مقابله با بحران های جهانی مستلزم تغییر اساسی در طرز فکر است

در حالی‌که جهان با چالش‌های فزاینده زیست‌محیطی و اجتماعی مواجه است، گزارش تازه‌ای از مؤسسه محیط‌زیست و امنیت انسانی دانشگاه ملل متحد، نگرشی نو ارائه می‌دهد.

کد خبر: ۱۲۴۹۷۲۴

سه‌شنبه - ۲۶ فروردين ۱۴۰۴ / April 15, 2025

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، در حالی که جهان با تشدید چالش‌های زیست محیطی و اجتماعی دست و پنجه نرم می‌کند، یک گزارش جدید یک تغییر اساسی در دیدگاه ارائه می‌دهد. به جای اینکه صرفاً مسائل را بیان کند، بر چگونگی دستیابی به تغییر معنادار و پایدار با رویارویی با ذهنیت‌ها و ساختار‌های عمیق اجتماعی که اجازه می‌دهد بحران‌های جهانی مانند تغییرات آب‌وهوایی، آلودگی و از دست دادن تنوع زیستی تداوم یابد، تمرکز می‌کند.

گزارش خطرات فاجعه به هم پیوسته ۲۰۲۵ که توسط موسسه محیط زیست و امنیت انسانی دانشگاه ملل متحد (UNU-EHS) منتشر شده است، با عنوان «برگ جدید برگردانده»، خواستار فاصله گرفتن از راه حل‌های سطحی است.

نظریه تغییر عمیق

نویسندگان استدلال می‌کنند که تلاش‌ها برای پرداختن به ریسک‌های جهانی اغلب با شکست مواجه می‌شوند، زیرا باور‌ها و سیستم‌هایی که این مشکلات را ایجاد و حفظ می‌کنند به چالش نمی‌کشند.

شن شیائومنگ، مدیر UNU-EHS گفت: جامعه بر سر دوراهی قرار دارد. سال‌هاست که دانشمندان به ما در مورد آسیب‌هایی که به سیاره‌مان وارد می‌کنیم و چگونگی جلوگیری از آن هشدار می‌دهند. اما ما اقدامات معنی‌داری انجام نمی‌دهیم. می‌دانیم که تغییرات آب و هوایی در حال بدتر شدن است، با این حال مصرف سوخت فسیلی همچنان به رکورد بالایی می‌رسد. ما در حال حاضر با بحران زباله مواجه هستیم، اما پیش‌بینی می‌شود زباله‌های خانگی تا سال ۲۰۵۰ دو برابر شود.

بار‌ها و بارها، ما خطر را در پیش رو می‌بینیم، اما همچنان به سمت آن حرکت می‌کنیم. در بسیاری از موارد، ما پرتگاه را می‌بینیم، می‌دانیم چگونه بچرخیم، و با این حال با اطمینان به سمت آن حرکت می‌کنیم. چرا؟

این گزارش با معرفی چارچوبی جدید برای درک و پرداختن به ریشه‌های بحران‌های جهانی به این سوال پاسخ می‌دهد.

این چارچوب، که به عنوان نظریه تغییر عمیق شناخته می‌شود، نشان می‌دهد که اقدام دگرگون کننده به چیزی بیش از سیاست‌ها یا فناوری‌های جدید نیاز دارد - نیازمند بازنگری اساسی در ارزش ها، روایت‌ها و مفروضاتی است که جامعه ما را شکل می‌دهد.

نگاه کردن به زیر سطح

تئوری تغییر عمیق مبتنی بر هشدار‌های گزارش قبلی است که نقاط اوج غیرقابل برگشت را در سیستم‌های محیطی برجسته می‌کرد. نسخه امسال این کار را با تشریح این که چگونه ساختار‌های ریشه‌دار اجتماعی و سیستم‌های اعتقادی همچنان به خطرات جهانی دامن می‌زنند، گسترش می‌دهد.

یکی از نمونه‌های بررسی شده در این گزارش، رودخانه‌هایی است که با زباله‌های پلاستیکی خفه شده‌اند. در حالی که بهبود مدیریت زباله ممکن است راه حل بدیهی به نظر برسد، نویسندگان استدلال می‌کنند که پیشرفت واقعی مستلزم این سوال است که چرا در وهله اول این همه پلاستیک تولید و مصرف می‌شود.

این تئوری فراتر از اصلاحات سیاستی است و مفروضات عمیق‌تری را که این سیستم‌ها را هدایت می‌کنند، بررسی می‌کند - مانند این باور که مصرف ثابت نشانه پیشرفت است یا اینکه «جدید بهتر است.

مقابله با بحران‌های جهانی از ریشه

برای نشان دادن نظر آنها، گزارش از استعاره یک درخت استفاده می‌کند. بحران‌های جهانی که ما می‌بینیم - آلودگی، نابرابری، بی‌ثباتی آب و هوا - مانند میوه‌های فاسد هستند، اما ریشه‌های مشکلات بسیار عمیق‌تر است.

نویسندگان استدلال می‌کنند که تغییر واقعی از این سطح ریشه آغاز می‌شود. بدون به چالش کشیدن ذهنیت‌های اساسی که از سیستم‌های ما حمایت می‌کنند، پیشرفت‌هایی مانند بازیافت یا حفاظت، فقط سطح را خراش می‌دهند.

کیتلین ابرل، نویسنده ارشد این مقاله، یکی از همکاران پژوهشی در UNU-EHS، می‌گوید: «مردم زیادی هستند که سعی می‌کنند دنیا را به سمت بهتر شدن تغییر دهند. اما تلاش برای انجام کار درست می‌تواند یک چالش غیرممکن به نظر برسد، و وقتی احساس می‌کنیم که همه چیز در مسیر درستی پیش نمی‌رود، احساس شکست آسان است.

"گزارش ما نشان می‌دهد که بسیاری از اقداماتی که انجام می‌دهیم، به همان اندازه که با نیت خوب انجام می‌دهیم، تا زمانی که یک سیستم کامل علیه ما کار می‌کند، کارساز نخواهد بود. ما باید عمیق‌تر برویم، دنیایی را که می‌خواهیم در آن زندگی کنیم، تجسم کنیم، و ساختار‌ها را برای مطابقت با این دیدگاه تغییر دهیم.

فراتر از رفع سریع

یکی از نمونه‌های قابل توجه در این گزارش، مهندسی زمین خورشیدی است - تزریق ذرات معلق در هوا به جو برای خنک کردن سیاره. در حالی که ممکن است دمای جهانی را کاهش دهد، این گزارش هشدار می‌دهد که این مورد دیگری برای درمان علائم به جای علت آن است.

این تکنیک انتشار کربن را کاهش نمی‌دهد یا رفتار‌هایی را که باعث گرم شدن کره زمین می‌شود، بررسی نمی‌کند. همچنین در صورت اجرای یکجانبه، عوارض جانبی غیرقابل پیش بینی را به همراه دارد و نگرانی‌های اخلاقی را ایجاد می‌کند.

در عوض، این گزارش بر اهمیت پرداختن به این رفتار - سوزاندن سوخت‌های فسیلی - به جای صرفاً پیامد‌های آن تأکید می‌کند. از طریق لنز تغییرات عمیق، مهندسی زمین خورشیدی باعث انحراف توجه از تعمیرات اساسی سیستمی است که در واقع مورد نیاز است.

مسیر‌های تحول

این گزارش پنج حوزه کلیدی را که در آنها نیاز به تغییر بیشتر است، شناسایی می‌کند: اینکه چگونه به زباله‌ها نگاه می‌کنیم، چگونه با طبیعت ارتباط داریم، احساس مسئولیت شخصی و جمعی ما، چشم‌انداز ما از آینده، و آنچه به عنوان یک جامعه بیشتر از همه برایمان ارزش دارد.

برای حمایت از تحول در این زمینه ها، نظریه تغییر عمیق دو مسیر اصلی یا "اهرم" درونی و بیرونی را ترسیم می‌کند. اهرم‌های درونی با تغییر باور‌ها و مفروضاتی سروکار دارند که آنچه را که ممکن است تعریف می‌کنند. اهرم‌های بیرونی، دیدگاه‌های جدید را از طریق قوانین، آموزش و پرورش یا نهاد‌ها به سیستم‌های واقعی تبدیل می‌کنند.

به عنوان مثال، تغییر از منافع شخصی ملی به احساس مسئولیت مشترک جهانی یک اهرم درونی است. ایجاد ساختار‌هایی برای همکاری بین المللی برای مدیریت فناوری‌های پیچیده مانند مهندسی زمین خورشیدی یک اهرم بیرونی است. هر دو ضروری هستند و هیچ کدام به تنهایی خوب کار نمی‌کنند.

تغییر عمیق آسان نیست

با وجود مسیر‌های روشن رو به جلو، تغییر عمیق آسان نیست. این گزارش موانعی مانند ترس، منافع شخصی و مقاومت نهادی را مورد بحث قرار می‌دهد که آن را «دلتای عذاب» می‌نامد. این نیرو‌ها می‌توانند پیشرفت را متوقف کنند، حتی زمانی که گزینه‌های بهتری شناخته شده و در دسترس هستند.

با این حال، نویسندگان امیدوار هستند. زیتا سبسواری، معاون مدیر UNU-EHS و یکی دیگر از نویسندگان اصلی این گزارش گفت: تغییر می‌تواند ناراحت‌کننده باشد، اما عقب‌نشینی چالش‌های دنیایی که به سرعت در حال تحول است را حل نمی‌کند.

این گزارش فقط در مورد اجتناب از فاجعه نیست - بلکه در مورد رهایی از ذهنیت صرفاً کاهش آسیب است. ما زمانی خودمان را محدود می‌کنیم که به جای تلاش برای بهترین ها، فقط بر پیشگیری از بدترین‌ها تمرکز کنیم.

او در پایان گفت: با پرداختن به ریشه‌های مشکلات، تقویت همکاری جهانی و ایمان به قدرت جمعی خود، می‌توانیم جهانی را شکل دهیم که نسل‌های آینده نه تنها زنده بمانند، بلکه شکوفا شوند. زمان تفکر تازه، و در نهایت، ورق زدن برگ جدید فرا رسیده است.

منبع: https://www.earth.com/news