همه چیز درباره اسلحه ایرانی «مصاف»

اسلحه ایرانی و هجومی «مصاف» با ویژگی‌های خاص خود می‌تواند توجه ارتش‌های جهان اسلام بویژه یگان‌های کماندویی را به خوبی جلب کند.

کد خبر: ۱۲۳۳۵۳۸

پنجشنبه - ۰۹ اسفند ۱۴۰۳ / February 27, 2025

به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری دانشجو، اگرچه سال‌های سال است چشم مردم، رسانه‌ها و نیرو‌های مسلح به دو سلاح مشهور کلاشینکوف و ژ-۳ در سپاه و ارتش عادت کرده، اما بحث تعویض سلاح‌های سبک موجود در نیرو‌های مسلح کشورمان چند سالی است که شکل جدی‌تر به خود گرفته است. چند سال پیش شاهد خریداری سلاح AK-۱۰۳ بودیم که عمدتا به یگان‌های ویژه و عملیاتی سپاه و بسیج تحویل داده شد.

از طرف دیگر و در روز‌های اخیر تصاویر نشان می‌دهد تحویل اسلحه ایرانی مصاف به تیپ ۶۵ نوهد در نزاجا اجرایی شده هرچند که ممکن است فعلا در حد یک تست و آزمایش چند ماهه باشد؛ سلاحی که بر اساس یک تجربه بومی از نمونه‌ای موفق آلمانی – آمریکایی توسعه پیدا کرده و می‌تواند توان رزمی تیپ مورد نظر را افزایش قابل توجهی بدهد.

مصاف؛ تلاش ایرانی برای رسیدن به HK ۴۱۶

اسلحه تهاجمی HK-۴۱۶ ساخت کمپانی هکلر اند کوخ آلمان را به نوعی می‌توان بهترین اسلحه هجومی جهان خصوصا برای نیرو‌های ویژه قلمداد کرد که توسعه این سلاح و ساخت آن نیز داستانی جالب دارد. بسیاری از علاقمندان به دنیای سلاح با خانواده سلاح‌های هجومی ام ۱۶ و مدل کوتاه‌تر آن یعنی ام ۴ ساخت آمریکا آشنا هستند. ام ۱۶ آمریکایی از همان ابتدای خدمت در زمان جنگ ویتنام سلاحی پر از مشکل بود که با گیر کردن‌های فراوان در میدان نبرد باعث مرگ بسیاری از سربازان آمریکایی شد. در سال‌های بعد از آن آمریکایی‌ها تلاش‌های بسیاری را برای افزایش اطمینان پذیری ام ۱۶ انجام دادند.

اچ کا ۴۱۶

نیرو‌های ویژه آمریکا نیز عمدتا از مدل کوچکتر ام ۱۶ یعنی ام ۴ بهره می‌بردند. اما بعد از حادثه ۱۱ سپتامبر و حمله آمریکا به عراق و افغانستان، مشکلات نیرو‌های ویژه آمریکا در شرایط سخت آب و هوایی این دو کشور باز هم باعث گیر کردن ام ۴‌های آمریکایی شد. آمریکایی‌ها که از این مشکلات به تنگ آمده بودند دست یاری به سمت شرکت آلمانی هکلر اند کوخ دراز کرده و قرار شد تغییرات گسترده‌ای بر پایه ام ۴ ایجاد شود.

آما آنچه که آلمان‌ها برای ام ۴ آمریکایی انجام دادند، نصب سیستم فشار غیر مستقیم گاز باروت بود که آن‌ها این مدل را توسعه دادند. این سیستم پیش از این بر روی سلاح G-۳۶ ساخت همین شرکت نصب شده بود. در این سیستم بخش زیادی از گاز حاصل از احتراق باروت درون فشنگ که با آن مکانیزم سلاح فعالیت می‌کند از سلاح خارج می‌شود. هر چه این گاز کمتر باشد احتمال گیر کردن سلاح کمتر بوده و قطعات داخلی آن نیز کمتر گرم می‌شود.

لازم به ذکر است که این حرارت زیاد در سلاح‌هایی با مکانیزم فشار مستقیم مثل ام ۴ باعث از بین رفتن مواد چرب مثل گریس که برای کار کردن بهتر قطعات بر روی آن‌ها مالیده می‌شود، شده و در نهایت باعث گیر کردن سلاح می‌شود.

مصاف از کجا آمد؟

اما با این توصیف اولیه از HK -۴۱۶ آلمانی به سراغ مصاف ایرانی می‌رویم. طرح کلی این سلاح بر اساس پلتفورم خانواده ام ۱۶، ام ۴ یا اچ کا ۴۱۶ است. این اسلحه بدون خشاب وزنی در حدود ۳ کیلوگرم دارد. وزن مصاف بدون خشاب ۳ کیلو و ۲۰۰ گرم، این عدد برای کلاشینکوف روسی ۳ کیلو و ۴۷۰ گرم و برای ژ-۳ آلمانی بیش از ۴ کیلو است.

اسلحه مصاف

همان طوری که مشاهده می‌شود ۲۰۰ گرم از وزن سلاح کاسته شده که این خود یک گام بسیار مهم در زمینه افزایش کارایی سلاح محسوب می‌شود. وزن کمتر یعنی راحتی بیشتر سرباز برای استفاده از سلاح و از طرف دیگر توان حمل مهمات بیشتر بدون افزایش کلی بار همراه سرباز مورد نظر.

این اسلحه با گلوله‌های ۴۵*۵.۵۶ میلی متری مسلح شده و از خشاب‌های ۲۰ یا ۳۰ تیری استفاده می‌کند. مکانیزم آن فشار غیر مستقیم گاز باروت است که در بالا به اثرات مهم و قابل توجه آن اشاره شد. نواخت تیر سلاح در حدود ۷۰۰ الی ۱۰۲۵ گلوله در دقیقه و برد موثر آن در حدود ۳۵۰ متر است. سرعت دهانه گلوله نیز بین ۸۵۰ الی ۹۵۰ متر بر ثانیه است.

درباره کالیبر ۵.۵۶ میلی متر هم ذکر نکاتی قابل توجه است. در سال‌های اخیر در کشور‌های مختلف جهان، بحث‌هایی پیرامون ضعف کالیبر ۵.۵۶ و قدرت بازدارندگی پایین آن را مطرح کرده اند. در پاسخ باید گفت که در مقایسه با کالیبر ۷.۶۲ و به دلیل وزن بالاتر، این گلوله‌ها از میزان تخریب بیشتری خصوصا در برابر اجسام سخت برخوردار هستند، اما زمانی که بحث در مورد برخورد با اندام انسان و تخریب آن مطرح می‌شود گلوله‌های ۵.۵۶ هیچ کمبودی ندارند.

اسلحه مصاف در اختیار تیپ ۶۵ نزاجا

نکته بعد که بایستی مورد توجه قرار بگیرد این است که با استفاده از این کالیبر، لگد سلاح کاهش یافته و دقت افزایش می‌یابد. در این شرایط تیرانداز با دقت بیشتری شلیک کرده و می‌تواند نقاط حساس بدن دشمن را هدف قرار داده و در نتیجه مرگ سریع هدف را رقم بزند. همین قابلیت و همچنین امکان نصب پایه و سیستم‌های اپتیکی بر روی این سلاح بوده است که باعث شده است مسئولین از آن به عنوان سلاحی با قابلیت تک تیراندازی یاد کنند.

اسلحه مصاف در اختیار تیپ ۶۵ نزاجا

شاید بسیاری تصور کنند که این سلاح و کالیبر ۵.۵۶ میلی متر گزینه مناسبی برای تک تیراندازی نیست، اما باید گفت که به صورت کلی تیم‌ها و یا نفرات تک تیرانداز به تنهایی و با سلاح‌هایی با کالیبر بزرگ‌تر در فواصلی دورتر از دشمن موضع گرفته و در موقعیت مناسب اقدام به تیراندازی می‌کنند. اما در زمانی که یک گروه از نیرو‌های پیاده خودی با دشمن در فاصله‌ای مثل ۲۰۰ الی ۳۰۰ متری درگیر شوند، داشتن سلاحی مجهز به یک دوربین قوی و همچنین یک پایه برای حفظ تعادل می‌تواند برگ برنده نیرو‌های خودی باشد. بر اساس تصاویر منتشر شده ریل استاندارد نیز بر روی سلاح مصاف نصب شده که می‌تواند به سرعت برای نصب سیستم‌های اپتیکی مختلف از آن بهره برد.

گلوله‌های این کالیبر معمولا با سرعت بیش از ۹۰۰ متر بر ثانیه حرکت می‌کنند و با توجه به نوع طراحی خود، در هنگام برخورد به بدن انسان و در درون بدن تخریب فوق العاده‌ای به جا می‌گذارند. فشنگ‌های این کالیبر در زمان ورود به بدن قربانی قابلیت نفوذ تا ۵۱ سانتی متر از اندام انسانی را داشته و با قابلیت ترکش شوندگی، کشندگی این نوع از گلوله‌ها افزایش می‌یابد.

لوله این سلاح بر اساس طراحی hammer forged یا اصلاحا چکش کاری ساخته شده و از توان مقاومت و عمر بسیار بالاتری نسبت به لوله‌های عادی برخوردار هستند. تعداد خان در این سلاح نیز ۶ عدد راستگرد است.

لوله اسلحه مصاف

روی سلاح همچنین مکانیزم گلنگدن ambidextrous نصب شده که امکان استفاده آسان از سلاح را هم به کاربران چپ دست و هم راست دست می‌دهد. روی سلاح نیز ریل‌های مخصوص نصب انواع سامانه‌های اپتیکی و وسایل دیگر مثل چراغ قوه و هدف گیر لیزری نیز نصب شده است.

قنداق تسلکوپی با توان تغییر اندازه با توجه به اندازه بدن کاربر و همچنین نصب یک دو پایه در جلوی سلاح از جمله دیگر نکات مثبت موجود در طراحی این سلاح به شمار می‌آید. در کل می‌توان درباره مصاف اینگونه گفت که این سلاح یک جنگ افزار بسیار مناسب برای نیرو‌های نظامی ایران خصوصا یگان‌های عملیاتی ویژه است که می‌تواند با ورود به خدمت، توان رزمی یگان‌های استفاده کننده را کاملا افزایش دهد.

چرا تیپ ۶۵ مجهز به مصاف شد؟

درباره چرایی مجهز شدن تیپ نوهد به این سلاح می‌توان یک سری نکات را متذکر شد. اولا تیپ ۶۵ نزاجا را می‌توان بهترین یگان رزمی پیاده نزاجا نامید که نخبه‌ترین نیرو‌ها در آن وارد کار شدند. مشخصا سلاح مصاف هم در دستان پرسنل تیپ ۶۵ در سخت‌ترین شرایط جوی و عملیاتی مورد آزمایش قرار خواهد گرفت که نیرو‌های دیگر بنا به تفاوت ماموریت‌ها در آن وضعیت‌ها نخواهند بود. آنچه تیپ ۶۵ به صنایع دفاعی درباره نقاط ضعف و قوت این سلاح خواهد گفت بهترین کمک برای ارتقا و بهتر کردن کیفیت این سلاح خواهد بود.

در عین حال نوع طراحی و تفکر سلاح مصاف بر اساس تجربه موفق HK ۴۱۶ بوده که به همین دلیل آن را تبدیل به یک گزینه مناسب برای نیرو‌های ویژه بدل می‌کند. اچ کا ۴۱۶ به نوعی تبدیل به یکی از انتخاب‌های اصلی در بین بسیاری از نیرو‌های ویژه دنیا شده و مشخصا نکات مثبت بسیاری در این طرح آلمانی بوده که آن را به این درجه رسانده است. مصاف نیز با پیروی از مسیر آلمانی‌ها توسعه پیدا کرده و به همین دلیل یگان عملیات ویژه نزاجا اولین مکان مناسب برای این سلاح خواهد بود.