تراشه محقق ایرانی هزار گیگ داده را ظرف ۷ دقیقه منتقل می‌کند

محققان دانشگاه لاوال در کانادا با کمک علیرضا گراوند پژوهشگر ایرانی یک تراشه اپتیکی نوآورانه ابداع کرده‌اند که قادر به انتقال هزار گیگابیت بر ثانیه و مصرف مقدار اندکی انرژی است.

کد خبر: ۱۲۸۳۵۰۲

شنبه - ۲۱ تير ۱۴۰۴ / July 12, 2025

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، به نقل از اینترستینگ انجینرینگ، در حقیقت محققان «مرکز اپتیکس، فوتو نیکس و لیزرها» (COPL) سعی کردند تا مصرف انرژی بالای سیستم‌های هوش مصنوعی مانند چت جی پی تی را با توسعه یک تراشه اپتیکی خاص و صرفه جو کاهش دهند. این دستگاه فوتونیک انقلابی که به نازکی یک تار مو است، قدرت نور را به جای الکتریسیته به عنوان واسطه اولیه برای انتقال داده‌ها مهار می‌کند.

طبق گزارش‌ها تراشه مذکور می‌تواند مقدار وسیعی داده را با سرعت بالا منتقل کند و به سرعت هزار گیگابیت برثانیه دست یابد که جهشی مهم در سیستم‌های فعلی با حداکثر سرعت حدوداً ۵۶ گیگابیت برثانیه است.

به گفته محققان این سرعت برای انتقال داده‌ای معادل ۱۰۰ میلیون کتاب در کمتر از هفت دقیقه یا معادل دم کردن یک فنجان قهوه کافی است.

تراشه مذکور از فاز نور و به بیان دیگر از تغییر آن برای عمل کردن و انتقال اطلاعات به طور موثرتر استفاده می‌کند. پژوهشگران با اضافه کردن ابعاد جدید به سیگنال به سطح عملکرد خارق العاده‌ای دست یافتند. علیرضا گراوند دانشجوی مقطع پی اچ دی در دانشگاه لاوال و مولف نخست پژوهش می‌گوید: ما از سرعت ۵۶ گیگابیت برثانیه به هزار گیگا برثانیه جهش می‌کنیم. اما چنین سرعتی فقط نیمی از ماجراست. آنچه سبب می‌شود این تراشه واقعاً نوآورانه باشد، توانایی آن برای دستیابی به سرعت و مصرف حدود چهار ژول انرژ‌ی (معادل انرژی مورد نیاز برای گرم کردن یک میلیمتر آب تا دمای یک درجه سلسیوس) است.

این دستاورد بر ماژولاتور‌های ریزحلقه متکی است که از دستگاه‌های سیلیکونی حلقه‌ای شکل ساخته شده‌اند که نور را برای رمزگذاری اطلاعات دستکاری می‌کنند. چنین سیستمی از دو ماژولاتور استفاده می‌کند که یکی از آنها شدت نور را کنترل و دیگری فاز آن را تنظیم می‌کند.

این روش دوکانالی سبب می‌شود پهنای باند بسیار وسیعی با ردپای فیزیکی بسیار کمتر ایجاد شود. گراوند توضیح می‌دهد که این تراشه راه حلی نوید بخش برای دیتاسنتر‌های هوش مصنوعی به حساب می‌آید.

او در این باره می‌گوید: با سرعت هزارگیگابیت برثانیه می‌توان کل یک مخزن داده آموزشی که معادل ۱۰۰ میلیون کتاب است را کمتر از هفت دقیقه منتقل کرد.