رونمایی از «بانوی چریک»؛ برخی اسناد را در اختیار نگذاشتند

نویسنده کتاب «بانوی چریک» با اشاره به دشواری‌های تالیف کتاب گفت: برخی با ما همکاری نکردند. اسناد مربوطه را در اختیارمان نگذاشتند و برخی هم برای مصاحبه علاقمندی نشان ندادند.

کد خبر: ۱۲۶۳۹۶۸

دوشنبه - ۲۹ ارديبهشت ۱۴۰۴ / May 19, 2025

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو، آئین رونمایی از کتاب «بانوی چریک»؛ روایت زندگی و مبارزات مرحومه مرضیه حدیدچی (دباغ) پیش از ظهر امروز دوشنبه ۲۹ اردیبهشت در سالن اجتماعات مرکز اسناد، تحقیقات و نشر معارف دفاع مقدس و مجاهدت‌های سپاه برگزار شد.

در این مراسم حسن علایی مدیرگروه مطالعات فرهنگی، اجتماعی مرکز اسناد، تحقیقات و نشر معارف دفاع مقدس گفت: در این گروه به تألیف زندگینامه مستند فرماندهان شهید شاخص می‌پردازیم و در ادامه فعالیت‌های‌مان لیستی را طبق ضوابط و شاخص‌های تعیین شده در گروه تهیه کرده‌ایم که قرار است کتاب بیش از ۱۳۰ فرمانده شهید شاخص دفاع مقدس منتشر شود. یکی از اسامی فرمانده شهدا، مرحومه مرضیه دباغ است.

وی ادامه داد: فرمایشات مقام معظم رهبری در آبان سال ۱۴۰۲ انگیزه ما را برای چاپ کتاب «بانوی چریک» ۱۰۰ برابر کرد. ایشان در آن سخنرانی مطالبه‌ای کردند تا در خصوص خانم حدیدچی بانوی نمونه انقلاب اسلامی، کارهای هنری و ادبی انجام شود. ما پس از فرمایشات ایشان، چاپ کتابی درباره خانم حدیدچی را در دستور کار قرار دادیم و نگارش آن را برعهده خانم زارع پور گذاشتیم.

مدیرگروه مطالعات فرهنگی، اجتماعی مرکز اسناد، تحقیقات و نشر معارف دفاع مقدس گفت: کتاب بانوی چریک، یکی اثرگذارترین کتاب‌هایی است که در حوزه دفاع مقدس تدوین شده است. مقام معظم رهبری در سال‌های اخیر و در دیدار با دست اندرکاران بزرگداشت ستاد شهدای استان‌ها بر چندین مورد مطالبه گری داشتند که یکی از آنها تأثیرگذاری کتاب و تحول آفرینی آن است. ایشان بر این موضوع تأکید داشتند که باید به خروجی کار توجه کنیم و یکی از افتخارات مرکز اسناد، تحقیقات و نشر معارف دفاع مقدس، چاپ کتاب «بانوی چریک» در حوزه فعالیت‌های عمومی است.

کتاب دومی از مرحومه حدیدچی توسط مرکز اسناد، تحقیقات و نشر معارف دفاع مقدس منتشر می‌شود

وی افزود: تلاش خانم زارع پور تنها به تدوین کتاب «بانوی چریک» ختم نمی‌شود و قرار است به زودی کتاب دومی درباره شخصیت مرحوم حدیدچی به صورت مستند توسط مرکز اسناد، تحقیقات و نشر معارف دفاع مقدس منتشر شود. کتاب بانوی چریک، داستان زندگی خانم حدیدچی است اما کتاب دوم روایت مستند زندگی او خواهد بود.

علایی گفت: خانم زارع پور نویسنده کتاب «بانوی چریک» برای مصاحبه با نزدیک به ۹۰ راوی، به شهرهای مختلف سفر کرد. همچنین خانواده مرحوم دباغ همکاری حداکثری را با او داشتند. این خانواده نویسنده را عضوی از خانواده خود دانستند تا جایی که خانم زارع پور، دختران مرحومه حدیدچی را خاله خطاب می‌کرد.

وی ادامه داد: معتقدم کتاب‌های متعددی باید در خصوص زندگینامه فرماندهان شهدای خاص منتشر شود. نسل حاضر باید با شخصیت‌های انقلاب آشنا شوند. مرحومه دباغ مصداق بارز آیه ۳۹ سوره احزاب «ٱلَّذِینَ یُبَلِّغُونَ رِسَٰلَٰتِ ٱللَّهِ وَیَخۡشَوۡنَهُۥ وَلَا یَخۡشَوۡنَ أَحَدًا إِلَّا ٱللَّهَۗ وَکَفَیٰ بِٱللَّهِ حَسِیبࣰا» است. او با داشتن هشت فرزند در راه انقلاب قدم برداشت و با رژیم ستمشاهی مبارزه کرد. در بخشی از این کتاب می‌خوانیم که او در میان فعالیت‌های سیاسی، اجتماعی و مبارزاتی‌اش دچار تردید می‌شود که که آیا با داشتن هشت فرزند، بر او تکلیف است که فعالیت‌های انقلابی‌اش را انجام دهد؟ و چقدر هم خوب از پس این موضوع بر آمد. درست است که به مرگ طبیعی از دنیا رفت، اما اجرشان با شهداست.

مدیرگروه مطالعات فرهنگی، اجتماعی مرکز اسناد، تحقیقات و نشر معارف دفاع مقدس گفت: مرحومه دباغ یک زن در تراز مکتب اسلام و انقلاب اسلامی است و در این تراز خودنمایی کرد. او عاشق و دلداده حضرت امام خمینی (ره) بود. این عشق و دلدادگی در بخش‌های مختلف این کتاب موج می‌زند. اصلی ترین انگیزه مرحوم دباغ در مبارزاتش همین ولایتمداری او بود.

وی افزود: کتاب «بانوی چریک» نشان داد که اگر مؤلفه‌های کتاب به همراه موضوع، نویسنده و راوی خوب باشد و اسناد مناسبی در اختیار نویسنده قرار بگیرد، می‌توانیم شاهد یک کتاب اثربخش باشیم. امیدواریم این کتاب به دست مقام معظم رهبری برسد به این دلیل که به ایشان بگوییم مطالبه‌تان را محقق کردیم و به آن جامه عمل پوشاندیم. البته که اگر تقریظی بر این کتاب انجام شود، برای‌مان بسیار ارزشمند و افتخارآفرین است. ما با انتشار این کتاب نگذاشتیم مطالبه مقام معظم رهبری بر روی زمین بماند و به آن عینیت بخشیدیم.

در نوشتن «بانوی چریک» برخی همکاری نکردند

در ادامه شیرین زارع پور نویسنده کتاب «بانوی چریک» گفت: آنقدر خانواده خانم دباغ برای نوشتن این کتاب حمایتم کردند که خواهران‌شان را خاله خطاب می‌کردم. هر یک از خواهران‌شان در بخشی کمکم کردند. برای کوچک‌ترین قسمت کتاب، دقت بسیاری داشتیم تا اصل مطلب را برسانیم.

وی افزود: خاله رضوان، هم‌بند مرحومه دباغ بود و برای نوشتن این بخش نیازمند اسنادی بودیم که چندان نتوانستیم به اسناد دسترسی داشته باشیم و در نهایت بیش از چند صفحه نشد.

نویسنده کتاب «بانوی چریک» گفت: خدا را شاکر هستم که توانستم دغدغه مقام معظم رهبری را محقق کنم. ابتدا قرار بود کتاب روایت مستند از زندگی مرحومه دباغ باشد اما در ادامه مسیر متوجه شدم بخشی از مطالب را می‌توانیم به صورت داستانی منتشر کنیم. به همین دلیل کتاب اول روایت داستانی منتشر شد و کتاب دوم به صورت روایت مستند از زندگی مرحومه دباغ به زودی منتشر خواهد شد.

وی ادامه داد: در ادامه مسیر دوباره احساس کردم باید به بخش دیگری از دغدغه‌های مقام معظم رهبری توجه کنیم و ترجمه آن به زبان انگلیسی بود. به همین دلیل مطالب را به زبان انگلیسی ترجمه کردم اما متأسفانه کسی قبول نکرد زیرا آنها گفتند که مترجم باید انگلیسی زبان باشد و یک مترجم فارسی زبان نمی‌تواند کتاب را ترجمه کند. به همین دلیل مطالب ترجمه در فضای بایگانی باقی ماند.

زارع پور گفت: آبان سال ۱۴۰۲ مقام معظم رهبری مطالبه شأن را از انتشار مطالب درباره مرحومه دباغ مطرح کردند و ما کار را از دی ماه همان سال آغاز کردیم. تفاوت این کتاب با دیگر کتاب‌هایی که از مرحومه دباغ منتشر شده است که در کتاب‌های دیگر راوی مرحومه دباغ بوده و این کتاب گفتگو با ۹۰ راوی است.

وی افزود: برخی‌ها با ما همکاری نکردند. اسناد مربوطه را در اختیارمان نگذاشتند و برخی هم برای مصاحبه علاقمندی نشان ندادند. برخی هم متأسفانه افتخار مصاحبه با آنها نداشتیم. برای مثال در روز مصاحبه با مرحوم جواد معطری، او به بیمارستان رفت و در نهایت فوت کرد. خانم پولکی که ساکن مشهد بود، برای مصاحبه قرار بود به مشهد بروم و با او مصاحبه‌ای انجام دهم که متأسفانه او را از دست دادیم.

این نویسنده با اشاره به عنوان «بانوی چریک» گفت: این عنوان برگرفته از بیانات مقام معظم رهبری و در دیدار با مردم همدان است که ایشان در آن دیدار از مرحومه دباغ به عنوان چریک یاد کردند. همچنین خانم دباغ در همه مقاطع زندگی اش یک مبارز بود.

وی افزود: کتاب بانوی چریک در ۴۴۸ صفحه به همراه عکس و اسناد و در ۱۴ فصل منتشر شده است.

امام خمینی زنان را تبدیل به چهره شاخص کرد

راضیه دباغ فرزند ارشد مرحومه دباغ گفت: من فرزند ارشد خانواده هستم و خواهرم رضوانه فرزند دوم خانواده هم‌بند مادرم بود. گاهی ما را با یکدیگر در مجامع مختلف اشتباه می‌گیرند. او فرهیخته انقلابی انقلاب و من نگهدار و محافظ خانواده مرحوم دباغ هستم. وقتی دباغ نیست این جامعه کوچک باید سرپا باشد. این تربیت از گذشته شکل گرفته است. آن پایه ریزی برای تربیت خانواده از گذشته شکل گرفت تا خانواده در روزهای آینده که با سختی مواجه شوند، متزلزل نشود.

وی ادامه داد: پدرم حسابدار شرکت خصوصی بود و هر ماه دو تا سه شب به تهران می‌آمد. او می‌گفت آجر زیرین این جامعه الان نیست (منظورش مادر بود) و مواظب باشید تا فرو نریزید. در این جامعه کوچک (خانواده ما) از کودک سه ساله تا ۱۶ ساله بود. اما آن تربیت مادر سبب شد تا ما در چنین خانواده‌ای رشد کنیم.

فرزند ارشد مرحومه دباغ گفت: مادر مرید و ولایتمدار حضرت امام (ره) بود. ما هم تلاش کردیم تا پایمان را جای پای مادر بگذاریم که نکند خدشه‌ای به نامش نه به شخصیت شأن وارد شود. زیرا شخصیت آدمی وقتی شکل می‌گیرد، خدشه‌ای به آن وارد نمی‌شود. خانواده تلاش کرد تا حتی به اسم دباغ خدشه‌ای وارد نشود.

وی افزود: حضرت امام خمینی (ره) از مرحومه دباغ به عنوان بانوی خستگی ناپذیر یاد کردند. هر زمان صحبت از زن می‌شد، حضرت امام راحل گوشه‌ای به مادر داشتند. انقلاب امام خمینی کبیر به محض آمدن، چهره زنان را شاخص کرد و اولین شاخصه‌اش انتخابات سال ۵۸ بود. بسیاری از انقلابیون به ایشان اعتراض کردند که لزومی ندارد بانوان در انتخابات شرکت کنند و همه مدارک و اسنادش در تاریخ ثبت شده است. حضرت امام راحل با این کلمه تودهنی به همه آنها زد که اگر زن‌ها نبودند، انقلاب پیروز نمی‌شد. با این کلام ایشان زنان را آغاز انقلاب شاخص کرد. نه زن شرقی، نه زن غربی بلکه زن تراز انقلاب اسلامی به عنوان الگوی سوم معرفی شد.

فرزند ارشد مرحومه دباغ گفت: امروز حکومت حق پابرجاست، اگرچه نارضایتی‌هایی وجود دارد که به نظام ربطی ندارد و به امثال من مربوط می‌شود که نتوانستیم وظایفمان را درست انجام دهیم.

وی افزود: هر جای این سرزمین و دنیا، قومی مورد ظلم قرار بگیرد، مبارزه بر هر فردی واجب است. آمریکا، مکزیک، لبنان و هزاران اسم دیگر را ما در این دنیا ساختیم. در حالی که خدا یک دنیا را خلق کرد.

فرزند ارشد دباغ گفت: خانواده گلایه مند است که چرا تنها قسمت نظامی‌گری، فرماندهی سپاه از شخصیت مرحومه دباغ نام برده می‌شود در عین حال که همه این بخش‌ها ستودنی است اما شخصیت زن بدون مادر، بدون همسر، بدون عضو فعال مثبت اجتماع نمی‌توان بررسی کرد تا به عرصه ظهور نزدیک شویم.

وی ادامه داد: وقتی پرویز ثابتی می‌آید و می‌گوید در زندان‌ها خبری از شکنجه نبود، باید امثال رضوانه‌ها و فاطمه سجادی‌ها بیایند و حرف بزنند. درست است که از شکنجه صحبت کردن، دل و روح جامعه آزرده می‌شود اما باید اینها را مطرح کرد تا زمانی که همچون دباغ به زیرخاک برود که دیگر کار از کار گذشته است. هر کسی و هر محفلی جایگاهی دارد و باید از تمام این ظرفیت‌ها استفاده کرد. در مجالس امام حسین (ع) و حضرت فاطمه زهرا (س) باید امثال این افراد بیایند و صحبت کنند که در زندان‌ها چه به آنها گذشته است. به واسطه این اتفاق می‌توانیم بخشی از فرمایشات مقام معظم رهبری را محقق کنیم.

فرزند ارشد دباغ گفت: هر فرمایش مقام معظم رهبری در خصوص مادر یک بار معنای، عرفانی و معنوی دارد. از آقای علایی، خانواده ام و پیگیری‌های خانم زارع پورتقدیر و تشکر می‌کنم که برای چاپ این کتاب یکسال تلاش کردند و با نزدیک به ۹۰ راوی مصاحبه کردند و کتابی از ابرزن تاریخ نوشته شد. این قدم‌هایی که امروز ثبت شد، بماند برای روزهایی که از ما خواهند پرسید برای انقلاب چه کردید. قدم‌هایی که در راستای شناساندن اسوه‌ها برداشته شد.

وی افزود: به خانم شیرین زارع پور که نویسنده این کتاب بود، لقب نویسنده توانا و راستگوی زندگی شهدا می‌دهم که اینچنین صادقانه حق مطلب را ادا کرد. او عادت دارد پیش از نوشتن درباره شهید، ابتدا به سر مزارش می‌رود و از او کسب اجازه می‌کند و در نهایت پیش خانواده شهید می‌رود و روایتگری‌ها را ثبت می‌کند.