پیشرفته‌ترین رادار فضایی/ از پشت ابرها زمین را با دقت سانتی‌متری رصد می‌کند

آمریکا و هند راداری بسیار پیشرفته به مدار زمین فرستادند که می‌تواند بدون توجه به زمان شبانه‌روز یا شرایط جوی، تغییرات سطح زمین را تا دقت چند سانتی‌متر و تقریباً به‌صورت لحظه‌ای تشخیص دهد.

کد خبر: ۱۲۹۰۶۳۲

پنجشنبه - ۰۹ مرداد ۱۴۰۴ / July 31, 2025

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، ماهواره NISAR با وزن تقریباً ۳ تُن و با آنتن راداری ۱۲ متری، با هزینه‌ای معادل ۱.۵ میلیارد دلار، قادر خواهد بود تا سطح زمین و جریان آب در سطح و زیر آن را با جزئیات بی‌سابقه‌ای ردیابی کند.

در طول دهه‌ها، ماهواره‌های تصویربرداری زمین ابزار علمی بسیار ارزشمندی بودند و داده‌های حیاتی‌ای برای کاربرد‌های متعددی مثل پیش‌بینی آب‌وهوا و برنامه‌ریزی واکنش‌های اضطراری تأمین می‌کردند. این ماهواره‌ها درعین‌حال به دانشمندان در راستای رهگیری تغییرات بلندمدت در اکوسیستم‌ها و اقلیم زمین کمک کرده‌اند.

تعدادی از این ماهواره‌ها برای انجام تصویربرداری از سطح زمین، به نور بازتاب‌شده خورشید متکی هستند. از همین رو فقط در طول روز و در شرایطی که آسمان ابری نباشد، قادر به تصویربرداری هستند.

همین موضوع در مناطق استوایی با پوشش ابر دائمی یا زمانی که تصویربرداری شبانه موردنیاز باشد، چالش‌های زیادی را ایجاد می‌کند.

ماهواره NISAR حاصل همکاری سازمان فضایی آمریکا (ناسا) و سازمان تحقیقات فضایی هند (ISRO) است که با استفاده از فناوری رادار روزنه مصنوعی (SAR) این مشکلات را برطرف می‌کند. این فناوری، منشأ نام این ماهواره نیز هست: NISAR مخفف NASA-ISRO SAR.

فناوری SAR چیست؟

فناوری SAR در سال ۱۹۵۱ میلادی برای مصارف نظامی ساخته شد. برخلاف ماهواره‌های تصویربرداری سنتی که به‌طور غیرفعال از نور بازتاب یافته خورشید استفاده می‌کنند، ماهواره‌های SAR به‌صورت فعال سیگنال راداری را به سطح زمین فرستاده و بازتاب آن را دریافت می‌کنند؛ دقیقاً مثل استفاده از فلاش برای عکاسی در اتاق تاریک؛ بنابراین این ماهواره‌ها قادر خواهند بود تا هم در شب و هم در روز از سطح زمین تصویربرداری کنند.

از آنجا که سیگنال‌های راداری می‌توانند از میان ابر‌ها و دود عبور کنند، ماهواره‌های SAR قادر به تصویربرداری حتی در شرایط ابری، دودآلود یا دارای خاکستر خواهند بود. این ویژگی به‌ویژه در زمان وقوع بلایای طبیعی مثل سیلاب‌ها، آتش‌سوزی‌های جنگلی یا فوران آتش‌فشان‌ها بسیار مفید خواهد بود.

سیگنال‌های راداری درعین‌حال می‌توانند به داخل برخی از ساختار‌ها مثل پوشش‌های گیاهی متراکم نفوذ کنند. این فناوری در تشخیص وجود آب هم مؤثر است؛ چرا که آب بر چگونگی بازتاب سیگنال رادار تأثیر می‌گذارد.

آژانس فضایی اروپا در مأموریت اخیرش به نام Biomass از قابلیت نفوذ سیگنال‌های SAR در پوشش گیاهی بهره برده است. این مأموریت می‌تواند از ساختار سه‌بعدی جنگل‌ها تصویربرداری کرده و اندازه‌گیری‌های بسیار دقیقی از میزان زیست‌توده (biomass) و کربن ذخیره‌شده در جنگل‌ها ارائه دهد.

همکاری تاریخی ناسا و هند برای پرتاب ماهواره ۱.۵ میلیارد دلاری!

سانگ-هو یان، مدیر آزمایشگاه سنجش از دور در رصدخانه زمین سنگاپور، یکی از حامیان اصلی استفاده از SAR برای مدیریت بحران‌هاست. او در ۱۵ سال گذشته از داده‌های SAR برای نقشه‌برداری از مناطق آسیب‌دیده در صد‌ها حادثه طبیعی ازجمله زلزله‌ها، سیلاب‌ها و طوفان‌ها استفاده کرده است.

پایش اکوسیستم‌های متنوع زمین

توسعه ماهواره NISAR بیش از یک دهه به طول انجامیده و حالا این ماهواره، یکی از گران‌ترین ماهواره‌های تصویربرداری زمین در تاریخ است و اطلاعات به‌دست‌آمده از این ماهواره به‌صورت رایگان و آزاد در اختیار عموم در سراسر جهان قرار خواهد گرفت. این ماهواره، هر ۱۲ روز دو بار، تقریباً از تمام سطوح خشکی و یخ زمین تصاویری با وضوح‌بالا تهیه می‌کند.

این عملکرد در مقیاسی مشابه با ماهواره‌های SAR آژانس فضایی اروپا موسوم به Sentinel-۱ است.

البته NISAR اولین ماهواره SAR خواهد بود که به‌جای یک فرکانس، از دو فرکانس راداری مکمل استفاده می‌کند و تصاویری با وضوح بالاتر از Sentinel-۱ تولید خواهد کرد. همچنین پوشش آن در قطب جنوب گسترده‌تر خواهد بود و از فرکانس‌هایی استفاده خواهد کرد که بیشتر درون پوشش گیاهی نفوذ می‌کنند.

ماهواره NISAR برای پایش زیست‌توده جنگلی نیز به کار خواهد رفت. توانایی نفوذ هم‌زمان در پوشش گیاهی و تشخیص آب باعث می‌شود که این ماهواره بتواند با دقت بالایی از پوشش گیاهی سیلاب زده نقشه‌برداری کند.

درباره این فناوری در «NISAR و تصویربرداری از زمین در هر شرایطی» بیشتر بخوانید.