گزارش|

نگاهی به اقدامات و نیازهای مغفول پس از انفجار بندر شهید رجایی؛ از بررسی علت تا حمایت از خانواده‌ها

پیگیری حقوقی و قضایی دقیق برای تعیین مسئولیت‌ها و برخورد قاطع با مقصران حادثه ضروری است، این موضوع علاوه بر تأمین عدالت، بازدارندگی مهمی برای جلوگیری از تکرار چنین حوادثی دارد که علت اصلی حادثه تاکنون مشخص نشده است.

کد خبر: ۱۲۷۳۳۲۶

شنبه - ۲۴ خرداد ۱۴۰۴ / June 14, 2025

به گزارش خبرنگار گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، حادثه انفجار پایانه کانتینری شرکت سینا در بندر شهید رجایی بندرعباس نقطه‌ای از تلاقی فشار‌های انسانی و شرایط بحرانی بود که به‌خوبی ظرفیت بالای جامعه محلی را در مدیریت خودجوش بحران به نمایش گذاشت.

در شرایطی که بسیاری از شهر‌ها و جوامع ممکن است در مواجهه با فجایع بزرگ دچار سردرگمی و ناکارآمدی شوند، واکنش‌های مردم بندرعباس از ساعات اولیه حادثه از جنس نوع‌دوستی، همراهی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی بود.

تأکید بر حضور گسترده مردم از سراسر ایران در صف‌های اهدای خون و اعزام داوطلبان به محل حادثه نشانگر یک سرمایه اجتماعی عمیق است که ریشه در روابط اجتماعی محکم و حس تعلق به جمع دارد.

{$sepehr_media_2865196_600_400}

این همبستگی تنها به کمک‌های فوری محدود نشد

بلکه در قالب تلاش‌های پیگیر برای امداد، جست‌وجوی اجساد، و حتی حمایت روحی و روانی از آسیب‌دیدگان نمود یافت.

از سوی دیگر این مشارکت گسترده بیانگر یک نوع «ادای دین» مردم به جامعه و به‌ویژه به آسیب‌دیدگان حادثه است؛ جایی که افراد فارغ از تعلقات قومی، مذهبی و جغرافیایی در کنار هم قرار گرفتند و در عمل نشان دادند که جامعه ایران در بزنگاه‌های سخت همچنان دارای توان بالایی برای وحدت و همکاری است.

{$sepehr_media_2865197_600_400}

اما این بعد اجتماعی فراتر از یک واکنش گذرا است، همدلی و همبستگی مردمی، فرصتی طلایی برای تقویت شبکه‌های اجتماعی و نهاد‌های مدنی محسوب می‌شود که باید با برنامه‌ریزی‌های هدفمند در مدیریت بحران‌های آینده به عنوان مکمل ساختار‌های رسمی به‌کار گرفته شود.

فقدان امکانات کافی در ساعات اولیه حادثه، عاملی مهم در شکل‌گیری این واکنش مردمی بود که نشان داد مردم، در کنار دولت، می‌توانند ستون فقرات مدیریت بحران باشند.

در نهایت تجربه انفجار پایانه کانتینری سینا بندر شهید رجایی جلوه‌ای از بلوغ اجتماعی را به رخ کشید؛ بلوغی که نشان می‌دهد جامعه بندرعباس و ایران به رغم همه مشکلات، در سخت‌ترین شرایط نیز می‌تواند در کنار هم بایستد و بحران‌ها را پشت سر بگذارد.

رسانه به‌مثابه پل ارتباطی میان مردم و واقعیت

رسانه‌ها در شرایط بحران، نقش محوری و دوگانه‌ای را ایفا می‌کنند، از یک سو مسئولیت انتقال اطلاعات دقیق و سریع دارند و از سوی دیگر باید با مدیریت فضای روانی جامعه، موجبات آرامش و همدلی را فراهم کنند.

حادثه انفجار پایانه کانتینری سینای بندر شهید رجایی نمونه بارزی بود که رسانه‌ها توانستند در آن به‌خوبی این نقش پیچیده را ایفا نمایند.

رسانه‌های محلی به سرعت وارد عمل شدند و با ارسال گزارش‌های زنده، پوشش تصویری و مصاحبه با امدادگران، مسئولان و مردم، فضای حادثه را برای مخاطبان ملموس کردند.

این نوع اطلاع‌رسانی لحظه‌به‌لحظه در کنار انتشار فراخوان‌های اهدای خون و جمع‌آوری کمک‌ها، نقش محرک اجتماعی را ایفا کرد و مردم را در سراسر کشور به مشارکت فعال دعوت نمود.

از سوی دیگر رسانه‌ها با شفاف‌سازی وقایع و مقابله با شایعات به کاهش اضطراب و افزایش اعتماد عمومی کمک کردند.

تضعیف امید و ایجاد فضای نگران‌کننده

در بحران‌ها اطلاعات غلط می‌تواند باعث تضعیف امید و ایجاد فضای نگران‌کننده شود که در این حادثه تلاش برای انتشار اخبار مستند و قابل اطمینان بسیار اثرگذار بود.

رسانه‌ها همچنین با انتشار تحلیل‌های کارشناسی، سخنان مسئولان و ارائه گزارش‌های تخصصی به ارتقای فهم عمومی درباره ابعاد حادثه و پیامد‌های آن کمک کردند.

این رویکرد به ایجاد گفت‌وگوی عمومی سالم و عمیق کمک کرده و به نوعی زمینه‌ساز مطالبه‌گری و اصلاح ساختاری در مدیریت بحران‌های آینده شد.

نکته مهم دیگر بهره‌گیری از فناوری‌های نوین رسانه‌ای مانند شبکه‌های اجتماعی بود که به سرعت پیام‌ها را به نقاط مختلف منتقل کرد و نقش تأثیرگذار در هماهنگی نیرو‌های امدادی و مردمی ایفا نمود؛ در مجموع این حادثه گواهی بر اهمیت و ضرورت توسعه توانمندی‌های رسانه‌ای در مواجهه با بحران‌های بزرگ بود.

حضور میدانی دولت و عزم جدی برای مهار بحران و پیشگیری

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های مدیریت بحران در حادثه پاینه کانتینری سینای بندر شهید رجایی واکنش سریع و حضور پررنگ مقامات دولتی از جمله وزیر کشور، وزیر راه و رئیس‌جمهور بود، این حضور میدانی علاوه بر جنبه نمادین باعث تسریع در تصمیم‌گیری‌ها، تخصیص منابع و هماهنگی دستگاه‌های مختلف شد و نشان داد که دولت با عزم و اراده قوی در صحنه حاضر است.

تشکیل ستاد مدیریت بحران در همان ساعات اولیه برنامه‌ریزی منسجم و برگزاری جلسات تخصصی، نمایانگر یک رویکرد ساختاریافته و علمی به حل بحران بود.

تلاش برای مهار سریع آتش، جست‌وجوی اجساد و مدیریت سلامت عمومی، ضمن رعایت اصول ایمنی، نشان از حرفه‌ای بودن تیم‌های امدادی داشت.

علاوه بر اقدامات عملیاتی دولت با تاکید بر اصلاح ساختار‌های مدیریتی بنادر و بازنگری در شیوه انبارش کانتینر‌ها رویکردی بلندمدت برای پیشگیری از وقوع حوادث مشابه در آینده اتخاذ کرد.

این تمرکز بر پیشگیری و مدیریت ریسک برخلاف واکنش‌های سنتی و مقطعی می‌تواند به بهبود مستمر ایمنی زیرساخت‌های حیاتی کشور منجر شود.

با این حال چالش‌هایی در هماهنگی بین بخشی، همکاری نهاد‌های مختلف و سرعت عملیاتی وجود داشت که باید با شفافیت گزارش شود و در جلسات بعدی مدیریت بحران پیگیری شود؛ همچنین بهره‌گیری از ظرفیت‌های دانشگاهی، مطالعات تطبیقی و فناوری‌های نوین در مدیریت بحران امیدبخش تحولات مثبت آینده است.

پوشش آسیب‌هایی که تجار و بازرگانان

فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت(چهارشنبه ۷ خرداد۱۴۰۴) در حاشیه جلسه هیات دولت در جمع خبرنگاران اظهار داشت: دولت به شدت پیگیر رفع مسائل و مشکلاتی است که برای آسیب‌دیدگان حادثه بندر شهید رجایی پیش آمده. همچنین، اتاق بازرگانی تهران و اتاق ایران جمعاً ۲۷۵ میلیارد تومان به اتاق استان هرمزگان اختصاص داده‌اند تا به پوشش آسیب‌هایی که تجار و بازرگانان در این ایام متحمل شده‌اند، کمک کنند.

فرآیند ارزیابی خسارات و چالش‌های پیش‌رو

پس از اطفای بحران، مرحله حساس و پیچیده ارزیابی خسارات آغاز شد، در انفجار پاینه کانتینری سینای بندر شهید رجایی بیش از هزار خودرو و اموال مختلف آسیب دیده‌اند که نیازمند بررسی دقیق ثبت اسناد و تشکیل پرونده‌های حقوقی و بیمه‌ای هستند؛ این فرآیند یکی از مولفه‌های کلیدی در بازسازی اعتماد عمومی و جبران خسارات مادی و معنوی است.

همزمان با ورود نهاد‌های بیمه‌گر و دستگاه‌های قضایی برقراری سازوکار‌های شفاف برای پرداخت خسارت‌ها ضروری است؛ تجربه‌های گذشته نشان داده که تأخیر در پرداخت‌ها یا پیچیدگی‌های حقوقی می‌تواند به نارضایتی و افزایش تنش‌های اجتماعی منجر شود.

شفاف‌سازی درباره نحوه ارزیابی میزان خسارت، زمان‌بندی پرداخت‌ها و مستندات لازم ضمن افزایش اعتماد عمومی از بروز سوء تفاهم‌ها و گسترش شایعات جلوگیری می‌کند.

همچنین باید توجه داشت که بیمه‌های فعلی شاید پوشش کامل و تخصصی برای خسارات صنعتی و بندری نداشته باشند که این موضوع نیازمند بازنگری و طراحی قرارداد‌های ویژه است.

علاوه بر این همکاری نزدیک بین نهاد‌های بیمه‌ای، قضایی و اجرایی تسریع فرآیند جبران خسارت را تسهیل می‌کند و می‌تواند به عنوان یک مدل موفق در مدیریت حقوقی بحران‌های بزرگ مطرح شود.

پرداخت مستمری به خانواده‌های بازماندگان حادثه بندر شهید رجایی برقرار است

مدیرکل تامین اجتماعی هرمزگان گفت: از مجموع ۵۸ نفر از جان‌باختگان این حادثه، مستمری برای بازماندگان ۳۱ نفر از متوفیان حائز شرایط بلافاصله برقرار شده است.

عباس اکبری اظهارکرد: برای ۱۰ نفر از خانواده‌های بازماندگان نیز با توجه به اینکه شعبه محل بیمه‌پردازی آنها در سایر استان‌های کشور بوده، با پیگیری‌های مستمر و کسب مجوز‌های لازم و به جهت مساعدت با بازماندگان؛ مستمری آنها نیز در استان هرمزگان برقرار شده است.

وی ادامه داد: برای ۱۲ نفر از جانباختگان نیز به دلیل نداشتن بازمانده واجد شرایط برقراری مستمری، کمک هزینه ترحیم (هزینه کفن و دفن) تعلق گرفته است.

بحران بندر شهید رجایی؛ درسی برای آینده

حادثه انفجار پایانه کانتینری سینای بندر شهید رجایی بندرعباس تلنگری جدی و عبرت‌آموز برای مدیریت ایمنی و امنیت زیرساخت‌های حیاتی کشور بود.

این واقعه نشان داد که ضعف‌های ساختاری و مدیریت ناکافی در انباشت کانتینر‌ها و رعایت نکات ایمنی می‌تواند پیامد‌های انسانی، اقتصادی و اجتماعی گسترده‌ای داشته باشد.

بعد از چنین حادثه‌های بزرگی، معمولاً بررسی دقیق و شفاف علت وقوع حادثه اهمیت زیادی دارد، گاهی اوقات تنها به دلایل ظاهری پرداخته می‌شود و علت‌های ریشه‌ای مانند نقص در استاندارد‌های نگهداری، خطای انسانی یا مشکلات فنی به‌طور جامع واکاوی نمی‌شوند.

وجود یک کمیته مستقل و تخصصی برای بررسی کامل حادثه و انتشار گزارش آن برای عموم بسیار ضروری است تا از وقوع حوادث مشابه جلوگیری شود.

همچنین اطلاع‌رسانی شفاف، به موقع و مستمر به مردم و خانواده‌های آسیب‌دیده باید به شکل جدی دنبال شود، نبود این شفافیت می‌تواند باعث انتشار شایعات و نگرانی‌های بی‌مورد شود و اعتماد عمومی را کاهش دهد.

{$sepehr_media_2865226_600_400}

توضیحات سخنگوی قوه قضائیه درباره آخرین وضعیت پرونده انفجار بندر شهید رجایی

اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضائیه در نشست خبری  گفت: پرونده بندر شهید رجایی پرونده بزرگ و پیچیده‌ای است. پرونده بندر شهید رجایی ۲ هزار صفحه تحقیقات داشته است و حدود ۷۰ نفر به عنوان متهم و مطلع بازجویی شدند و تحقیقات از آنها انجام شده است.

وی افزود: دیه تمامی متوفقیان ظرف ۴۸ ساعت اولیه تامین شد. پرداخت خسارات خودرو‌ها فاقد بیمه نیز در حال انجام است. خسارات خودرو‌های دارای بیمه نیز به طور کامل پرداخت شده است.

سخنگوی قوه قضائیه گفت: دیه تمامی آسیب دیدگان نیز در حال پرداخت است. ۳ هزار کانتینر ارزیابی خسارات کلی و جزئی شده است. هر کسی در هر مقامی در این حادثه نقش داشته باشد مورد تعقیب قضایی قرار خواهد گرفت.

پیگیری حقوقی و قضایی دقیق برای تعیین مسئولیت‌ها و برخورد قاطع با مقصران حادثه

علاوه بر این حمایت مالی و بیمه‌ای نباید محدود به پرداخت دیه و خسارات فوری باشد بلکه برنامه‌های بلندمدت مانند آموزش مهارت‌های جدید، ایجاد فرصت‌های اشتغال و ارائه خدمات روان‌شناسی به آسیب‌دیدگان باید در نظر گرفته شود تا زندگی آنها به حالت عادی بازگردد.

بازنگری جدی در مدیریت بحران و افزایش کیفیت برنامه‌های تمرینی و مانور‌های عملی برای آمادگی در برابر حوادث، نقش مهمی در کاهش پیامد‌های اینگونه اتفاقات دارد؛ اگر این برنامه‌ها به صورت منظم و جدی اجرا نشوند احتمال وقوع مشکلات مجدد بیشتر خواهد بود؛ همچنین زیرساخت‌های ایمنی و سیستم‌های هشداردهنده باید به‌روزرسانی و تقویت شوند، چرا که عدم رعایت استاندارد‌های لازم در این بخش می‌تواند به شدت خطرآفرین باشد.

از طرفی پیگیری حقوقی و قضایی دقیق برای تعیین مسئولیت‌ها و برخورد قاطع با مقصران حادثه ضروری است، این موضوع علاوه بر تأمین عدالت، بازدارندگی مهمی برای جلوگیری از تکرار چنین حوادثی دارد که علت اصلی حادثه تاکنون مشخص نشده است.

در نهایت آموزش مستمر کارکنان و فرهنگ‌سازی مداوم در زمینه ایمنی و پیشگیری از حوادث، پایه و اساس حفظ امنیت محیط کار و جلوگیری از بروز فجایع است که گاهی متأسفانه به آن کم‌تر توجه می‌شود.