در یکصد و شانزدهمین نشست تخصصی «مسیر تاب‌آوری کلان‌شهر تهران» مطرح شد؛

شناسایی ۱۷ مخاطره اولویت‌دار پایتخت

رئیس سازمان سازمان مدیریت بحران گفت: ۱۷ مخاطره اولویت‌دار پایتخت شناسایی شده‌اند که وارد مراحل تهیه نقشه‌های پهنه‌بندی، ارزیابی ریسک و برنامه‌ریزی در زمینه پیشگیری و کاهش خطر خواهند شد.

کد خبر: ۱۲۶۹۵۲۱

سه‌شنبه - ۱۳ خرداد ۱۴۰۴ / June 03, 2025

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، یکصد و شانزدهمین نشست از سلسله نشست‌های تخصصی «مسیر تاب‌آوری کلان‌شهر تهران» با موضوع «هم‌آفرینی فرارشته‌ای مدل‌سازی ریسک در تدوین برنامه‌های کاهش خطر حوادث و سوانح» در پژوهشکده سوانح طبیعی برگزار شد.

علی نصیری رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، در این نشست با ارائه سخنانی با عنوان «برنامه‌ریزی ریسک‌مبنا»، به بررسی وضعیت ریسک در شهر تهران پرداخت.

وی با استناد به اسناد بین‌المللی و ملی، بر اهمیت توجه به پیشگیری تأکید کرد و با اشاره به مختصات جغرافیایی پایتخت، اظهار داشت: حدود ۴۵۰۰ هکتار از مساحت تهران را بافت فرسوده تشکیل می‌دهد.

نصیری در ادامه با اشاره به مصوبات جلسات ستاد مدیریت بحران شهر تهران و مصوبات شورای عالی مدیریت بحران کشور، گفت: مقرر شده است سه برنامه کلان در حوزه‌های «پیشگیری و کاهش خطر»، «آمادگی و پاسخ»، و «بازسازی و باز توانی» برای کلان‌شهر تهران توسط سازمان مدیریت بحران شهر تهران تدوین و برای بررسی و تصویب نهایی به سازمان مدیریت بحران کشور ارائه شود.

وی همچنین به نقشه پهنه‌های گسلی و نقشه پهنه‌بندی سیل ۲۰۰ ساله تهران اشاره کرد و جزئیاتی درباره آنها ارائه داد. نقشه فرونشست تهران از دیگر موضوعاتی بود که وی به آن پرداخت و نسبت به وضعیت فرونشست در برخی مناطق هشدار داد.

نصیری در ادامه به موضوع اولویت‌بندی مخاطرات تهران اشاره کرد و افزود: در مجموع ۵۵ مخاطره در ۷ دسته‌بندی شناسایی شده و ریسک آنها با استفاده از روش‌های مختلف ارزیابی شده است.

وی خاطرنشان کرد: بر اساس آخرین بررسی‌ها، ۱۷ مخاطره به‌عنوان اولویت‌دار شناسایی شده‌اند که وارد مراحل تهیه نقشه‌های پهنه‌بندی، ارزیابی ریسک و برنامه‌ریزی در زمینه پیشگیری و کاهش خطر خواهند شد.

به گفته رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، مخاطرات اولویت‌دار شامل زلزله، سیل، خشکسالی، حریق، آلودگی هوا، حوادث ترافیکی، موج گرما، موج سرما، بیماری‌های فراگیر انسانی، حوادث ناشی از مواد خطرناک، فروریزش زمین، تهدیدات سایبری، قطع برق، زمین‌لغزش، تجمعات انبوه، طوفان گرد و غبار و فرونشست زمین هستند. از میان این موارد، سه مخاطره‌ی «فروریزش»، «موج گرما» و «موج سرما» به‌تازگی و بر اساس بررسی‌های جدید، به فهرست مخاطرات اولویت‌دار افزوده شده‌اند.

وی همچنین با اشاره به ارزیابی ریسک و تنوع روش‌های موجود در این حوزه، به معرفی شاخص‌های آسیب‌پذیری اجتماعی نظیر فقر مطلق، سکونت در بافت فرسوده، بی‌سوادی، معلولیت، بیکاری و خانوار‌های تک‌والد پرداخت. در ادامه نیز شاخص‌های تاب‌آوری اجتماعی همچون ظرفیت اقتصادی، زیرساختی، زیست‌محیطی، اجتماعی و ظرفیت جامعه مورد بررسی قرار گرفت.

رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران تهران با اشاره به بررسی ضریب ریسک جامعه و ابزار مدل‌سازی ریسک شهر تهران، هدف اصلی این ابزار را ارزیابی ریسک در شرایط فعلی با در نظر گرفتن تمامی سناریو‌های ممکن، تخمین خسارات احتمالی پس از وقوع حوادث، و نیز ارزیابی برنامه‌ها و اقدامات مدیریت ریسک عنوان کرد.

وی افزود: در این مدل‌سازی، ۹ فاز طراحی شده که شامل مدل مخاطرات زلزله، ریسک لرزه‌ای ساختمان‌ها، پل‌ها، سیستم توزیع برق، آب و گاز، ریسک ناشی از سیلاب، مدل مخاطرات چندگانه و برآورد کاهش ریسک ناشی از اقدامات می‌شود. در این ارزیابی، زلزله و سیل به‌عنوان دو مخاطره اصلی مورد توجه قرار گرفته‌اند.

وی در ادامه به بررسی منابع خطی و سطحی لرزه‌ای شهر تهران، محاسبه ریسک با در نظر گرفتن تمامی سناریو‌های ممکن، تحلیل‌های احتمالاتی و نمودار‌های فراوانی پرداخت.

به گفته نصیری، خروجی‌های اصلی ابزار مدل‌سازی ریسک شامل پیش‌بینی خسارات طی عمر مفید زیرساخت‌ها، ارزیابی میزان آسیب‌پذیری، برآورد جراحات و تلفات در سناریو‌های مختلف، پیش‌بینی عملکرد مراکز حیاتی پس از زلزله، احتمال قطع خدمات حیاتی مانند برق، آب و گاز، مسدود شدن معابر، و تعداد افراد نیازمند به سرپناه پس از وقوع زلزله است.

وی در پایان با بیان اینکه «مدیریت بحران، مدیریت اطلاعات است»، درباره وضعیت پهنه‌بندی فرونشست، طوفان و گرد و غبار، زلزله، سیل، و مخاطرات ناشی از مواد خطرناک و نقشه خسارات مورد انتظار، توضیحاتی ارائه داد.