انگيزه اصلي راه‌اندازي جنگ جمل چه بود؟

«عدم تحمل عدالت و مساوات» حضرت علي(ع) عامل مهمي براي راه‌اندازي جنگ جمل توسط طلحه و زبير بود ولي اصلي‌ترين عامل، طمع كسب خلافت بعد از عثمان بود.

کد خبر: ۱۲۶۸۳۱

پنجشنبه - ۲۹ ارديبهشت ۱۳۹۰ / May 19, 2011

گروه انديشه «خبرگزاري دانشجو»؛ عاملي كه غالبا براي علت و انگيزه راه‌اندازي جنگ جمل توسط طلحه و زبير بيان مي‌شود «عدم تحمل عدالت و مساوات» اجرا شده توسط حضرت علي (ع) مي‌باشد كه بيت‌المال را بين همه به‌طور مساوي تقسيم مي‌كردند. هرچند اين عامل مهمي است كه انگيزه آن‌ها را مضاعف نموده، به نظر مي‌رسد عامل اصلي بايد چيز ديگري باشد.

اين عامل به دلايلي اصلي‌ترين علت راه‌اندازي جنگ نيست چرا كه اين‌دو در زمان خليفه دوم و سوم از وضع مناسبي برخوردار بودند. عمر حقوق قابل توجهي براي آن‌ها تعيين كرده بود و عثمان نيز از بيم خطرهاي احتمالي براي حكومتش آن‌ها را از مال دنيا بي‌نياز كرد. يعني آن‌ها مشكل مادي با خلفاي قبلي نداشتند هرچند كه اين كار خلفا، طبع دنياطلبي و تجمل‌پرستي را در به شدت در آن‌ها نهادينه كرده بود كه تحمل خلافت حضرت علي(ع) را نداشتند.

براي قطعي‌تر شدن اين نگاه ضروري است كمي به قبل بازگرديم. زمان تعيين خليفه سوم فرا رسيده و بايد شورايي تشكيل شود، عمر با راه دادن طلحه و زبير به اين شورا و همسنگ كردن آن‌ها با علي (ع)، طمع خلافت را در آن‌ها شعله‌ور كرد و چنين تصوري در آنها ايجاد شد كه داراي جايگاه رفيعي هستند لذا در پي يافتن فرصت مناسب براي در اختيار گرفتن خلافت بودند.

از طرفي طلحه و به‌‌خصوص عايشه در دوران عثمان از اينكه خلافت از خاندان ابوبكر دور شده بود ناراحت بودند، مخصوصا زماني‌كه عثمان بني‌اميه را در كليه مناسب حكومتي وارد كرد. اين عوامل انگيزه آن‌ها را براي شوراندن مردم عليه عثمان بالا برد و نخستين كساني بودند كه آب را بر عثمان بستند طوريكه عثمان در شرايطي قرار گرفت كه از حضرت (ع) درخواست كمك كرد.

با توجه به موارد بالا اينكه طلحه و زبير اولين نفراتي بودند كه بيعت آوردند و در اين امر نيز گوي سبقت را از يكديگر مي‌ربودند، به دليل حق دانستن حضرت علي (ع) نبود بلكه انتظار داشتند در صورت به خلافت رسيدن حضرت به دليل داشتن سوابق درخشان، مقامات درجه اول حكومتي را كسب كنند. آن‌دو از حضرت درخواست حكومت بصره و كوفه را كردند كه حضرت علي(ع) نيز در پاسخ گفت: «نه به خدا! من در همين مدينه از آنان ايمن نيستم تا چه رسد كه در كوفه و بصره باشند.»

به نظر مي‌رسد علت اصلي راه‌اندازي جنگ طمع و انگيزه كسب خلافت و در مرتبه بعدي مقالات بالاي حكومتي بوده است كه ساير عوامل هم آن را تشديد نموده است. ولي اينكه چه شد كه صحابي خاص پيامبر (ص) كه در جريانات سقيفه نيز خوش درخشيدند در دام اين بلا دچار شدند! جاي تأمل دارد. /انتهاي پيام/