شاگرد اول جوانمردی را بهتر بشناسیم

تختی کجا به دنیا آمد؟

جهان پهلوان تختی در بازی‌های المپیک ۱۹۵۶ ملبورن طلا گرفت تا دومین طلایی تاریخ ورزش ایران در المپیک باشد. المپیک 1956 خاطره انگیزترین المپیک ایران بود چون اولین طلای کاروان ایران در تاریخ المپیک توسط امامعلی حبیبی و دومین طلا توسط تختی به دست آمد. تختی با طلای المپیک  1956 و دو نقره المپیک 1952 هلسینکی و المپیک 1960 رم، پرافتخارترین ورزشکار ایران در المپیک بود تا حسن یزدانی به او رسید؛ اما دلیل محبوبیت تختی مدالهای جهانی، آسیایی و المپیک او نبود. همان طور که محبوبیت حسن یزدانی برای مدالهایش نیست.

کد خبر: ۱۲۱۳۰۳۰

دوشنبه - ۱۷ دی ۱۴۰۳ / January 06, 2025

غلامرضا تَختی 5 شهریور ۱۳۰۹ در محله خانی آباد تهران در جنوب شهر تهران به دنیا آمد.

به گزارش گروه ورزشی خبرگزاری دانشجو، «رجب خان» (پدر تختی) متولد سال ۱۲۷۴ محلهٔ دروازه غار تهران و مادرش «صغری خانم» از خانواده ای قدیمی و سنتی مقیم تهران بود.

تختی ابتدا کشتی را برای تفنن دنبال می کرد اما آرام آرام به آن علاقه مند شد و پس از قهرمانی های مداوم در کشتی های قهرمانی کشور، در کشتی پهلوانی و ورزش زورخانه‌ای نیز 3 بار بازوبند پهلوانی گرفت و به تدریج به نماد معرفت، پهلوانی، مردمداری و تواضع در ورزش معروف شد.

غلامرضا تختی همچنین فعال سیاسی بود. او ابتدا در حزب زحمتکشان ملت ایران، سپس در حزب نیروی سوم عضو بود و پس از تأسیس نهضت مقاومت ملی به عضویت آن درآمد. او پس از کودتای ۲۸ مرداد در کمیتهٔ ورزشکاران نهضت مقاومت ملی فعالیت داشت و در سال ۱۳۳۹ به عضویت جبههٔ ملی دوم و شورای مرکزی آن درآمد که همین فعالیت، شایعه کشته شدن او را قوت داد.

محمدعلی فردین کشتی‌گیر و بازیگر قدیمی و محبوب سینمای ایران از دوستان بسیار صمیمی او بود. حاج قُلی پدربزرگ تختی، در آن زمان یخچال‌دار شناخته‌شده‌ای بود. در دکانش بر روی تخت بلندی می‌نشست و به همین سبب در میان اهالی خانی‌آباد به «حاج قلی تختی» شهرت یافته بود. همین نام بعدها به نام خانوادگی آن‌ها تبدیل شد. ارباب رجب، پدر غلامرضا تختی، یخچال‌دار ورشکسته بود که زود درگذشت و او را با تنگدستی یتیم گذاشت.

او دو برادر و دو خواهر داشت که همهٔ آن‌ها از وی بزرگ‌تر بودند. وی تحصیلات ابتدایی را در دبستان حکیم نظامی تهران گذراند و پس از گذراندن اول متوسطه در دبیرستان منوچهری تهران ترک تحصیل کرد.

تختی ورزش زورخانه‌ای را ابتدا از زورخانه گردان شروع کرد و مدتی بعد به زورخانه پولاد در میدان شاپور رفت. تختی در ابتدا توفیق چندانی در ورزش زورخانه ای نداشت، اما استعداد او برای کشتی توسط عبدالحسین فیلی شناخته شد و زیر نظر او پرورش پیدا کرد. او در سال ۱۳۲۷ به خدمت سربازی رفت و در ۲۵ مهر همان سال در ادارهٔ راه‌آهن استخدام شد. وی پیشینهٔ کار در شرکت نفت مسجدسلیمان را هم داشت.

جوانی و ازدواج

او در پنجشنبه ۱۲ آبان ۱۳۴۵ با شهلا توکلی (اصالتا ساروی) ازدواج کرد. بابک تنها فرزند این زج، 11 شهریور سال ۱۳۴۶ به دنیا آمد. شهلا توکلی همسر تختی هم ۲۷ خرداد ۱۳۹۳ در ۶۸ سالگی در بیمارستان ایران‌مهر تهران درگذشت.

تختی تقریبا هر روز به گلفروشی دوستش (گل‌فروشی رز نزدیک چهارراه تخت‌جمشید -طالقانی کنونی) سر می زد. برخی می گویند سه دانگ آن مغازه به نامش بود و برخی می گویند گلهای حیاط خانه را به آنجا می برد تا از راه فروش آنها پولی برای افرادی که به او مراجعه می کردند فراهم کند.

پیشنهاد تبلیغ و فیلم

یکی از رویدادهای زندگی تختی، پیشنهاد به او برای بازی در فیلم های تبلیغاتی و سینمایی بود. فردین که از دوستان نزدیک تختی بود، به او پیشنهاد بازی در سینما داد. فردین به او می‌گوید: «بلور بازی کرد، تو هم بیا و بازی کن.» حتی پیشنهاد می‌دهند در فیلم‌های تبلیغاتی بازی کند. به تختی پیشنهاد تبلیغ عسل می‌دهند، اما او در جواب می‌گوید: «من با خوردن عسل پهلوان نشدم! خاک و خُل خوردم و خوراکم نان و پنیر بود.»

زلزله بویین زهرا

در تاریخ ۱۰ شهریور ۱۳۴۱ زلزله مهیبی به قدرت ۷٫۲ ریشتر، به ویرانی کامل شهر بوئین‌زهرا و روستاهای دشت قزوین انجامید. بر اثر زمین‌لرزهٔ بوئین‌زهرا حدود 12 هزار نفر کشته و هزاران نفر نیز بی‌خانمان شدند. به پیشنهاد کیهان ورزشی و روزنامهٔ کیهان قرار شد او برای زلزله‌زدگان کمک جمع کند.

تختی قبول کرد و همراه با افرادی که کیسه در دست داشتند از پارک ساعی در خیابان ولیعصر تا تالار کیهان در خیابان فردوسی را پیاده پیمود. با بلندگو شخصاً از مردم می‌خواست تا به هموطنان زلزله‌زده‌شان هر چه در توان دارند، کمک کنند. زنان گوشواره و گردنبند و انگشتر و مردان پول اهدایی خود را به تختی دادند. واکنش‌ها باورنکردنی و بسیار چشمگیر بود.

درگذشت

تختی بامداد یکشنبه ۱۷ دی ۱۳۴۶ در اتاق‌ 32 در «هتل آتلانتیک تهران» (اصلس امروز) خودکشی کرد. او دو روز پیش از مرگش یعنی ۱۵ دی، وصیت‌نامه‌اش را در دفترخانه اسناد رسمی شماره ۲۰۲ تحت شمارهٔ ۳۴۲۸ و با تعیین کاظم حسیبی به عنوان سرپرست فرزندش بابک (که تنها ۴ ماه داشت)، به ثبت رسانده بود. همواره درباره مرگ جهان پهلوان تختی روایت های متعددی وجود داشت اما بابک فرزندش اسفند 97 به صراحت گفت پدرش را نکشته اند و او خودکشی کرده است.

روزنامه‌های اطلاعات و کیهان ۱۸ دی نوشتند تختی به دلیل اختلاف با همسرش خودکشی کرد. مردم آن زمان، این نوشته ها را دستور ساواک دانستند.

یکی از روزنامه نگاران آن روزکه حوادث می نوشت، گفت وقتی بالای سر تختی رسیدم و قرصهای کنار تخت و وصیت نامه اش را دیدم تردید نکردم خودکشی کرده است. من گمان می کنم اختلاف با همسرش از سویی و قطع حقوق تختی و ممنوعیت ورودش به ورزشگاه ها از سوی دیگر، کار خودش را کرد.

پس از درگذشت تختی، جبهه ملی در بیانیه‌ای مرگ این پهلوان را خودکشی اعلام کرد. مرحوم جمشید مشایخی از دوستان تختی در اسفند ۱۳۹۷ در یک گفتگوی تلویزیونی، علت مرگ تختی را خودکشی به دلیل اختلافات خانوادگی اعلام کرد.

تختی 17 دی 1346 پس از عمری خدمت به مردم در 37 سالگی دیده از جهان فروبست. روحش شاد.