گزارش|

بررسی ابعاد آئین علم‌شویی در بندرعباس/استفبال مردم با گسترش رسانه‌ها و افزایش آگاهی

در گذشته آئین علم‌شویی به صورت ساده‌تر و با شرکت تعداد کمتری از مردم برگزار می‌شد، اما امروزه با گسترش رسانه‌ها و افزایش آگاهی مردم علم‌شویی به یک مراسم باشکوه و پرجمعیت تبدیل شده است.

کد خبر: ۱۲۷۸۴۰۵

پنجشنبه - ۰۵ تير ۱۴۰۴ / June 26, 2025

به گزارش گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، آئین علم‌شویی یکی از مناسک مذهبی برجسته در بندرعباس است که در آستانه ماه محرم برگزار می‌شود.

این سنت دیرینه با ریشه‌های عمیق در فرهنگ و باور‌های مردم این منطقه نمادی از تجدید ارادت به امام حسین(ع) و آماده‌سازی برای عزاداری‌های ماه محرم است.

در این گزارش به بررسی جامع این آئین، ابعاد مختلف آن و نقش آن در جامعه می‌پردازیم.

تاریخچه احتمالی و ریشه‌های آئین

تاریخچه دقیق آئین علم‌شویی در بندرعباس مشخص نیست، اما می‌توان حدس زد که این سنت به دوران صفویه و یا قاجاریه بازمی‌گردد، زمانی که تشیع در ایران گسترش یافت و مناسک مذهبی اهمیت بیشتری پیدا کردند.

این آئین ترکیبی از سنت‌های بومی و باور‌های مذهبی است که به تدریج شکل گرفته و تکامل یافته است.

برخی از محققان معتقدند که علم‌شویی ریشه در سنت‌های تطهیر و پاکیزگی در ادیان باستانی دارد، در بسیاری از فرهنگ‌ها، آب به عنوان نمادی از پاکی و تطهیر شناخته می‌شود و برای شستشوی اشیاء مقدس و آماده‌سازی برای مراسم مذهبی استفاده می‌شود.

فلسفه و معانی نمادین

علم‌شویی فراتر از یک عمل شستشو دارای معانی نمادین عمیقی است، علم به عنوان نمادی از امام حسین(ع) و یارانش در این آئین مورد تکریم قرار می‌گیرد؛ شستشوی علم، نمادی از پاکسازی و تطهیر از گناهان و آلودگی‌ها است، مردم با شستشوی علم در واقع دل‌های خود را نیز از کینه‌ها و بدی‌ها پاک می‌کنند و برای استقبال از ماه محرم آماده می‌شوند.

آب مورد استفاده در علم‌شویی نیز دارای اهمیت ویژه‌ای است، معمولاً از آب چشمه‌ها و رودخانه‌های مقدس و یا آب باران استفاده می‌شود؛ این آب به عنوان نمادی از برکت و رحمت الهی به علم‌ها تبرک می‌بخشد و آنها را برای عزاداری‌های ماه محرم آماده می‌کند.

نقش اجتماعی و فرهنگی

آئین علم‌شویی نقش مهمی در تقویت همبستگی اجتماعی و فرهنگی در هرمزگان دارد، این مراسم فرصتی برای گردهمایی مردم، تبادل نظر و تجدید دیدار با دوستان و آشنایان فراهم می‌کند؛ شرکت در علم‌شویی به عنوان یک وظیفه مذهبی و اجتماعی، به تقویت هویت جمعی و احساس تعلق به جامعه کمک می‌کند.

علاوه بر این علم‌شویی نقش مهمی در حفظ و انتقال فرهنگ عزاداری به نسل‌های آینده دارد، با شرکت در این مراسم کودکان و نوجوانان با سنت‌ها و ارزش‌های مذهبی خود آشنا می‌شوند و عشق و ارادت به امام حسین (ع) در دل آنها نهادینه می‌شود.

تغییرات و تحولات در طول زمان

آئین علم‌شویی در طول زمان دست‌خوش تغییرات و تحولاتی شده است، در گذشته این مراسم به صورت ساده‌تر و با شرکت تعداد کمتری از مردم برگزار می‌شد، اما امروزه با گسترش رسانه‌ها و افزایش آگاهی مردم علم‌شویی به یک مراسم باشکوه و پرجمعیت تبدیل شده است.

همچنین در گذشته علم‌شویی معمولاً توسط مردان انجام می‌شد، اما امروزه زنان نیز به طور فعال در این مراسم شرکت می‌کنند، این تغییر نشان از افزایش نقش زنان در فعالیت‌های مذهبی و اجتماعی در هرمزگان دارد.

مقایسه‌ای با آئین‌های مشابه در سایر مناطق ایران و جهان

آئین علم‌شویی در هرمزگان مشابه آئین‌های دیگری است که در سایر مناطق ایران و جهان به منظور تطهیر و آماده‌سازی اشیاء مقدس برای مراسم مذهبی برگزار می‌شود، به عنوان مثال در برخی از مناطق ایران مراسم مشابهی برای شستشوی فرش‌های مساجد و حسینیه‌ها برگزار می‌شود.

در برخی از کشور‌های جهان نیز مراسم مشابهی برای شستشوی صلیب‌ها، تندیس‌ها و سایر اشیاء مقدس در آستانه اعیاد مذهبی برگزار می‌شود؛ این آئین‌ها نشان از اهمیت پاکیزگی و تطهیر در ادیان و فرهنگ‌های مختلف جهان دارد.

چالش‌ها و فرصت‌ها

آئین علم‌شویی در هرمزگان با چالش‌ها و فرصت‌هایی رو‌به‌رو است از جمله چالش‌ها می‌توان به کمبود منابع مالی، عدم توجه کافی از سوی مسئولان، و خطر فراموشی این سنت در میان نسل‌های جدید اشاره کرد.

از جمله فرصت‌ها می‌توان به افزایش آگاهی مردم، گسترش رسانه‌ها و علاقه گردشگران به بازدید از مراسم مذهبی اشاره کرد؛ با استفاده از این فرصت‌ها می‌توان آئین علم‌شویی را به یک جاذبه گردشگری مذهبی تبدیل کرد و به حفظ و ترویج آن کمک کرد.

آئین علم‌شویی یکی از مناسک مذهبی برجسته در استان هرمزگان است که با ریشه‌های عمیق در فرهنگ و باور‌های مردم این منطقه نمادی از تجدید ارادت به امام حسین (ع) و آماده‌سازی برای عزاداری‌های ماه محرم است.

این آئین نقش مهمی در تقویت همبستگی اجتماعی و فرهنگی، حفظ و انتقال فرهنگ عزاداری به نسل‌های آینده و ترویج ارزش‌های مذهبی در جامعه دارد.