علوم ديني وغير ديني توهمي بيش نيست!

اساسا اين تقسيم درستي نيست كه ما علوم را به دو رشته تقسيم كنيم: علوم ديني و غير ديني، ‌تا اين توهم براي بعضي پيش بيايد كه علومي كه اصطلاحا علوم غير ديني ناميده مي شود از اسلام بيگانه اند.

کد خبر: ۱۲۱۰۲۸

دوشنبه - ۲۹ فروردين ۱۳۹۰ / April 18, 2011

گروه معارف «خبرگزاري دانشجو»؛ سال ها است كه صحبت از علم ديني يا علم اسلامي مي شود؛ در مورد معناي اين اصطلاح برداشت هاي مختلفي شده است:

-عده اي منظور از علم اسلامي را علمي دانسته اند كه در فضاي فرهنگ و تمدن اسلامي تكون و توسعه يافته باشد.

-بعضي منظور از علم اسلامي را علومي دانسته اند كه هدف آنها تبيين كتاب و سنت است،‌مثل فقه و اصول و تفسير قرآن و فلسفه و كلام و مقدمات آنها.

-بعضي گفته اند كه مهم نيست منشا يك علم كجا باشد. اگرمسائل آن علم در چهارچوب جهان بيني اسلامي تفسير شوند مي توان آن را علم اسلامي تلقي كرد.

-بعضي اسلامي كردن علم را به معناي پرداختن به معجزات علمي قرآن و سنت تعبير كرده اند.

-عده اي نيز علمي را اسلامي دانسته اند كه در خداشناسي و رفع نيازهاي مشروع فردي و اجتماعي جامعه اسلامي موثر باشد.

ما ضمن تاييد نظريه آخر معتقديم كه محدود كردن علم اسلامي به معارف خاص ديني بسيار تنگ نظرانه است و با قرآن و سنت اسلامي مطابقت ندارد.

به قول استاد شهيد مرتضي مطهري (در سخنراني مورخ 29 دي ماه 1340 ش.):

اساسا اين تقسيم درستي نيست كه ما علوم را به دو رشته تقسيم كنيم: علوم ديني و غير ديني،‌تا اين توهم براي بعضي پيش بيايد كه علومي كه اصطلاحا علوم غير ديني ناميده مي شود از اسلام بيگانه اند. جامعيت و خاتميت اسلام اقتضا مي كند كه هر علم مفيد و نافعي را كه براي جامعه اسلامي لازم و ضروري است علم ديني بخوانيم.

و به قول مولانا ابوالاعلي مودودي (دهه 1930):

بايد به خاطر داشت كه اسلام بر خلاف مسيحيت اجازه نمي دهد كه آموزش و پرورش به دو بخش نفوذناپذير، يعني ديني و سكولار، تقسيم شود. اسلام فقط منحصر به آئين و اخلاق نيست. بلكه آن تمامي گستره حيات را شامل مي شود. پس آموزش و پرورش اسلامي نبايد از آموزش و پرورش سكولار جدا شود.

اين ضمنا تعبيري است كه در قطعنامه اولين كنفرانس بين المللي آموزش و پرورش اسلامي (سال 1977)، آمده است:

پس علوم شريعت (قانون اسلام) با علوم ديگر نظير طب،‌مهندسي، رياضيات، روان شناسي، جامعه شناسي و غيره به هم مي رسند، از اين جهت كه همه آنه تا مادامي كه در چهارچوب اسلامي حركت مي كنند و با مفاهيم و نگرش هاي اسلامي توافق دارند اسلامي هستند...

مفهوم اسلامي علم محدوديتي روي علوم نظري، تجربي يا كاربردي نمي گذارد، جز يك محدوديت كه مربوط مي شود به اهداف غايي آنها از يك طرف و آثار علمي آنها از طرف ديگر. علم به معناي اسلامي نوعي عبادت است كه به وسيله آن انسان به خدا نزديك تر مي شود. پس آن نبايد به كار رود كه ايمان و اخلاق را فاسد كند و موجب آسيب، فساد، بي عدالتي و ظلم شود.

/انتهاي پيام/