هوش ایرانی جایگزین فرمان خارجی شد/سامانه اتوپایلوت کشتی روی آب‌های خلیج فارس به حرکت درآمد

در دل آب‌های نیلگون خلیج فارس، شناوری در حال حرکت است که سکان آن را نه دست انسان، بلکه مغز یک سامانه هوشمند هدایت می‌کند و این سامانه که با نام «اتوپایلوت کشتی» معرفی شده است، توسط پژوهشگران ایرانی طراحی و ساخته شده و اکنون روی شناور تحقیقاتی «کاوشگر خلیج فارس» به کار گرفته شده است.

کد خبر: ۱۲۵۳۲۴۶

چهارشنبه - ۰۳ ارديبهشت ۱۴۰۴ / April 23, 2025

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، در شرایطی که تحریم‌های خارجی تأمین بسیاری از تجهیزات پیشرفته را برای کشور با چالش مواجه کرده، پژوهشگران ایرانی با تکیه بر دانش بومی و توانمندی‌های داخلی گام‌های مؤثری در حوزه فناوری‌های پیشرفته برداشته‌اند. یکی از این دستاوردها، ساخت سامانه «ناوبری اتوپایلوت کشتی» برای شناور تحقیقاتی «کاوشگر خلیج فارس» است که توسط محققان پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی طراحی و ساخته شده است. این سامانه با هدف افزایش دقت در هدایت شناورها و کاهش وابستگی به تجهیزات وارداتی توسعه یافته و گامی مهم در مسیر خودکفایی صنعت دریایی کشور به شمار می‌آید.

دستگاه «ناوبری اتوپایلوت کشتی» برای شناور تحقیقاتی کاوشگر خلیج فارس توسط محقق پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی ساخته شد.

دکتر سعید نجفی، سازنده این دستگاه در گفت‌وگو با ایسنا در این باره گفت: یکی از تجهیزات اصلی ناوبری در شناورها، سامانه اتوپایلوت (Auto Pilot) است که وظیفه حفظ زاویه هدینگ شناور از طریق کنترل خودکار سکان را بر عهده دارد.

وی افزود: با توجه به مسائل تحریم بر آن شدیم که این فناوری در داخل کشور ساخته شود، لذا پس از مطالعات علمی و تخصصی سرانجام این سامانه بومی ساخته شد و در روی شناور «کاوشگر خلیج فارس» مورد بهره‌برداری قرار گرفت.

وی درباره ضرورت این دستگاه اظهار کرد: در ماموریت‌هایی که لازم است شناور به مدت طولانی در یک مسیر مستقیم حرکت کند، وجود سیستم اتوپایلوت به منظور جلوگیری از خطاهای انسانی سکاندار بسیار حائز اهمیت است. این مساله برای کشتی‌های تحقیقاتی که عمدتاً جهت پایش بستر دریا و سواحل، هیدروگرافی و ماموریت‌های اقیانوس‌شناسی باید در یک مسیر مستقیم حرکت کنند، ضرورت دوچندان دارد.

عضو هیات علمی پژوهشگاهملی اقیانوس‌شناسی با تاکید بر اینکه سامانه ناوبری اتوپایلوت کشتی TRL 9 خود را از سامانه ارزیابی فناوری ایران(سافا) دریافت کرده است، خاطر نشان کرد: حوزه‌های فعالیت این سامانه، صنایع دریایی است.

به گفته وی، پیش‌تر تامین این سامانه از خارج از کشور انجام می‌شد که با بومی‌سازی این فناوری بی شک تولید انبوه این محصول موجب صرفه‌جویی و جلوگیری از خروج ارز خواهد شد.

به گزارش ایسنا، اتوپایلوت کشتی (سامانه هدایت خودکار) یکی از اجزای بسیار مهم و کاربردی در ناوبری دریایی به‌ویژه در کشتی‌های تحقیقاتی، تجاری و نظامی است. کاربرد این سامانه‌ها موجب کاهش خطای انسانی می‌شود، به گونه‌ای که در مسیرهای طولانی یا در شرایط سخت، ممکن است سکاندار خسته شود یا تمرکز وی کاهش یابد و اتوپایلوت می‌تواند به صورت دقیق و پایدار مسیر کشتی را حفظ کند.

صرفه‌جویی در مصرف سوخت از دیگر مزایای این نوع سامانه‌ها است؛ چرا که وقتی کشتی دقیق در مسیر مستقیم حرکت کند (بدون انحراف‌های مکرر)، مصرف سوخت کاهش می‌یابد. دقت بالا در مأموریت‌های تحقیقاتی از دیگر مزایای این محصول است؛ کاوشگر خلیج فارس باید داده‌هایی مثل نقشه کف دریا، امواج یا جریان‌ها را به دقت ثبت کند و برای این کار، حرکت در مسیر مستقیم حیاتی‌است و اتوپایلوت به طور دقیق این عملیات را اجرایی می‌کند.

سامانه اتوپایلوت همچنین به کمک داده‌هایی مثل GPS، قطب‌نما و ژیروسکوپ، حتی در شرایط کم‌دید یا شب، قادر به هدایت کشتی است. در واقع، اتوپایلوت برای کشتی مثل خلبان خودکار برای هواپیماست و کمک می‌کند شناور راحت‌تر، امن‌تر و دقیق‌تر حرکت کند.

اتوپایلوت ایرانی، علاوه بر کارایی بالا، باعث صرفه‌جویی ارزی، افزایش خودکفایی ملی و کاهش وابستگی به تجهیزات خارجی می‌شود. در مقابل، نمونه‌های خارجی اگرچه ممکن است دارای امکانات جانبی بیشتری باشند، اما در شرایط تحریم و نبود دسترسی به خدمات فنی، بهره‌برداری از آنها بسیار دشوار است.