این «ستون فقرات» پنهان جنگ‌افزار‌های مدرن است / از «اف ۳۵» تا زیردریایی اتمی

در دنیای امروز که وابستگی ما به فناوری‌های پیشرفته روزبه‌روز بیشتر می‌شود، از گوشی‌های هوشمند گرفته تا جت‌های جنگی، یکی از اجزای کلیدی این فناوری‌ها اغلب از نظر پنهان می‌ماند: آهنربا‌هایی که از عناصر نادر خاکی ساخته می‌شوند.

کد خبر: ۱۲۸۳۴۹۳

شنبه - ۲۱ تير ۱۴۰۴ / July 12, 2025

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، به نقل از یورونیوز، در دنیای امروز که وابستگی ما به فناوری‌های پیشرفته روزبه‌روز بیشتر می‌شود، از گوشی‌های هوشمند گرفته تا جت‌های جنگی، یکی از اجزای کلیدی این فناوری‌ها اغلب از نظر پنهان می‌ماند: آهنربا‌هایی که از عناصر نادر خاکی ساخته می‌شوند.

در حالی که توجه افکار عمومی عمدتا معطوف به نیمه‌رسانا‌ها و باتری‌هاست، کارشناسان نظامی هشدار می‌دهند که آینده امنیت ملی کشور‌هایی مانند ایالات متحده، ممکن است به تولید و تأمین همین آهنربا‌های خاص وابسته باشد.

در دهه اخیر، دولت آمریکا با تصویب قوانین و بسته‌های حمایتی، به‌دنبال استقلال از زنجیره تأمین خارجی در حوزه‌های کلیدی مانند تولید نیمه‌رسانا‌ها و باتری‌های لیتیومی بوده است. با این حال آهنرباها، به‌ویژه آن دسته که از عناصر نادر خاکی مانند نئودیم، ساماریوم و دیسپروزیم ساخته می‌شوند، همچنان در سایه مانده‌اند.

این آهنربا‌های قوی در طیف گسترده‌ای از ابزار‌ها کاربرد دارند: از هدفون‌های بی‌سیم و چاپگر‌های سه‌بعدی گرفته تا موشک‌های تاماهاوک و جت‌های جنگی اف-۳۵. «نیمه‌رسانا‌ها مغز سیستم‌اند، باتری‌ها قلب آن، و آهنربا‌ها ستون فقراتش.» این جمله از جان مسلین، یکی از مؤسسان شرکت آمریکایی وولکان المنتس، به‌خوبی نشان‌دهنده جایگاه حیاتی این مواد در معماری فناوری‌های دفاعی مدرن است.

براساس داده‌های وزارت دفاع آمریکا در سال ۲۰۲۴، هر جنگنده‌ی اف-۳۵ به بیش از ۴۰۰ کیلوگرم عناصر نادر نیاز دارد.

طبق همین داده‌ها، هر زیردریایی اتمی کلاس ویرجینیا نیز نزدیک به ۴ تُن عناصر نادر مصرف می‌کند. هر ناوشکن آرلی برک بیش از ۲۳۰۰ کیلوگرم از این عناصر در ساختار خود دارد.

این عناصر نقشی کلیدی در تولید آهنربا‌های دائمی دارند که برای کنترل سیستم‌های هدایت موشک، موتور‌های الکتریکی پیشرفته و سامانه‌های ناوبری دقیق ضروری‌اند.

گرچه چین تنها دارنده ذخایر عناصر نادر نیست، اما در زمینه فرآوری و پالایش و ساخت آهنربا‌های نهایی، انحصاری جهانی دارد. همین امر موجب شد که پنتاگون در سال گذشته به‌طور موقت تحویل برخی جنگنده‌های اف-۳۵ را متوقف کند، چراکه مشخص شد یکی از آهنربا‌های به‌کاررفته در موتور از آلیاژ چینی ساخته شده است.

بر اساس گزارش‌های وزارت دفاع آمریکا، وابستگی مستمر به زنجیره تأمین خارجی در این حوزه، تهدیدی مستقیم برای امنیت ملی این کشور به‌شمار می‌رود. از این رو شرکت‌هایی نظیر وولکان المنتس با تمرکز بر تامین آهنربا و بازسازی صنعت داخلی آمریکا در این زمینه، فعالیت خود را شدت بخشیده‌اند.

در دورانی که هوش مصنوعی، سامانه‌های هدایت دقیق، هواپیما‌های بدون سرنشین و فناوری‌های جنگ الکترونیک بیش از هر زمان دیگر به عناصر خاص و دقیق متکی‌اند، جایگاه آهنربا‌های نادر از حاشیه به متن آمده است.