انقلاب هوش مصنوعی در بزرگ‌ترین رآکتور همجوشی جهان!

پروژه بین‌المللی ITER با بهره‌گیری از هوش مصنوعی، دقت بی‌سابقه‌ای در ساخت رآکتور همجوشی هسته‌ای ایجاد کرده و مسیر تولید انرژی نامحدود را هموار می‌کند.

کد خبر: ۱۲۴۴۹۵۶

چهارشنبه - ۱۳ فروردين ۱۴۰۴ / April 02, 2025

به گزارش گروه دانش و فناوری خبرگزاری داشجو، بزرگ‌ترین راکتور هسته‌ای جهان با استفاده از هوش مصنوعی بهره‌وری را افزایش می‌دهد.

در منطقه جنوب شرقی فرانسه تیمی متشکل از ۲،۰۰۰ فیزیک‌دان، دانشمند و کارگر در حال ساخت بزرگ‌ترین نیروگاه همجوشی هسته‌ای جهان، موسوم به راکتور گرماهسته‌ای آزمایشی بین‌المللی (ITER) هستند. این پروژه با هدف راه‌اندازی تأسیسات تا سال ۲۰۳۳ در حال انجام است و برای اجرای کار‌های دقیق در مقیاسی بی‌سابقه، از ابزار‌های هوش مصنوعی، به‌ویژه راهکار‌های مایکروسافت بهره گرفته شده است.

ساختار و دقت بالای ساخت

راکتور توکامک در ITER از نه بخش تشکیل شده است که پنج مورد در اروپا، چهار مورد در کره جنوبی ساخته می‌شود و برخی از قطعات نیز توسط روسیه و هند تأمین خواهد شد. این قطعات از فولاد زنگ‌نزن خاصی ساخته شده و برای اتصال آنها باید فرآیند‌های دقیق ماشین‌کاری و جوشکاری انجام شود. پس از جوشکاری، اسکن‌های اولتراسونیک پیشرفته به‌کار گرفته می‌شود تا از نبود نقص در جوش‌ها اطمینان حاصل شود.

استفاده از هوش مصنوعی در تحلیل داده‌ها

فرآیند جوشکاری این ساختار عظیم، حجم وسیعی از داده‌ها را تولید می‌کند که تحلیل آنها به زمان زیادی نیاز دارد. در این راستا، محققان مدلی مبتنی بر مایکروسافت ویژوال استودیو کد توسعه داده‌اند که امکان استفاده از زبان‌های برنامه‌نویسی مختلف برای بررسی داده‌ها را فراهم کرده و موجب صرفه‌جویی در زمان مورد نیاز برای ارزیابی کیفیت و دقت جوش‌ها شده است. همچنین، این مدل در تعیین موادی که داخل محفظه رآکتور را پوشش خواهند داد، مورد استفاده قرار گرفته است.

چت‌بات‌های هوش مصنوعی برای مدیریت اطلاعات

پروژه ITER با مشارکت بیش از ۳۰ کشور اجرا می‌شود و نیازمند یک سیستم مدیریت اسناد استاندارد است که بیش از ۲۰ سال از استقرار آن می‌گذرد. تاکنون بیش از ۱.۵ میلیون سند در این سیستم ثبت شده است که جست‌و‌جو در میان آنها مانند یافتن "سوزنی در انبار کاه" است.

در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۴، بخش ابزار‌های پروژه IT در ITER نمونه اولیه‌ای از یک چت‌بات هوش مصنوعی را برای این منظور توسعه داد و در طول سال، بهبود‌هایی در آن ایجاد شد. اوایل سال جاری، تیم تحقیقاتی از یک معماری مستقل به یک رویکرد چندعاملی تغییر مسیر داد.

در این روش، ابزار هوش مصنوعی اسناد را خلاصه‌سازی کرده و اطلاعات را در یک پایگاه‌داده برداری بزرگ فهرست‌بندی می‌کند. این کار به کاربران امکان می‌دهد به جای جست‌وجوی کلمات کلیدی، پاسخ‌های دقیق و معنادار دریافت کنند.

پشتیبانی از زبان‌های مختلف و کاهش موانع اطلاعاتی

این چت‌بات، که از ابزار‌های OpenAI قدرت گرفته است، از زبان‌های چینی ماندارین، کره‌ای، ژاپنی، روسی و هندی پشتیبانی کرده و در دسترس ۱۲۰ شریک پروژه ITER قرار دارد. با توجه به اینکه اسناد این پروژه شامل تعداد زیادی مخفف و اصطلاحات تخصصی است، تیم ابزار‌های IT یک چت‌بات دیگر نیز برای پاسخ‌گویی به این پرسش‌ها طراحی کرده است.

تیم تحقیقاتی همچنین در تلاش است تا سیستم مدیریت اسناد را با سایر مدل‌های زبانی بزرگ که تیم‌های سایر کشور‌ها استفاده می‌کنند، یکپارچه‌سازی کند. این اقدام باعث تسهیل جریان اطلاعات و کاهش موانع ارتباطی خواهد شد و در نهایت، مسیر دستیابی به هدف نهایی، یعنی تحقق موفقیت‌آمیز همجوشی هسته‌ای در ITER، هموارتر خواهد شد.

همجوشی هسته‌ای و نقش رآکتور توکامک

انرژی همجوشی تلاش می‌کند شرایط مشابه خورشید را بازآفرینی کند تا با همجوشی ایزوتوپ‌های هیدروژن، دوتریوم و تریتیوم، هلیوم تولید کرده و انرژی زیادی آزاد کند. بخش عمده‌ای از پیشرفت‌ها در این حوزه درون محفظه‌ای به نام توکامک انجام شده است؛ ظرفی دونات‌شکل که در آن سوخت همجوشی تا رسیدن به حالت پلاسمای داغ گرم می‌شود و دمای آن تا بیش از ۱۰ برابر هسته خورشید افزایش می‌یابد، شرایطی که امکان وقوع همجوشی هسته‌ای را فراهم می‌کند.