیه‌نشینی دست و پنجه نرم می‌کند؛ شکل گیری حاشیه نشینی در شهر تبریز نیز به سال‌های پیش برمی گردد.

نکته جالب توجه اینکه کلانشهر تبریز به تنهایی با حدود دو میلیون نفر جمعیت یعنی نصف جمعیت استان، بیش از ۵۰۰ هزار نفر یعنی حدود ۸۵ درصد حاشیه نشینان استان را در خود جای داده است. وقوع زمین لرزه‌ای در حدود ۶ ریشتر و یا بالاتر می‌تواند جان نیم میلیون نفر را در تبریز به خطر اندازد.

بنا به اعلام استانداری آذربایجان شرقی در سطح شهر تبریز بیش از ۵۰۰ هزار نفر حاشیه‌نشین و قریب به ۱۰۰ هزار نفر نیز در چهار شهر دیگر استان سکونت دارند و ۷۰ محله حاشیه نشین در استان وجود دارد که ۱۸ محله در تبریز و مابقی در بقیه شهرستان‌ها است.

در تبریز شرایط توپوگرافی تعیین کننده بوده و اکثراً در دامنه کوه‌ها و تپه‌ها زندگی کرده و توپوگرافی در شکل گیری مناطق حاشیه نشین نقش مهمی دارد و اگر وضعیت زمین ساختی را نیز در نظر بگیریم، نگرانی ها بیشتر می‌شود.

از یک میلیون و ۸۰۰ نفر جمعیت تبریز ۲۵ الی ۳۰ درصد حاشیه نشینان را تشکیل می‌دهند که بالغ بر ۵۰۰ هزار نفر است که به استثنای محلات محدود مانند پارک بزرگ و حیدرآباد که عامل توپوگرافی نقش نداشته، در بقیه، چون ضلع جنوبی اتوبان پاسداران و ضلع شمالی کسایی تمامی شاخصه‌های حاشیه نشینی نقش دارد.

بحث نگران کننده‌تر از آن ساخت و ساز غیر مجاز است و حاشیه نشینی و بافت فرسوده نیازمند بازآفرینی شهری هستند و اگر از آنها به عنوان ابر چالش شهری یاد می‌کنیم باید دغدغه بزرگ ما باشند.

یعقوب هوشیار، شهردار تبریز نیز چندی پیش در خصوص اقدامات موثر در راستای ساماندهی مناطق حاشیه نشین گفت: در راستای ساماندهی مناطق حاشیه‌نشین و پایدارسازی این مناطق، احیا بافت‌های قدیمی و فرسوده شهری، کمک به روان سازی ترافیک، خروج محلات و معابر شهری از بن بست چندین ساله و رفع خطر از محلات پروژه ۴۵ متری انقلاب در حال اجراست.

هوشیار همچنین افزود: با توجه به اهمیت پروژه‌های مسیرگشایی در کاهش محرومیت محلات کم‌برخوردار، روند اجرایی تملک و آزادسازی املاک و واحد‌های واقع در مسیر این پروژه به طول ۱۶۰۰ متر و عرض ۴۵ متر در حال انجام است که از مجموع ۳۳۰ واحد مسکونی در این مسیر، ۶۱ باب ملک مسکونی در فاز اول تملک و تخریب شده است.

لازم به ذکر است پروژه ۴۵ متری انقلاب که از آن به عنوان پروژه نجات تبریز هم یاد می‌شود، در متراکم‌ترین منطقه کم برخوردار و حاشیه نشین تبریز اجرا می‌شود و خیابان انقلاب را به اتوبان پاسداران متصل می‌کند و در مسیر خود، از کوثر شرقی و «طرلان دره‌سی» نیز عبور می‌کند.

از جمله دلایل مهم گسترش مناطق حاشیه نشین می‌توان به عدم نظارت کافی توسط ارگان‌های دولتی و جلوگیری از ساخت‌ساز‌های غیر مجاز اشاره کرد که در این راستا متولیان و ارگان‌های ذیربط می‌بایست اقداماتی جدی جهت برخورد با متخلفین لحاظ کنند، زیرا حل معضل حاشیه نشینی نیازمند عزم عمومی و همکاری و همراهی تمام نهاد‌ها و سازمان‌های مسئول است و بدون وجود همکاری میان نهاد‌های مسئول نمی‌توان به نتیجه مطلوب دست یافت.