طی نامه‌ای به کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل؛

سراج: حمله آمریکا به فردو نقض فاحش حق حیات و حقوق بین‌الملل بشردوستانه است

دبیر ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی ایران طی نامه‌ای به کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، تجاوز و حمله نظامی آمریکا به تأسیسات هسته‌ای فردو را محکوم کرد.

کد خبر: ۱۲۷۷۰۶۶

دوشنبه - ۰۲ تير ۱۴۰۴ / June 23, 2025

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، به نقل از معاونت امور بین الملل قوه قضائیه و ستاد حقوق بشر، ناصر سراج، دبیر ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی ایران با ارسال نامه‌ای به ولکر ترک کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد، ضمن محکومیت تجاوز آمریکا به تأسیسات هسته‌ای فردو اعلام کرد: طبق قواعد حقوق بین‌الملل بشردوستانه، به‌ویژه کنوانسیون‌های چهارگانه ژنو و پروتکل‌های الحاقی، نیرو‌های مسلّح موظّف به تمایزگذاری میان اهداف نظامی و غیرنظامی هستند. هدف قرار دادن تأسیسات هسته‌ای غیرنظامی، به‌ویژه در شرایطی که تهدید مستقیم و فوری متوجّه کشور مهاجم نبوده است، ناقض این اصل بنیادین حقوق بشردوستانه است.

متن کامل این نامه به شرح زیر است:

این‌جانب، با نهایت تأسف و نگرانی عمیق، حمله نظامی بامداد روز ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ از سوی ایالات‌متحده آمریکا به تأسیسات هسته‌ای فردو را محکوم نموده و به استحضار می‌رسانم که این اقدام، نقض فاحش و آشکار اصول حقوق بین‌الملل ازجمله ماده ۲ (۴) منشور سازمان ملل متحد مبنی بر منع استفاده از زور علیه تمامیّت ارضی و استقلال سیاسی دولت‌هاست و فاقد هرگونه مشروعیت حقوقی می‌باشد.

علاوه بر این، این حمله نظامی، نقض بی‌سابقه و فاحش حقوق بینالملل بشر و حقوق بینالملل بشردوستانه است که پیامد‌های انسانی و زیست محیطی گسترده‌ای به دنبال داشته است. ازجمله موارد بارز نقض حقوق بشر و حقوق بشردوستانه عبارت‌اند از:

۱. نقض حق حیات و امنیّت فردی: بمباران تأسیسات هسته‌ای، تهدیدی جدّی برای جان کارکنان و ساکنان مناطق اطراف است که تحت حفاظت ماده ۶ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر قرار دارد. تعرّض به جان غیرنظامیان و تخریب تأسیسات حیاتی موجب به مخاطره افتادن حق بنیادین حیات شده است.

۲. نقض اصل تفکیک: طبق قواعد حقوق بین‌الملل بشردوستانه، به‌ویژه کنوانسیون‌های چهارگانه ژنو و پروتکل‌های الحاقی، نیرو‌های مسلّح موظّف به تمایزگذاری میان اهداف نظامی و غیرنظامی هستند. هدف قرار دادن تأسیسات هسته‌ای غیرنظامی، به‌ویژه در شرایطی که تهدید مستقیم و فوری متوجّه کشور مهاجم نبوده است، ناقض این اصل بنیادین حقوق بشردوستانه است.

۳. نقض اصل تناسب و پیشگیری از خسارات گسترده، غیرضروری و طولانی‌مدّت: حمله به تأسیسات هسته‌ای می‌تواند تبعات زیان‌بار و بلندمدتی بر محیط‌زیست، سلامت عمومی و زندگی نسل‌های آینده داشته باشد که نقض آشکار ماده ۳ مشترک کنوانسیون‌های ژنو و ماده ۸ پروتکل الحاقی اول کنوانسیون‌های چهارگانه ژنو است.

۴. نقض ممنوعیت استفاده از تسلیحات و اقداماتی که موجب خسارت‌های غیرنظامی نامتناسب می‌شوند: بر اساس مواد ۳۵ و ۵۱ پروتکل الحاقی اوّل کنوانسیون‌های ژنو، حمله به تأسیسات حساس هسته‌ای، با توجّه به خطر تشعشعات رادیواکتیو و آلودگی‌های گسترده، می‌تواند مصداق نقض ممنوعیّت استفاده از روش‌ها و وسایل جنگی باشد که منجر به خسارت‌های غیرنظامی غیرمتناسب می‌گردد.

۵. نقض حق دسترسی به مراقبت‌های پزشکی و حمایت از سلامت: این حمله باعث اختلال در زیرساخت‌های حیاتی و سلامت عمومی شده و دسترسی مردم به خدمات بهداشتی را با مخاطره رو‌به‌رو ساخته است که مطابق ماده ۱۲ میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نقض محسوب می‌شود.

در کنار این موارد، این تجاوز نظامی با اصول اساسی منشور سازمان ملل متحّد و تعهّدات دولت‌های عضو در زمینه احترام به حقوق بشر و حقوق بشردوستانه، از جمله کنوانسیون‌های ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های الحاقی، به‌طور مستقیم در تضّاد است و می‌تواند مصداق بارز جنایات جنگی تحت صلاحیت محاکم بینالمللی ذیصلاح باشد.

از سوی دیگر، فقدان واکنش مؤثر دفتر کمیسر عالی حقوق بشر نسبت به تجاوزات مستمر اخیر رژیم صهیونیستی و همچنین به این تجاوز آشکار و نقض گسترده حقوق بین‌الملل، نه‌تنها مشروعیت سازمان ملل متحد، به ویژه مهمترین نهاد حقوق بشری آن را تحت تأثیر قرار داده، بلکه پیامد‌های منفی بر حفظ نظم و امنیّت بین‌المللی و رعایت حقوق بشر و حقوق بشردوستانه بر جای گذاشته است.

بر این اساس، از جنابعالی درخواست دارم، ضمن اعلام محکومیّت رسمی و شفّاف نسبت به این اقدام غیرقانونی، اقدامات فوری ذیل را اتّخاذ نمایید:

محکوم نمودن حمله صورتگرفته از سوی ایالات‌متحده به خاک جمهوری اسلامی ایران به‌صورت صریح و آشکار.

تشکیل کمیته تحقیق مستقل و بی‌طرف جهت بررسی دقیق ابعاد حقوقی و انسانی این حمله.

احراز مسؤولیت قانونی برای عاملان، مباشران و حامیان این اقدامات غیرقانونی و معرفی متجاوز به نهاد‌های بین‌المللی ذی صلاح.

بهره گیری از تمامی ظرفیّت‌های نهادها، سازوکار‌های بین‌المللی حقوق بشری و کشور‌های مسؤول برای توقّف ماشین جنگ، کشتار و ترور.

اعمال فشار‌های دیپلماتیک و اتّخاذ تدابیر پیشگیرانه جهت جلوگیری از تکرار چنین نقض‌های فاحش.

تضمین حمایت از قربانیان و فراهم‌سازی زمینه‌های جبران خسارات وارده.

بی پاسخ ماندن چنین جنایاتی، در زمانی که جهان بهطور فزایند‌های بر اصل پاسخگویی و مقابله با مصونیّت از مجازات تأکید دارد، نهتن‌ها موجب تضعیف اصول بنیادین حقوق بشر و حقوق بشردوستانه خواهد شد، بلکه آسیب جدّی به آرمان‌ها، ارزش‌ها و اهداف عالیه جامعه جهانی وارد خواهد ساخت.

امید است دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد با ایفای نقش قاطع و مسئولانه خود در قبال این تجاوز، بتواند در حفظ صلح، امنیت و حقوق بنیادین بشری، وظیفه خطیر خویش را به بهترین نحو به انجام رساند.

با تقدیم احترام و آرزوی توفیق جنابعالی در پیشبرد مأموریت مهم دفاع از کرامت انسانی.