تشخیص سرطان با نانوداروی «تیلمانوسپت» ایرانی

شرکتی دانش‌بنیان با تولید نانوداروی تیلمانوسپت، راهی نو برای تشخیص دقیق‌تر و ارزان‌تر سرطان، در دسترس 90درصد بیماران ایرانی قرار داد.

کد خبر: ۱۲۴۵۹۴۵

يکشنبه - ۱۷ فروردين ۱۴۰۴ / April 06, 2025

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو و به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری، ایران با تولید نانوداروی پیشرفته تیلمانوسپت، در عرصه فناوری‌های پزشکی و تشخیص سرطان قدم برداشته و به جمع کشور‌های پیشرو در این حوزه پیوسته است. این رادیودارو که توسط «شرکت دانش‌بنیان آپرین سما فارمد» تولید شده، نه‌تنها دقت تشخیص سرطان را افزایش می‌دهد، بلکه با کاهش چشمگیر هزینه‌ها، دسترسی به روش‌های نوین تشخیصی را برای بیماران ایرانی تسهیل می‌کند.

تشخیص دقیق درگیری غدد لنفاوی در سرطان، به‌ویژه در سرطان‌های پستان، ریه و دستگاه تناسلی، برای جراحان بسیار حیاتی است، زیرا سیستم لنفاوی اصلی‌ترین مسیر گسترش سرطان (متاستاز) است. اگر غدد لنفاوی درگیر به‌موقع شناسایی نشوند، جراحان مجبور به برداشتن بخش‌های وسیعی از سیستم لنفاوی می‌شوند. این اقدام عوارض جانبی زیادی برای بیماران دارد و می‌تواند سیستم ایمنی و گردش خون آنها را به شدت تحت تأثیر قرار دهد.

تیلمانوسپت، به عنوان یکی از اختصاصی‌ترین رادیودارو‌های تشخیصی غدد لنفاوی، راه‌حلی نوین برای تشخیص دقیق سرطان ارائه می‌دهد. با تزریق این رادیودارو و انجام اسکن، جراحان قادر خواهند بود موقعیت و میزان دقیق گره‌های لنفاوی آلوده به سرطان را شناسایی کنند. این فناوری پیشرفته، دقت تشخیص را به طور چشمگیری افزایش داده و از انجام جراحی‌های غیرضروری و عوارض ناشی از آنها جلوگیری می‌کند.

تا پیش از این، تولید این رادیوداروی پیشرفته از سال ۲۰۱۳ در انحصار آمریکا بود، اما با تلاش شبانه‌روزی متخصصان ایرانی، دانش فنی تولید آن به طور کامل بومی‌سازی شد. این محصول پس از پشت سر گذاشتن موفقیت‌آمیز مراحل پیش‌بالینی، وارد فاز بالینی شده است.

تیلمانوسپت، یک ماکرومولکول پلیمری پیچیده است که علاوه بر قابلیت حمل رادیوایزوتوپ تشخیصی تکنسیوم، می‌تواند به گیرنده‌های سطح سلول‌های سرطانی متصل شود. این ویژگی منحصر‌به‌فرد، به دارو این امکان را می‌دهد که با دقت بسیار بالا سلول‌های سرطانی را شناسایی کند.

از مهم‌ترین مزایای تولید رادیوداروی تیلمانوسپت در ایران، کاهش چشمگیر هزینه‌های تشخیص است. با استفاده از این رادیودارو، هزینه نقشه‌برداری سیستم لنفاوی در ایران به یک‌دهم قیمت‌های جهانی کاهش یافته است. این کاهش هزینه نه‌تنها دسترسی بیماران به این فناوری را افزایش می‌دهد، بلکه ظرفیت صادراتی مناسبی را نیز برای ایران ایجاد می‌کند.

با توجه به اینکه سیستم لنفاوی از مسیر‌های اصلی متاستاز در سرطان‌ها است، استفاده از تیلمانوسپت می‌تواند برای حدود ۹۰ درصد از بیماران سرطانی قابل استفاده باشد. برخلاف سایر رادیودارو‌ها که معمولاً برای تشخیص نوع خاصی از سرطان استفاده می‌شوند، تیلمانوسپت قادر است گسترش سرطان را در کل سیستم لنفاوی اسکن کند. این ویژگی باعث می‌شود که این دارو برای طیف وسیعی از سرطان‌ها قابل استفاده باشد.

گفتنی است رادیودارو‌ها به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند؛ رادیودارو‌های بر پایه FDG که این رادیودارو‌ها به دلیل ساختار گلوکزی خود، به سلول‌هایی که مصرف گلوکز بالایی دارند (مانند سلول‌های سرطانی) متصل می‌شوند. با این حال، از آنجا که سلول‌های غیرسرطانی نیز گلوکز مصرف می‌کنند، این رادیودارو‌ها انتخاب‌گری پایینی دارند و ممکن است عوارض جانبی بیشتری ایجاد کنند. رادیوداروی بر پایه پادتن (آنتی‌بادی)، این رادیودارو‌ها به دلیل ساختار خاص خود، انتخاب‌گری بالاتری برای شناسایی سلول‌های سرطانی دارند. اما به دلیل اندازه بزرگ مولکول‌های آنتی‌بادی، خطر بروز واکنش‌های حساسیتی در بیماران بیشتر است و در نهایت رادیوداروهــای پپتیدی که با استفاده از پپتید‌های اختصاصی که به گیرنده‌های سطح سلول‌های سرطانی متصل می‌شوند، دقت تشخیص را به طور قابل‌توجهی افزایش می‌دهند.

ساختار کوچک‌تر این رادیودارو‌ها موجب کاهش خطر واکنش‌های حساسیتی در بیماران و افزایش وضوح تصویر در عکسبرداری می‌شود. تیلمانوسپت نیز از این دسته رادیودارو‌ها است که به‌دلیل ساختار پپتیدی خود، دقت و کارایی بالایی در تشخیص سرطان دارد. این دستاورد فناورانه در بهبود کیفیت زندگی بیماران سرطانی تأثیر بسزایی دارد و همچنین جایگاه ایران را در سطح جهانی ارتقا می‌بخشد. با توجه به ظرفیت صادراتی این محصول، ایران می‌تواند به یکی از بازیگران اصلی در بازار رادیودارو‌ها تبدیل شود.