گزارش|

نگاهی به سامانه پدافندی آذرخش ساخت ایران/ دفاع از آسمان ایران با تکنولوژی نظامی Fire & Forget

سامانه پدافند هوایی کوتاه‌برد آذرخش در بهمن ۱۴۰۲ رونمایی شد و به پدافند هوایی ارتش پیوست؛ آذرخش با بهره‌گیری از فناوری‌های مدرن و ساختاری چابک به‌طور مستقل و سریع علیه اهداف هوایی عمل می‌کند.

کد خبر: ۱۲۱۱۳۸۵

شنبه - ۲۹ دی ۱۴۰۳ / January 18, 2025

به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری دانشجو، در دنیای امروز با گسترش تهدیدات هوایی مانند پهپادها، موشک‌های کروز و بالگردها، نیاز به سامانه‌های پدافندی قدرتمند و کارآمد بیش از پیش احساس می‌شود. سامانه پدافند هوایی کوتاه‌برد آذرخش در بهمن ۱۴۰۲ رونمایی شد و به پدافند هوایی ارتش پیوست. این سامانه تولید صنایع دفاع است.

آذرخش با بهره‌گیری از فناوری‌های مدرن و ساختاری چابک، به‌طور مستقل و سریع علیه اهداف هوایی عمل می‌کند. این سامانه با قابلیت حمل بر روی خودرو‌های متحرک، رادار آرایه فازی ۳۶۰ درجه و موشک‌های “شلیک کن فراموش کن”، گامی بزرگ در تقویت دفاع هوایی ایران به شمار می‌آید. در ادامه، به بررسی دقیق مشخصات، ویژگی‌ها و جایگاه سامانه آذرخش در عرصه پدافند هوایی پرداخته خواهد شد.

آذرخش؛ سامانه پدافند هوایی سریع و هوشمند برای مقابله با تهدیدات هوایی در ارتفاع پایین

سامانه پدافند هوایی آذرخش یکی از نوآوری‌های دفاعی  ایران است که به‌عنوان یک سامانه مستقل و تاکتیکی فول موبایل (متحرک) در دفاع در مقابل حملات هوایی در ارتفاع پایین طراحی شده است. این سامانه که برای مقابله با تهدیدات هوایی نظیر پهپادها، موشک‌های کروز، بالگرد‌ها و دیگر اهداف سریع و کم‌ارتفاع به کار می‌رود، با استفاده از فناوری‌های پیشرفته، ظرفیت عملیاتی بسیار بالایی را در اختیار یگان‌های پدافندی ایران قرار داده است.

آذرخش به‌صورت یک سامانه تلار (ترکیب رادار و پرتاب‌گر) عمل می‌کند. این سامانه شامل سه بخش اصلی است که هماهنگ با یکدیگر عمل می‌کنند:
سیستم کشف و رهگیری اهداف، بخش پرتاب موشک، و واحد کنترل و هدایت.

۱. سیستم‌های کشف و رهگیری
سامانه آذرخش به دو سیستم پیشرفته کشف و رهگیری مجهز شده است که کارایی و دقت بالای آن را تضمین می‌کنند:
- رادار آرایه فازی پسیو: این رادار با پوشش ۳۶۰ درجه و برد کشف ۵۰ کیلومتر، قابلیت شناسایی تهدیدات هوایی مختلف را فراهم می‌کند. فناوری آرایه فازی، که امکان پایش پیوسته در تمامی جهات را می‌دهد، باعث افزایش سرعت و دقت در کشف اهداف می‌شود.
- سیستم الکترواپتیکی و تصویرساز فروسرخ: این بخش با برد ردیابی ۲۵ کیلومتر، به شناسایی و رهگیری اهداف در شرایطی که امکان استفاده از رادار وجود ندارد، کمک می‌کند. این سیستم همچنین برای مقابله با تهدیداتی که از فناوری‌های ضد رادار بهره می‌برند، نقش مؤثری ایفا می‌کند.

۲. بخش پرتاب موشک
سامانه آذرخش مجهز به چهار "موشک آذرخش" آماده شلیک است که به منظور انهدام اهداف هوایی به کار گرفته می‌شوند. این موشک‌ها، که به سایدوایندر ایرانی نیز شهرت دارند، از تغییر کاربری موشک هوا-به‌-هوا به زمین-به‌-هوا بهره می‌برند. ویژگی‌های موشک آذرخش عبارتند از:
- طول: ۳ متر
- قطر: ۱۲۷ میلی‌متر
- وزن کل موشک: ۷۰ کیلوگرم
- وزن سر جنگی: ۴.۵ کیلوگرم
- برد موشک: ۱۰ کیلومتر
- سرعت: ۱.۸ ماخ

این موشک با استفاده از جستجوگر فروسرخ در دماغه خود، به قابلیت "شلیک کن فراموش کن" مجهز است. این ویژگی امکان هدایت خودکار موشک به سمت هدف پس از شلیک را فراهم می‌سازد و باعث افزایش اثربخشی عملیاتی سامانه و کاستن از بار کاری اپراتور می‌شود

۳. واحد کنترل و هدایت
سامانه آذرخش از یک سیستم هوشمند کنترل و هدایت بهره می‌برد که تمام فرآیند‌های شناسایی، رهگیری و شلیک را به صورت هماهنگ انجام می‌دهد. این سیستم توانایی اتصال به سایر سامانه‌های پدافندی را دارد و بهینه‌ترین تصمیم را برای مقابله با اهداف تعیین می‌کند.

قابلیت‌ها و ویژگی‌های عملیاتی سامانه آذرخش

۱: چابکی و تحرک بالا
یکی از ویژگی‌های برجسته سامانه آذرخش، قابلیت نصب سریع بر روی انواع خودرو‌های متحرک است. این قابلیت باعث می‌شود که این سامانه در کوتاه‌ترین زمان ممکن آماده عملیات شده و در مناطق مختلف جغرافیایی از جمله کوهستانی، بیابانی و شهری قابل استفاده باشد. این ویژگی، آذرخش را به یک سامانه ایده‌آل برای عملیات‌های سیار و تاکتیکی تبدیل می‌کند و بقای این سامانه را در میدان نبرد بالا میبرد و در کمین‌های پدافندی کاربردی است.

۲: استقلال عملیاتی
سامانه آذرخش به گونه‌ای طراحی شده که به صورت مستقل عمل کرده و توانایی کشف، رهگیری و انهدام اهداف را به طور هوشمند دارد.   این توانایی برای شرایطی که ارتباطات مختل شده یا تهدیدات به‌سرعت در حال نزدیک شدن هستند، اهمیت بسیار بالایی دارد.

۳: قابلیت مقابله با اهداف مختلف
این سامانه قادر است با طیف گسترده‌ای از تهدیدات هوایی، از پهپاد‌های کوچک و سریع گرفته تا موشک‌های کروز، مقابله کند. وجود دو سیستم مکمل راداری و اپتیکی به این سامانه امکان می‌دهد که حتی در شرایط سخت و محیط‌های دچار اختلال، شناسایی و رهگیری موثر داشته باشد.

۴: هزینه مقرون‌به‌صرفه و ایجاد مزیت نسبی صادراتی
تولید داخلی سامانه آذرخش و موشک‌های مورد استفاده آن، نه تنها هزینه‌های بهره‌برداری و نگهداری را کاهش داده، بلکه وابستگی به محصولات و تجهیزات خارجی را به حداقل رسانده است. این ویژگی سبب می‌شود ضمن باز شدن بازار صادراتی، با بودجه محدود هم یک لایه دفاعی در آسمان ایجاد کرد و در زمینه کمی هم فضای توسعه سازمان رزم پدافندی را باز می‌گذارد.

سامانه آذرخش نمادی از توانمندی‌های ایران در توسعه فناوری‌های دفاعی پیشرفته است. با توجه به تهدیدات روزافزون در حوزه هوایی، انتظار می‌رود که این سامانه نقش کلیدی در تکمیل لایه‌های مختلف دفاع هوایی کشور ایفا کند.

امکان ارتقاء و به‌روزرسانی‌های آینده بر اساس نیاز‌های عملیاتی، نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری طراحی این سامانه است

به طور کلی، سامانه پدافندی آذرخش با ترکیب فناوری‌های پیشرفته، طراحی چابک و معماری مدرن، توانسته است به‌عنوان یک گزینه بسیار کارآمد برای دفاع در برابر تهدیدات هوایی کوتاه‌برد معرفی شود. این سامانه نه تنها سطح امنیت هوایی کشور را افزایش می‌دهد، بلکه با قابلیت‌های گسترده خود، امکان استفاده در شرایط و سناریو‌های عملیاتی متنوع را فراهم می‌سازد. آذرخش بدون شک گامی مهم در مسیر استقلال نظامی و تقویت قدرت بازدارندگی ایران در حوزه دفاع هوایی محسوب می‌شود.

نوشته: سید نویدرضا موسوی