پیش‌بینی و برآورد مایکروسافت:

۴۰ شغل در آستانه حذف توسط هوش مصنوعی و ۴۰ شغل غیرقابل‌جایگزین

مایکروسافت پیش بینی کرد: ۴۰ شغل در آستانه حذف توسط هوش مصنوعی و ۴۰ شغل تقریباً غیرقابل‌جایگزین توسط هوش مصنوعی است.

کد خبر: ۱۲۸۹۹۹۲

سه‌شنبه - ۰۷ مرداد ۱۴۰۴ / July 29, 2025

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، ما در آغاز یک تغییر تمدنی ایستاده‌ایم؛ تغییری که مانند برق، موتور بخار یا اینترنت، مسیر مشاغل انسانی را برای همیشه دگرگون خواهد کرد. اما این بار رقیب ما فقط یک ابزار نیست—بلکه موجودی یادگیرنده، زبان‌فهم، و محاسبه‌گر به نام «هوش مصنوعی» است. پرسش بنیادین این است:

کدام شغل‌ها واقعاً در خطر نابودی‌اند؟
کدام‌ها هنوز امن‌اند و چرا؟

در یک مطالعه عمیق توسط تیم پژوهشی Evolving AI تحت حمایت مایکروسافت، ۱۰۰ها شغل بر اساس سه شاخص ارزیابی شدند:

Coverage: چند درصد از وظایف شغل تحت پوشش قابلیت‌های AI قرار می‌گیرد؟
Completion: AI چقدر خوب می‌تواند آن وظایف را انجام دهد؟
Scope: دامنه و تنوع وظایف آن شغل چقدر است؟

ترکیب این سه معیار، امتیازی به نام AI Applicability Score ایجاد کرد؛ امتیازی که مشخص می‌کند هوش مصنوعی چقدر می‌تواند جای انسان را در هر شغل بگیرد.

این پست، بر اساس نتایج همین مطالعه، به‌صورت مرحله‌به‌مرحله ۴۰ شغل در معرض خطر و ۴۰ شغل ایمن را در چهار گروه بررسی می‌کند و دلایل ماندن یا رفتن هر کدام را به‌زبان ساده تحلیل می‌کند.

گروه اول مشاغل در آستانه نابودی — وظایف زبانی و اداری با ساختار مشخص

در میان ۴۰ شغل با بالاترین امتیاز «جایگزینی توسط هوش مصنوعی»، گروه اول شامل مشاغلی است که ماهیت آن‌ها حول پردازش زبان، اسناد، نوشتار یا گفتار ساختاریافته می‌چرخد. بیایید این گروه را دقیق‌تر بررسی کنیم:

۱. مشاغل زبانی، نوشتاری و ویرایشی
مانند:

Interpreters and Translators (مترجمان و مفسران)
Writers and Authors (نویسندگان)
Technical Writers (نویسندگان فنی)
Proofreaders and Copy Markers (تصحیح‌کنندگان متون)

میانگین امتیاز AI Score در این گروه: حدود 0.40 تا 0.49

چرا در خطرند؟
مدل‌های زبانی مانند GPT-4 و Gemini توانایی خیره‌کننده‌ای در ترجمه، خلاصه‌نویسی، تولید متن و حتی تشخیص لحن دارند. این مشاغل ذاتاً بر پایه قواعد زبانی و اطلاعات عمومی‌اند—دقیقاً همان چیزی که هوش مصنوعی در آن رشد می‌کند.

۲. مشاغل خدمات تلفنی و خدمات مشتری
مانند:

Telephone Operators (اپراتورهای تلفن)
Customer Service Representatives (پاسخ‌گویان مشتری)
Ticket Agents and Travel Clerks (کارمندان رزرو بلیت)
Telemarketers (بازاریاب‌های تلفنی)

امتیاز AI در این گروه: 0.40 تا 0.44

دلیل آسیب‌پذیری بالا:
این مشاغل اکثراً شامل تعامل با مشتری در سناریوهای تکراری‌اند. چت‌بات‌ها و سیستم‌های پاسخ‌گوی صوتی حالا می‌توانند به‌سادگی این نقش را بر عهده بگیرند، آن‌هم با خستگی صفر، ۲۴ ساعته و بدون خطاهای انسانی.

۳. مشاغل بوروکراتیک، بایگانی و ثبت اطلاعات

مانند:

Brokerage Clerks (کارمندان بورس)
Data Entry Clerks (کارمندان ورود داده)
Archivists (آرشیویست‌ها)
Statistical Assistants (دستیاران آماری)

امتیاز AI: 0.35 تا 0.44

علت در خطر بودن:
هر کار بایگانی، ثبت، طبقه‌بندی یا جمع‌آوری عددی، اگر به‌صورت دیجیتال درآید، غذای آمادهٔ یک الگوریتم هوش مصنوعی است. این مشاغل منطق تکرارشونده دارند و با کمی آموزش، مدل‌های هوشمند می‌توانند سریع‌تر، دقیق‌تر و ارزان‌تر آن‌ها را انجام دهند.

نتیجه‌گیری گروه اول:
ویژگی مشترک همه این مشاغل چیست؟
آن‌ها ساختار دارند. یعنی می‌توانند در قالب الگوریتم، منطق، دستور زبان یا جدول تعریف شوند—و این یعنی خوراک عالی برای هوش مصنوعی.

پیش‌بینی آینده این شغل‌ها:
احتمال حذف یا تغییر کامل ماهیت کاری‌شان در ۳ تا ۷ سال آینده زیاد است، مگر با مهارت‌آموزی ترکیبی در زمینه AI، خلاقیت انسانی و تصمیم‌گیری پیچیده.

گروه دوم مشاغل در معرض خطر — تحلیل‌گران داده، پژوهشگران، و متخصصان دانش

این گروه از مشاغل برخلاف گروه قبلی، ظاهراً «تخصصی» و حتی بعضاً آکادمیک‌اند. اما در کمال شگفتی، در میان ۴۰ شغل با بیشترین قابلیت جایگزینی توسط هوش مصنوعی قرار دارند. چرا؟ بیایید دقیق بررسی کنیم.

۱. تحلیل‌گران بازار، داده، و اقتصادی
مانند:

Data Scientists (دانشمندان داده)
Market Research Analysts (تحلیل‌گران بازار)
Management Analysts (تحلیل‌گران مدیریتی)
Statistical Assistants (دستیاران آماری)

امتیاز AI: بین 0.35 تا 0.41

علت آسیب‌پذیری:
هوش مصنوعی در تحلیل داده‌ها، شناسایی الگوها و ارائه داشبوردهای هوشمند بسیار سریع و دقیق عمل می‌کند. مشاغلی که عمدتاً با اکسل، پایتون، گراف و پیش‌بینی‌های آماری کار دارند، عملاً در حال واگذاری وظایف خود به مدل‌های تحلیلی مثل AutoML، Tableau AI و ChatGPT Enterprise هستند.

۲. متخصصان محتوا، اقتصاددانان و استادان دانشگاه
مانند:

Political Scientists (علوم سیاسی)
Economics Teachers (اساتید اقتصاد)
Postsecondary Teachers in Library/Business Science
Geographers (جغرافی‌دانان)

امتیاز AI: میانگین 0.35 تا 0.39

دلیل خطرپذیری:
بخش زیادی از کار این افراد، انتقال دانسته‌های نظری، تولید محتوای درسی، یا تحلیل پدیده‌ها بر اساس داده‌های موجود است. سیستم‌های هوشمند با دسترسی به منابع عظیم علمی و قابلیت تولید متن قابل‌فهم، بخشی از تدریس یا تحلیل را با موفقیت شبیه‌سازی می‌کنند.

۳. کارمندان بخش مالی، بانکی، و حسابداری

مانند:

New Accounts Clerks (مسئولان افتتاح حساب)
Personal Financial Advisors (مشاوران مالی شخصی)
Counter and Rental Clerks (کارمندان صندوق و اجاره)

امتیاز AI: حدود 0.36

دلیل آسیب‌پذیری:
الگوریتم‌های پیشنهاد مالی، پیش‌بینی ریسک و حتی افتتاح حساب خودکار از طریق OCR و هوش مصنوعی، این مشاغل را تهدید کرده‌اند. بانک‌ها به سمت اتوماسیون کامل می‌روند.

نتیجه‌گیری گروه دوم:
ویژگی مشترک این گروه:
آن‌ها با داده، منطق، نمودار و تحلیل سروکار دارند. اگرچه به نظر می‌رسد شغل‌شان پیچیده است، اما بسیاری از خروجی‌هایشان در قالب‌های ساختاریافته قابل تولید است.

چالش بزرگ:
اگر کار یک فرد در تحلیل و تولید گزارش خلاصه می‌شود، هوش مصنوعی می‌تواند بدون خستگی آن را تولید کند—و حتی طراحی بصری هم به آن اضافه کند.

چرا برخی مشاغل فعلاً از دست هوش مصنوعی در امان‌اند؟ بررسی ویژگی‌های ۴۰ شغل امن

بر اساس جدول مایکروسافت، گروهی از مشاغل تقریباً غیرقابل جایگزینی توسط AI هستند—حداقل تا آینده‌ای قابل پیش‌بینی. این امنیت شغلی اتفاقی نیست، بلکه ریشه در ذات انسان‌محور، بدنی، یا موقعیت‌محور این مشاغل دارد.

بیایید بررسی کنیم که چرا هوش مصنوعی هنوز از پس این دسته‌ها برنمی‌آید:

۱. مشاغل مراقبتی، درمانی و جسمانی
مانند:

Nursing Assistants (دستیاران پرستار)
Phlebotomists (فلبوتومیست‌ها – خون‌گیران)
Massage Therapists (ماساژدرمانگران)
Medical Equipment Preparers (آماده‌کنندگان تجهیزات پزشکی)
Prosthodontists (متخصصان پروتز دندان)

امتیاز AI: زیر 0.05

دلیل ایمنی:
این شغل‌ها به لمس، مهارت دستی، قضاوت لحظه‌ای و ارتباط انسانی نیاز دارند. مثلاً گرفتن رگ یا انجام ماساژ چیزی نیست که حتی یک ربات با دقت بالا، در یک بیمار متغیر، به‌سادگی انجام دهد.

همچنین اعتماد بیمار به انسان در لحظات آسیب‌پذیر، فعلاً توسط هیچ الگوریتمی جایگزین نمی‌شود.

۲. مشاغل ساختمانی، فنی، و تعمیراتی حضوری
مانند:

Cement Masons and Concrete Finishers (سیمان‌کاران و صاف‌کاران)
Tire Repairers and Changers (تعمیرکاران و تعویض‌کنندگان لاستیک)
Automotive Glass Installers (نصابان شیشه خودرو)
Logging Equipment Operators (اپراتورهای تجهیزات جنگلی)

امتیاز AI: 0.00 تا 0.04

علت ایمنی بالا:
فضای کاری این افراد فیزیکی، متغیر، گاهی خشن و کاملاً غیرقابل پیش‌بینی است. هیچ رباتی نمی‌تواند به‌سادگی وسط بیابان یا یک جاده خراب، سیمان را صاف کند یا لاستیک سنگین کامیون را جا بیندازد.

۳. مشاغل عملیات اضطراری، خطرناک یا محیطی

مانند:

Supervisors of Firefighters (سرپرستان آتش‌نشان)
Industrial Truck Operators (رانندگان ماشین‌آلات صنعتی)
Roustabouts, Oil and Gas (کارگران چاه‌های نفت)
Water Treatment Plant Operators (اپراتورهای تصفیه‌خانه)

امتیاز AI: نزدیک به صفر

چرا ایمن‌اند؟
در این شغل‌ها، تصمیم‌گیری در لحظه، کنترل شرایط بحرانی، کار با ابزار در موقعیت‌های خطرناک و هماهنگی انسانی اهمیت دارد. AI در محیط‌های ایستا و امن عملکرد خوبی دارد، نه در مهار آتش، کار با دستگاه حفاری یا تعویض پمپ صنعتی زیر باران.

۴. مشاغل خدماتی و انسانی بی‌نیاز از زبان رسمی
مانند:

Maids and Housekeeping Cleaners (خدمتکاران)
Dishwashers (ظرف‌شویان)
Orderlies (کمک‌یاران درمانی)
Bridge and Lock Tenders (اپراتورهای پل و قفل مکانیکی)

امتیاز AI: نزدیک به صفر

علت ماندگاری:
هرچند ساده‌اند، اما نیازمند شناخت محیط واقعی، تعامل‌های ضمنی و انعطاف‌پذیری زیاد در جزئیات هستند. مثلاً چیدن صحیح وسایل روی قفسه یا جمع‌کردن وسایل یک اتاق بیمار، هنوز برای ربات‌ها پیچیده و پرهزینه است.

مشاغل غیرقابل جایگزینی اغلب این ویژگی‌ها را دارند:

تماس فیزیکی مستقیم با بدن یا اشیا نامنظم

محیط غیرساختاریافته و متغیر

نیاز به تعامل انسانی، دلسوزی، تصمیم‌گیری احساسی

خطای صفر یا حساسیت بالا به خاطر تصمیم‌گیری اشتباه

به‌بیان دیگر: هوش مصنوعی فعلاً استاد کلمات است، نه عضلات، دستان ماهر یا احساس انسانی.

جمع‌بندی نهایی و راهکارهایی برای حفظ شغل در عصر هوش مصنوعی

پس از بررسی دقیق مشاغل در معرض خطر و مشاغل ایمن، می‌توان به یک نقشه ذهنی روشن رسید: هوش مصنوعی آمده است که برخی مشاغل را بازتعریف کند، برخی را حذف، و برخی دیگر را تقویت. اما این ما هستیم که انتخاب می‌کنیم در کدام مسیر حرکت کنیم.