توافق تجاری هند و انگلیس؛ گامی مهم برای بازتعریف جایگاه جهانی دهلی نو

هند و بریتانیا طی سفر نخست‌وزیر نارندرا مودی، توافق‌نامه جامع تجارت و اقتصاد (CETA) را امضا کردند؛ توافقی بی‌سابقه که نقطه عطفی در روابط اقتصادی دوجانبه در بحبوحه تحولات ژئوپلیتیکی جهانی به‌شمار می‌رود.

کد خبر: ۱۲۸۹۶۴۱

سه‌شنبه - ۰۷ مرداد ۱۴۰۴ / July 29, 2025

به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو، نخست‌وزیر هند این توافق را «نقشه راهی برای رفاه مشترک» خواند و تأکید کرد که این قرارداد موجب کاهش هزینه‌های تجاری، افزایش اطمینان کسب‌وکار و تقویت اقتصاد جهانی خواهد شد. همتای بریتانیایی او، کی‌یر استارمر، نیز آن را «تاریخی» توصیف کرد و گفت: «این توافق باعث افزایش دستمزد‌ها و بهبود سطح زندگی در دو کشور خواهد شد و قیمت کالا‌های هندی از جمله پوشاک، کفش و مواد غذایی برای شهروندان بریتانیا کاهش خواهد یافت.»

مهم‌ترین توافق تجاری هند از نظر عمق و پیچیدگی

توافق CETA که نزدیک به ۳۰ فصل را شامل می‌شود، دربرگیرنده حوزه‌هایی همچون تجارت کالا و خدمات، مخابرات، تجارت دیجیتال، خدمات مالی و حرفه‌ای، جابجایی نیروی کار، محیط زیست، حقوق کار و حمایت از بنگاه‌های کوچک و متوسط است. دولت هند اعلام کرده که این توافق تقریباً ۹۹ درصد از خطوط تعرفه‌ای را حذف کرده و به‌طور مؤثری دسترسی به بازار بریتانیا را برای صادرات هند افزایش می‌دهد.

مزایای مستقیم برای بخش‌های اشتغال‌زا در هند

طبق این توافق، صادرات هند در بخش‌هایی نظیر منسوجات، محصولات دریایی، چرم، کفش، اسباب‌بازی، جواهرات، لوازم ورزشی، قطعات خودرو و مواد شیمیایی آلی از معافیت‌های تعرفه‌ای بهره‌مند خواهند شد. این صنایع که عمدتاً کاربر هستند، میلیون‌ها شغل در هند ایجاد کرده‌اند و اکنون با این توافق، توان رقابتی بیشتری در بازار بریتانیا خواهند داشت.

محافظت از بخش‌های حساس داخلی هند

با وجود باز شدن بازار، برخی از بخش‌های حساس اقتصادی مانند لبنیات و روغن‌های خوراکی از حوزه توافق خارج شده‌اند. همچنین، تقریباً همه محصولات کشاورزی و مواد غذایی فرآوری‌شده هند در بریتانیا بدون تعرفه وارد خواهند شد؛ اقدامی که به گفته وزارت دارایی هند، برای محافظت از بخش کشاورزی — که ۱۶ درصد از تولید ناخالص داخلی و ۴۶ درصد از جمعیت هند را تحت پوشش قرار می‌دهد — بسیار مهم بوده است.

ورود بریتانیا به بازار مناقصات دولتی هند

بر اساس CETA، شرکت‌های بریتانیایی اجازه خواهند داشت در بیش از ۴۰ هزار مناقصه دولتی هند به ارزش ۴۰ میلیارد دلار شرکت کنند، مشروط به رعایت حداقل ۲۰ درصد تأمین داخلی. اگرچه بخش‌هایی مانند دفاع و کشاورزی از این توافق مستثنا شده‌اند، این اقدام هند به عنوان گامی مهم در راستای هم‌راستا شدن با استاندارد‌های جهانی در حوزه تدارکات عمومی تلقی می‌شود.

شفافیت بیشتر و تعهدات دوطرفه

هند متعهد شده اطلاعات مربوط به مناقصات دولتی را در پورتال‌های عمومی منتشر کند؛ هرچند برخی بخش‌ها مانند دفاع از این الزام مستثنا هستند. این اقدام نیز به عنوان نشانه‌ای از تعهد هند به شفافیت و همکاری تلقی شده است.

موضوعات زیست‌محیطی و هشدار نسبت به اقدامات آتی

در بخش محیط زیست، بریتانیا اعلام کرده که سازوکار تنظیم مرزی کربن (CBAM) خود را از سال ۲۰۲۷ اعمال خواهد کرد؛ اقدامی که می‌تواند صادرات هند در بخش‌هایی مانند فولاد، آهن و کود را تحت تأثیر قرار دهد. هند هشدار داده در صورت اجرای این سیاست، اقدامات تلافی‌جویانه در نظر خواهد گرفت.

تسهیل در جابجایی حرفه‌ای‌ها و کاهش هزینه‌های تأمین اجتماعی

توافق‌نامه‌ای جداگانه تحت عنوان «توافق دوگانه تأمین اجتماعی» همزمان با CETA امضا شده که طبق آن، شهروندان هندی حاضر در بریتانیا تا سه سال از پرداخت همزمان حق بیمه اجتماعی در دو کشور معاف خواهند بود. این اقدام به نفع حدود ۷۵ هزار نفر از شهروندان هندی ساکن بریتانیا خواهد بود.

اهمیت راهبردی CETA برای جایگاه جهانی هند

CETA نخستین توافق بزرگ هند با یک اقتصاد توسعه‌یافته پس از رکود طولانی در مذاکرات با اتحادیه اروپا و ایالات متحده است. مذاکرات با اتحادیه اروپا که از ۲۰۰۷ آغاز شده بود، در ۲۰۱۳ متوقف شد و تنها در سال ۲۰۲۲ از سر گرفته شد. گفت‌و‌گو با آمریکا نیز از دوره نخست ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ آغاز شد و پس از بازگشت او به کاخ سفید در سال ۲۰۲۵ ادامه یافته است.

در سال ۲۰۲۴، تجارت هند با آمریکا حدود ۱۳۰ میلیارد دلار و با اتحادیه اروپا ۱۵۵ میلیارد دلار بوده است. حجم تجارت هند و بریتانیا نیز در حال حاضر حدود ۵۶ میلیارد دلار است و دو کشور متعهد شده‌اند این رقم را تا سال ۲۰۳۰ دو برابر کنند.

ادغامی هوشمندانه در اقتصاد جهانی

تحلیلگران شورای تحقیقات اقتصادی هند، نیشا تانه‌جا و نیرلیپتا راث، معتقدند که این توافق، معیاری پیشرو برای مذاکرات تجاری آینده هند خواهد بود. بیدیشا بَتاچاریا، پژوهشگر ارشد بنیاد تحقیقاتی "چینتان"، نیز این توافق را نه یک عقب‌نشینی از سیاست‌های حمایتی، بلکه «بازتنظیم هوشمندانه استراتژی تجاری هند» توصیف کرده و آن را ترکیبی از لیبرال‌سازی مرحله‌ای، تعیین حداقل قیمت و الزام به ارزش افزوده داخلی دانسته است.

سیاستی دوگانه بین جهانی شدن و حفاظت داخلی

در حالی که سازمان تجارت جهانی (WTO) با ضعف عملکرد روبه‌روست، بسیاری از کشور‌ها به دنبال توافق‌های دوجانبه و منطقه‌ای هستند. هند، هرچند دیر، اما اکنون نشان می‌دهد که چگونه می‌توان میان ادغام در اقتصاد جهانی و حفاظت از منافع داخلی، تعادل برقرار کرد.