گزارش|

اروپا پیر می‌شود، آسیا نیرو می‌گیرد؛ نگاهی به تحولات جهانی هسته‌ای

در حالی‌که کشور‌های اروپایی یکی‌یکی راکتور‌های قدیمی خود را از مدار خارج می‌کنند و برخی حتی پرونده انرژی هسته‌ای را برای همیشه می‌بندند، آسیا با سرعتی روزافزون در حال سرمایه‌گذاری روی ساخت و توسعه نیروگاه‌های جدید است.

کد خبر: ۱۲۹۰۹۶۰

يکشنبه - ۱۲ مرداد ۱۴۰۴ / August 03, 2025

به گزارش خبرنگار حوزه دانش و فناوری گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، سال گذشته در حوزه انرژی هسته‌ای چه اتفاقی افتاد؟ چه تحولاتی را می‌توان در سطح بین‌المللی مشاهده کرد؟

رویکرد‌های مختلفی در سراسر جهان در رابطه با استفاده از انرژی هسته‌ای برای تولید برق در حال اتخاذ است. سه گروه وجود دارند که می‌توان آنها را تقریباً از هم متمایز کرد: در حالی که برخی قصد دارند انرژی هسته‌ای را در کوتاه‌مدت یا میان‌مدت به تدریج کنار بگذارند، برخی دیگر در حال افزایش طول عمر نیروگاه‌های هسته‌ای (NPP) هستند، در حالی که برخی دیگر نیز در حال برنامه‌ریزی برای ساخت نیروگاه‌های جدید هستند و در برخی موارد نیز بر افزایش طول عمر آنها تمرکز دارند.

در اینجا، استدلال‌های مطرح‌شده شامل موارد زیر است: برای مثال، طرفداران به قابلیت اطمینان تأمین برق از انرژی هسته‌ای یا ردپای کربن نسبتاً کم در حین کار اشاره می‌کنند که به عنوان یک مزیت در مبارزه با تغییرات اقلیمی تلقی می‌شود. از سوی دیگر، مخالفان به خطر حوادث، هزینه‌های مرتبط با دفع زباله‌های رادیواکتیو یا هزینه‌های نسبتاً بالا و زمان طولانی ساخت و ساز برای ساخت نیروگاه‌ها اشاره می‌کنند.

وضعیت در سراسر جهان

طبق سیستم اطلاعات راکتور‌های هسته‌ای (PRIS) آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA)، در حال حاضر ۴۱۷ راکتور هسته‌ای در سراسر جهان با میانگین سن حدود ۳۲ سال در حال فعالیت هستند. در سال ۲۰۲۴، در مجموع شش واحد راکتور جدید به شبکه برق متصل شدند و دو واحد ژاپنی که از سال ۲۰۱۱ (فاجعه راکتور در نیروگاه هسته‌ای فوکوشیما) تعطیل شده بودند، نیز مجدداً راه‌اندازی شدند. از سوی دیگر، چهار واحد از رده خارج شده‌اند.

علاوه بر راکتور‌های در حال کار، PRIS ۲۳ راکتور دیگر را نیز فهرست کرده است که در حالت «عملیات معلق» در حال کار هستند. اینها راکتور‌هایی هستند که برای مدت طولانی خاموش شده‌اند، اما هنوز به طور دائم از رده خارج نشده‌اند. ۱۹ مورد از این نیروگاه‌ها که به عنوان «راکتور‌های با خاموشی طولانی مدت» نیز شناخته می‌شوند، در ژاپن و چهار مورد باقی مانده در هند واقع شده‌اند.

در رابطه با ارقام PRIS، به طور کلی باید توجه داشت که کشور‌های مربوطه IAEA داده‌های خود را خودشان در پایگاه داده وارد می‌کنند. تأخیر‌هایی که در نتیجه این امر ایجاد می‌شود می‌تواند دلیلی برای انحراف از منابع دیگر مانند «گزارش وضعیت صنعت هسته‌ای جهان» (WNISR) باشد. ارقام مربوط به میانگین سن نیروگاه‌ها برای نمودار‌های مروری ما از WNISR گرفته شده است. میانگین سن مربوط به اولین روز بهره‌برداری تجاری است.

ظرفیت خالص نصب‌شده هسته‌ای در مقایسه با سال قبل ۵۵۳۶ افزایش یافت و به ۳۷۷،۰۴۶ مگاوات برق (MWe) رسید. در حالی که مقدار مطلق برق تولید شده در نیروگاه‌های هسته‌ای در سراسر جهان در دهه‌های اخیر تا حد زیادی بدون تغییر باقی مانده است، سهم نسبی آنها از ترکیب برق جهانی در سال ۲۰۲۲ برای اولین بار در حدود ۴۰ سال به زیر ۱۰ درصد رسید (اوج این مقدار در سال ۱۹۹۶، ۱۷.۵ درصد بود).

از یک سو، این به دلیل این واقعیت است که برق بیشتر و بیشتری با استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر تولید می‌شود؛ از سوی دیگر، تولید برق مبتنی بر سوخت‌های فسیلی نیز در مقایسه با سال‌ها و دهه‌های گذشته افزایش قابل توجهی داشته است.

ارقام موجود در این متن مربوط به ترکیب برق جهانی و برای قاره‌های مربوطه از آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) گرفته شده و وضعیت را در سال ۲۰۲۲ نشان می‌دهد؛ ارقام مربوط به تولید برق در کشور‌های مختلف از WNISR فعلی گرفته شده و وضعیت را در سال ۲۰۲۳ نشان می‌دهد.

با نگاهی به چشم‌انداز جهانیِ همواره در حال تغییرِ رآکتورها، می‌توان روند‌های زیر را تشخیص داد: اکثر واحد‌های رآکتور جدید در آسیا ساخته می‌شوند، در حالی که اکثر رآکتور‌هایی که برچیده می‌شوند در اروپای غربی و آمریکای شمالی قرار دارند.

بر این اساس، میانگین سن راکتور‌ها در آسیا نسبتاً پایین است. واحد‌های راکتور جدید همچنین میانگین خروجی بالاتری نسبت به واحد‌های از رده خارج شده دارند، به این معنی که ظرفیت نصب شده می‌تواند علیرغم کاهش تعداد واحد‌های راکتور افزایش یابد. یک استثنا، راکتور‌های به اصطلاح مدولار کوچک (SMR) است: انتظار می‌رود این نیروگاه‌های هسته‌ای مینیاتوری نقش مهمی در برنامه‌ریزی میان‌مدت تولید برق کم کربن و غیرمتمرکز در تعدادی از کشور‌ها ایفا کنند.

از سال ۲۰۲۲، فدراسیون روسیه، به همراه جمهوری‌های آسیای مرکزی، آذربایجان و گرجستان، در دسته‌بندی جدید اوراسیای آژانس بین‌المللی انرژی گنجانده شده‌اند. بنابراین، ارقام مربوط به ترکیب برق اروپا شامل ارقام مربوط به کشور‌های ذکر شده نمی‌شود، بلکه ارقام مربوط به آسیا در نظر گرفته شده است. در مورد تعداد راکتورها، ما از سیستم آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پیروی می‌کنیم که روسیه را بخشی از اروپا به حساب می‌آورد.

[توجه: از سال ۲۰۲۲، فدراسیون روسیه، به همراه جمهوری‌های آسیای مرکزی، آذربایجان و گرجستان، در دسته‌بندی جدید اوراسیای آژانس بین‌المللی انرژی گنجانده شده‌اند. بنابراین، ارقام مربوط به ترکیب برق اروپا شامل ارقام مربوط به کشور‌های ذکر شده نمی‌شود، بلکه ارقام مربوط به آسیا در نظر گرفته شده است. در مورد تعداد راکتورها، ما از سیستم آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پیروی می‌کنیم که روسیه را بخشی از اروپا به حساب می‌آورد].

اروپا

در اروپا، انرژی هسته‌ای حدود ۱۸.۷ درصد از کل تولید برق را در سال ۲۰۲۲ به خود اختصاص داده است. در مجموع ۱۶۸ راکتور در اروپا در حال فعالیت هستند که میانگین سن آنها ۳۴.۸ سال است. در حال حاضر ۱۳ راکتور در دست ساخت و ۱۲۹ راکتور در حال برچیدن هستند.

آلمان

آلمان سرانجام در سال ۲۰۲۳ استفاده از انرژی هسته‌ای برای تولید برق را متوقف کرد: در ۱۵ آوریل، سه نیروگاه هسته‌ای آخر، یعنی امسلند، ایسار ۲ و نکاروستهایم ۲، سرانجام تعطیل شدند.

اما نیروگاه‌های هسته‌ای تنها تأسیسات هسته‌ای آلمان نیستند. شش راکتور تحقیقاتی که در حال حاضر در حال فعالیت هستند، هنوز فعال هستند. همین امر در مورد تأسیسات به اصطلاح تأمین سوخت هسته‌ای و مدیریت پسماند نیز صدق می‌کند. علاوه بر تأسیسات ذخیره‌سازی و (آینده) دفع زباله‌های رادیواکتیو، این تأسیسات شامل کارخانه تولید مونتاژ سوخت در لینگن و کارخانه غنی‌سازی اورانیوم در گروناو نیز می‌شود.

اروپای غربی

فرانسه بیشترین درصد انرژی هسته‌ای را در سبد تولید برق ملی خود دارد. در سال ۲۰۲۲، این رقم ۶۴.۸ درصد بود. فرانسه همچنین بیشترین راکتور را در اروپا دارد. میانگین سن نیروگاه‌های فرانسه ۳۸.۹ سال است. فلامانویل-۳، اولین راکتور از سال ۱۹۹۹، در پایان سال ۲۰۲۴ به شبکه برق متصل شد. پروژه ساخت و ساز در سال ۲۰۰۷ آغاز شد و در ابتدا قرار بود تا سال ۲۰۱۲ تکمیل شود. با این حال، این برنامه چندین بار تمدید شد و هزینه‌ها از آن زمان تاکنون چند برابر شده است - اخیراً از ۱۲.۷ به ۱۳.۲ میلیارد یورو (که در ابتدا ۳.۳ میلیارد یورو پیش‌بینی شده بود)؛ دیوان محاسبات فرانسه حتی کل هزینه‌ها، از جمله تأمین مالی، را ۱۹.۱ میلیارد یورو تخمین زده است. با این وجود، انرژی هسته‌ای همچنان نقش مهمی در برنامه‌های حفاظت از آب و هوای فرانسه ایفا خواهد کرد: علاوه بر گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر، طرح انرژی فرانسه همچنین شامل افزایش طول عمر نیروگاه‌های هسته‌ای موجود و ساخت شش راکتور جدید EPR-۲ در سایت‌های موجود (پنلی، گراولینز و بوگی) است. ساخت هشت راکتور جدید EPR-۲ دیگر از ابتدای سال ۲۰۲۴ در دست بررسی است. فرانسه همچنین در زمینه SMR‌ها فعال است: ساخت نمونه اولیه NUWARD در ابتدا قرار بود در سال ۲۰۳۰ آغاز شود - در حال حاضر صحبت از ارائه محصول در دهه ۲۰۳۰ است ("محصولی را برای دهه ۲۰۳۰ به بازار عرضه کنید").

بریتانیا نیز همچنان به انرژی هسته‌ای متکی است - ۱۲.۵ درصد از برق تولید شده در حال حاضر از نیروگاه‌های هسته‌ای تأمین می‌شود. در حال حاضر نه واحد راکتور در حال فعالیت هستند و ۳۶ واحد در حال از رده خارج شدن هستند. دولت بریتانیا مدتی است که ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای جدید را دنبال می‌کند. دو راکتور EPR جدید در حال حاضر در دست ساخت هستند (هینکلی پوینت C-۱ و -۲) و دو راکتور EPR دیگر برای سایت Sizewell C برنامه‌ریزی شده‌اند - کار‌های ساختمانی مقدماتی در ابتدا قرار بود در سال ۲۰۲۴ آغاز شود. در سال ۲۰۲۰، ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای جدید به عنوان بخشی از یک طرح ده ماده‌ای برای «انقلاب صنعتی سبز» تعریف شد. دولت بریتانیا بر اساس سند سیاست «ارتقای بریتانیا» که در پایان مارس ۲۰۲۳ منتشر شد، «نقشه راه هسته‌ای غیرنظامی» را در ژانویه ۲۰۲۴ منتشر کرد که هدف آن گسترش ظرفیت تولید هسته‌ای تا ۲۴ گیگاوات تا سال ۲۰۵۰ است. لازم به ذکر است که هشت واحد AGR (تقریباً ۴.۸ گیگاوات) به دلیل اثرات پیری پیشرفته در تعدیل‌کننده گرافیتی باید تا پایان این دهه برای همیشه تعطیل شوند. ظرفیت نصب شده فعلی حدود ۶.۵ گیگاوات، سپس به طور قابل توجهی کاهش خواهد یافت، زیرا ۳.۲ گیگاوات از ساخت جدید Hinkley Point C به تأخیر خواهد افتاد. علاوه بر ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای بزرگ، دولت همچنین در حال ترویج توسعه و استفاده آینده از SMR‌ها در بریتانیا است.

در حال حاضر پنج راکتور در بلژیک در حال فعالیت هستند و انرژی هسته‌ای ۴۱.۲ درصد از کل تولید برق در سال ۲۰۲۳ را تشکیل می‌دهد. با این حال، Doel-۳ در سپتامبر ۲۰۲۲ و پس از آن Tihange-۲ در فوریه ۲۰۲۳ تعطیل شدند. قرار است سه راکتور دیگر نیز در پایان سال ۲۰۲۵ پس از ۵۰ سال فعالیت، برای همیشه تعطیل شوند. با این حال، دو واحد اخیر، Doel-۴ و Tihange-۳، قرار است تا پایان سال ۲۰۳۵ به فعالیت خود ادامه دهند. این کشور در حال سرمایه‌گذاری در کار تحقیق و توسعه برای SMR‌ها است و دولت جدید همچنین در حال بررسی این موضوع است که آیا می‌توان عمر عملیاتی پنج راکتور را به مدت ده سال دیگر (تا سال ۲۰۳۵ یا تا سال ۲۰۴۵ در مورد دو راکتور ذکر شده) تمدید کرد و آیا می‌توان راکتور‌های جدیدی ساخت.

طبق توافق جدید ائتلاف، علاوه بر واحد رآکتوری که در بورسله فعالیت می‌کند، قرار است دو واحد جدید در هلند، کشور همسایه، ساخته شود؛ دولت ۵ میلیارد یورو برای این منظور تأمین می‌کند. تاریخ مورد نظر برای راه‌اندازی رآکتور‌های جدید سال ۲۰۳۵ است. به احتمال زیاد، آنها در محل نیروگاه هسته‌ای فعلی بورسله ساخته خواهند شد که عمر مفید آن قرار است بیش از ۶۰ سال افزایش یابد (که در سال ۲۰۳۳ محقق خواهد شد).

سوئد در مجموع شش راکتور را اداره می‌کند که در مجموع ۲۸.۶ درصد از تولید برق این کشور را پوشش می‌دهند. در سال ۲۰۲۳، دولت سوئد یک نقشه راه انرژی هسته‌ای را تصویب کرد که ساخت دو (تا سال ۲۰۳۳) و ده (تا سال ۲۰۴۵) راکتور متعارف و SMR را پیش‌بینی می‌کند. در اینجا نیز، امکان تمدید طول عمر آنها در حال بررسی است.

در کنار فرانسه و بریتانیا، تنها فنلاند به طور فعال در حال ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای جدید بوده است: در بهار ۲۰۲۳، اولکیلوئوتو-۳ اولین راکتوری بود که از سال ۲۰۰۲ در اروپای غربی به شبکه برق متصل شد. میانگین سن راکتور‌های فنلاند ۳۶.۹ سال است. انرژی هسته‌ای ۴۲ درصد از ترکیب برق را تشکیل می‌دهد. دولت همچنین برنامه‌هایی را برای افزایش طول عمر واحد‌های VVER ۴۴۰ در سایت لوویسا از ۵۰ به ۷۰ سال و افزایش خروجی آنها اعلام کرده است. در بحبوحه جنگ در اوکراین، پروژه ساخت جدید برای یک VVER-۱۲۰۰ روسی در سایت هانهیکیوی لغو شد.

علاوه بر بلژیک، سوئیس و اسپانیا نیز در حال حاضر در حال برنامه‌ریزی برای کنار گذاشتن تدریجی انرژی هسته‌ای هستند: چهار راکتور در سوئیس (سهم ۳۲.۴٪) مجاز به فعالیت تا پایان عمر مفید خود هستند، اما نمی‌توانند با راکتور‌های جدید جایگزین شوند. هیچ تاریخ مشخصی برای تعطیلی‌ها در سوئیس وجود ندارد. همچنین بحثی در مورد ممنوعیت موجود برای ساخت راکتور‌های جدید وجود دارد، زیرا به نظر برخی، این با اصل باز بودن فناوری سازگار نیست. قرار است هفت راکتور اسپانیایی تا سال ۲۰۳۵ به تدریج از شبکه خارج شوند و اولین تعطیلی برای سال ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده است (Almaraz-۱).

روی هم رفته، تعداد پروژه‌های ساختمانی جدید در اروپای غربی که در حال انجام هستند یا اخیراً تکمیل شده‌اند، به تعداد انگشتان یک دست می‌رسد. وجه مشترک همه این پروژه‌ها این است که هزینه‌ها و زمان ساخت محاسبه‌شده اولیه به شدت افزایش یافته است.

اروپای مرکزی و شرقی

در سال ۲۰۲۳، نه راکتور در اوکراین ۵۰.۷ درصد از کل برق را تولید کردند. با وجود شرایط جنگی و عوامل خطر مرتبط با ایمنی، این کشور احتمالاً حداقل در میان‌مدت، همچنان به انرژی هسته‌ای به عنوان مهمترین شکل تولید برق خود متکی خواهد بود. قرار است دو راکتور VVER-۱۰۰۰ که تا حد زیادی تکمیل شده‌اند، در سایت Khmelnytskyi (بدون مشارکت روسیه) ساخته شوند. علاوه بر این، دو راکتور AP-۱۰۰۰ دیگر از وستینگهاوس قرار است در آنجا و در سایت South Ukraine ساخته شوند تا جبران از دست دادن نیروگاه هسته‌ای Zaporizhzhya که تحت اشغال روسیه است را کنند. در مجموع، ساخت نه راکتور AP-۱۰۰۰ در اوکراین برنامه‌ریزی شده است. به برخی از راکتور‌های فعال، تمدید عمر داده شده است.

در اسلواکی، پنجمین رآکتور، موچووچه-۳، در سال ۲۰۲۳ به بهره‌برداری تجاری رسید. قرار است امسال یک رآکتور VVER-۴۴۰ دیگر نیز راه‌اندازی شود، که به این معنی است که این کشور احتمالاً برای کسب بالاترین سهم انرژی هسته‌ای در سبد تولید برق با فرانسه رقابت خواهد کرد. در سال ۲۰۲۲، انرژی هسته‌ای ۶۱.۳ درصد از کل سبد تولید برق را تشکیل می‌داد.

مجارستان در حال حاضر کمی کمتر از نیمی از برق خود را از چهار واحد VVER-۴۴۰ در سایت پَکس تأمین می‌کند. برنامه‌هایی برای ساخت دو واحد VVER-۱۲۰۰ روسی دیگر در آنجا وجود دارد و کار‌های مقدماتی در حال انجام است.

در اسلوونی، تنها راکتور هسته‌ای در سایت کرشکو، ۳۶.۸ درصد از تولید برق خالص کشور را تشکیل می‌دهد. در ژانویه ۲۰۲۳، عمر نیروگاه هسته‌ای ۴۳ ساله به مدت ۲۰ سال دیگر تا سال ۲۰۴۳ تمدید شد. قرار است در آینده، انرژی هسته‌ای به منظور دستیابی به اهداف کاهش انتشار دی‌اکسید کربن کشور گسترش یابد؛ بسته به تقاضای برق، ساخت دو واحد نیروگاه هسته‌ای در حال بررسی است.

قرار است دو راکتور AP-۱۰۰۰ نیز در بلغارستان ساخته شود؛ قرارداد مهندسی برای این کار در نوامبر ۲۰۲۴ با شرکت مهندسی و ساخت و ساز هیوندای (کره جنوبی) و وستینگهاوس (ایالات متحده آمریکا) امضا شد. قرار است این راکتور دو راکتور VVER-۱۰۰۰ در سایت کوزلودوی را که در حال حاضر ۴۰.۴ درصد از کل برق را تولید می‌کنند، برای مدت معینی تکمیل کند و سپس از سال ۲۰۵۰ جایگزین آنها شود. همچنین توافق‌نامه‌های همکاری با شرکت آمریکایی NuScale وجود دارد که ساخت راکتور‌های کوچک در بلغارستان را پیش‌بینی می‌کند.

رومانی دو راکتور کاندو را در سایت Cernavoda اداره می‌کند؛ انتظار می‌رود دو واحد کاندوی دیگر که ساخت آنها در دهه ۱۹۸۰ آغاز شد، تا سال ۲۰۳۱ تکمیل شوند. رومانی همچنین قصد دارد یک SMR از شرکت آمریکایی NuScale بسازد.

در جمهوری چک، شرکت Korea Hydro & Nuclear Power کره جنوبی قرار است دو واحد ۱۰۰۰ مگاواتی در سایت Dukovany بسازد و دو واحد جدید نیز در سایت دوم این کشور، Temelin، برنامه‌ریزی شده است. در Temelin، ساخت SMR‌ها تا سال ۲۰۳۲ نیز برنامه‌ریزی شده است، در حالی که دو SMR دیگر قرار است تا سال ۲۰۴۰ در سایت‌های Dětmarovice و Tušimice تکمیل شوند. در حال حاضر شش راکتور آب تحت فشار ۳۳.۲ درصد از برق جمهوری چک را تولید می‌کنند.

لهستان در حال برنامه‌ریزی برای ورود به بخش انرژی هسته‌ای است و قرار است اولین راکتور در سال ۲۰۳۶ (به جای ۲۰۳۳ که در ابتدا برنامه‌ریزی شده بود) و پنج راکتور دیگر تا سال ۲۰۴۳ به بهره‌برداری برسند. قرارداد‌هایی با شرکت‌های آمریکایی (وستینگهاوس و بچتل) برای سایت لوبیاتووو-کوپالینو در دریای بالتیک برای ساخت سه نیروگاه AP-۱۰۰۰ امضا شده است. همزمان، مذاکراتی با شرکت کره‌ای KHNP برای ساخت نیروگاه‌های APR-۱۴۰۰ در حال انجام است. لهستان همچنین به فناوری SMR علاقه‌مند است و طرح‌هایی توسط شرکت‌های صنعتی مختلف لهستانی به همراه شرکای خارجی در حال پیگیری است.

در بلاروس، اولین واحد راکتور این کشور در سایت آستراوتس در سال ۲۰۲۰ راه‌اندازی شد و واحد دوم در نوامبر ۲۰۲۳ بهره‌برداری تجاری خود را آغاز کرد. در سال ۲۰۲۲، انرژی هسته‌ای ۲۸.۶ درصد از کل تولید برق را تشکیل می‌داد، به این معنی که با فرض سطح مشخصی از در دسترس بودن، احتمالاً تا الان حدود ۵۰ درصد خواهد بود.

در روسیه، ۱۸.۴ درصد از کل برق توسط ۳۶ راکتور تولید می‌شود که میانگین سن آنها ۳۰.۵ سال است. در طول ده سال گذشته، هشت راکتور جدید، از جمله نیروگاه هسته‌ای شناور آکادمیک لومونوسوف با دو راکتور، راه‌اندازی شده‌اند. ساخت دو راکتور کوچک زمینی در سیبری آغاز شده است. واحد‌های بیشتری از انواع مختلف در حال ساخت هستند (به عنوان مثال VVER-TOI در کورسک یا BREST-۳۰۰ در سورسک) یا در حال برنامه‌ریزی هستند. روسیه همچنین در خارج از کشور بسیار فعال است: علاوه بر مجارستان، روسیه در حال ساخت و ساز واحد‌های جدید در مصر، ایران، هند، چین، بنگلادش و ترکیه است. یک نیروگاه هسته‌ای با چهار راکتور VVER-۱۲۰۰ روسی در حال حاضر در آنجا در حال ساخت است. قرار است راه‌اندازی بین سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۸ انجام شود. در اواسط سپتامبر ۲۰۲۴، وزیر انرژی ترکیه اعلام کرد که بهره‌برداری تجاری از واحد ۱ به دلیل عدم تحویل قطعات کلیدی توسط شرکت آلمانی زیمنس انرژی، چند ماه به تأخیر خواهد افتاد. بنابراین، روس‌اتم قطعات مفقود شده را از چین سفارش داده بود. دو سایت دیگر در ترکیه از قبل انتخاب شده‌اند.

آمریکا

در سال ۲۰۲۲، انرژی هسته‌ای حدود ۱۳.۵ درصد از کل ترکیب برق در قاره آمریکا را تشکیل می‌داد. ۱۱۸ راکتور با میانگین سن ۴۲ سال در حال فعالیت هستند. با این حال، در اینجا یک شکاف آشکار بین شمال و جنوب وجود دارد: در حالی که در مجموع ۱۱۱ راکتور در ایالات متحده و کانادا در حال فعالیت هستند، تنها هفت راکتور در جنوب وجود دارد. در حال حاضر دو واحد در قاره آمریکا در دست ساخت است و ۴۹ راکتور به طور دائم خاموش شده‌اند.

ایالات متحده با ۹۴ راکتور، بیش از هر کشور دیگری در جهان به شبکه برق متصل است؛ آنها حدود ۱۸.۶ درصد از برق را در سال ۲۰۲۳ تأمین کردند. میانگین سن راکتور‌ها ۴۲.۹ سال است. ووگتل-۳ و -۴ به ترتیب در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ اضافه شدند - آنها دومین و سومین راکتور‌هایی بودند که در این هزاره اضافه شدند (طبق WATTS BAR-۲ در سال ۲۰۱۶). ایالات متحده همچنین بر افزایش طول عمر تمرکز دارد: تمدید ۴۰ تا ۶۰ سال برای اکثر راکتور‌ها قبلاً تصمیم گرفته شده است، تمدید بیشتر تا ۸۰ سال برای نه واحد راکتور تأیید شده است و تعداد زیادی دیگر در حال حاضر در دست بررسی هستند. با این حال، از آنجایی که در برخی موارد، مقاوم‌سازی مورد نیاز برای چنین تمدید طول عمری بسیار گران بوده است، تعدادی از نیروگاه‌ها تعطیل شده‌اند. اخیراً، این امر تنها واحد نیروگاه هسته‌ای پالیسیدز در ایالت میشیگان را تحت تأثیر قرار داده است که قرار است تا پایان سال ۲۰۲۵ با کمک دولت مجدداً راه‌اندازی شود. در بحبوحه بحران انرژی و آب و هوا، ایالت کالیفرنیا دو واحد نیروگاه هسته‌ای دیابلو کانیون را طبق برنامه اولیه تعطیل نکرد - در عوض، دارنده مجوز در نوامبر ۲۰۲۳ درخواست تمدید مادام العمر را به مرجع نظارتی ایالات متحده ارائه داد که NRC قصد دارد تا اوت ۲۰۲۵ در مورد آن تصمیم بگیرد. همچنین برنامه‌هایی برای راه‌اندازی مجدد نیروگاه هسته‌ای تری مایل آیلند وجود دارد تا برق کم‌کربن را برای گروه مایکروسافت تأمین کند. قرار بود انرژی هسته‌ای نقش بیشتری در برنامه‌ریزی انرژی دولت بایدن ایفا کند؛ این امر توسط دولت جدید ترامپ نیز اتخاذ شده است. قرار است توسعه مفاهیم جدید راکتور، به ویژه SMR ها، ترویج شود. با این حال، اولین پروژه SMR در ایالات متحده با شش راکتور NuScale برنامه‌ریزی شده در مکانی نزدیک آیداهو فالز به دلیل هزینه‌های سرسام‌آور لغو شد. علاوه بر این، شرکت‌های آمریکایی بار دیگر به طور فزاینده‌ای به پروژه‌های راکتور (از جمله SMR ها) در خارج از کشور، به عنوان مثال در بلغارستان، لهستان، رومانی و اوکراین، علاقه‌مند شده‌اند.

در کانادا، ۱۷ راکتور CANDU، ۱۳.۷ درصد از ترکیب برق ملی را تأمین می‌کنند (۱۹ راکتور در سال ۲۰۲۳، بنابراین سهم آنها در این مدت کاهش خواهد یافت). این پیشرفت‌های کانادایی، راکتور‌های آب سنگین با میانگین عمر ۴۰.۲ سال هستند. همسایه شمالی ایالات متحده نیز به تمدید طول عمر و SMR‌ها متکی است. هیچ واحد راکتور جدیدی در دست ساخت نیست، اما محل اولین SMR تجاری نهایی شده است: قرار است یک BWRX-۳۰۰ در سایت دارلینگتون تا سال ۲۰۲۸ به بهره‌برداری برسد. SMR‌های بیشتری برنامه‌ریزی شده‌اند - برخی با جزئیات بیشتر و برخی با جزئیات کمتر.

در جنوب ایالات متحده، راکتور‌ها تنها در سه کشور فعالیت می‌کنند: یک راکتور از نوع CANDU و دو راکتور آب سنگین بر اساس طراحی سازنده سابق آلمانی KWU در آرژانتین و دو راکتور در هر کدام از کشور‌های مکزیک (BWR توسط سازنده آمریکایی GE) و برزیل (یک نیروگاه دو حلقه‌ای توسط وستینگهاوس و یک PWR بر اساس طراحی KWU). سهم انرژی هسته‌ای در ترکیب برق مربوطه در این کشور‌ها بین ۲.۲ تا ۶.۳ درصد است. در حال حاضر یک SMR در آرژانتین در حال ساخت است - قرارداد ساخت Hualong-۱ با خروجی ناخالص ۱۲۰۰ مگاوات در سایت آتوچا در ابتدای فوریه ۲۰۲۲ با چین امضا شد. در برزیل، کار بر روی واحد سوم در آنگرا پس از شش سال وقفه (نیروگاه مرجع آنگرا-۲) از سر گرفته شد.

آسیا

در آسیا، انرژی هسته‌ای تنها ۵.۷ درصد از کل تولید برق را تشکیل می‌دهد؛ ۱۲۹ راکتور در هشت کشور در حال فعالیت هستند. علاوه بر این، ۲۳ «راکتور عملیاتی معلق» وجود دارد که ۱۹ مورد از آنها راکتور‌های ژاپنی هستند که از زمان حادثه راکتور در فوکوشیما تعطیل شده‌اند. میانگین سن راکتور‌های در حال فعالیت ۱۷.۸ سال است. علاوه بر این، ۴۳ واحد جدید در اینجا در حال ساخت است - ۲۸ واحد از آنها در چین و هفت واحد در هند. از سوی دیگر، ۳۴ راکتور در حال برچیدن هستند. هیچ قاره دیگری به این اندازه نیروگاه هسته‌ای جدید نمی‌سازد. باید در نظر داشت که آسیا بیش از ۵۰ درصد از جمعیت جهان را تشکیل می‌دهد و تقاضای انرژی در هیچ قاره دیگری در دهه‌های اخیر به این اندازه افزایش نیافته است. به همین ترتیب تعداد زیادی نیروگاه دیگر (به ویژه با سوخت فسیلی) ساخته شده است که سهم نسبتاً کم انرژی هسته‌ای در ترکیب برق را نیز توضیح می‌دهد.

خاور دور

انرژی هسته‌ای ۴.۹ درصد از کل ترکیب برق در چین را تشکیل می‌دهد. این به لطف ۵۹ راکتور با میانگین عمر تنها ۱۰.۶ سال است. دو راکتور جدید سال گذشته راه‌اندازی شدند و ۲۸ واحد راکتور جدید از انواع مختلف در حال حاضر در دست ساخت هستند. انجمن جهانی هسته‌ای و WNISR حتی به ۳۰ پروژه ساخت جدید فعلی اشاره می‌کنند. علاوه بر این، طبق گزارش‌های تأیید نشده، دو HTR-PM-۶۰۰ (بر اساس HTR-PM در نیروگاه هسته‌ای شیداوان) در حال حاضر در نیروگاه هسته‌ای شینان در حال ساخت هستند. علاوه بر گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر، انرژی هسته‌ای نقش مهمی در تلاش‌های چین برای کاهش انتشار CO۲ ایفا می‌کند. این موضوع در برنامه ۵ ساله فعلی نیز تأیید شده است که طبق آن راکتور‌های جدید بیشتری برنامه‌ریزی شده‌اند. چین همچنین در تلاش است تا برای فروش فناوری و تخصص خود وارد بازار‌های جدید شود.

در کره جنوبی، سهم انرژی هسته‌ای در کل تولید برق بسیار بیشتر است: ۲۶ راکتوری که در حال حاضر فعال هستند، ۳۱.۵ درصد از کل برق کشور را تأمین می‌کنند. دولت جدید برنامه‌ی حذف تدریجی استفاده از انرژی هسته‌ای را لغو کرده است؛ علاوه بر گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر، هدف این است که به دستیابی به اهداف اقلیمی کشور کمک کند: سهم ترکیب برق قرار است تا سال ۲۰۳۶ به ۳۵ درصد افزایش یابد؛ در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳، هر کدام یک راکتور به شبکه متصل شدند و دو راکتور دیگر در حال حاضر در دست ساخت هستند. کره جنوبی همچنین در تلاش است تا در پروژه‌های ساختمانی در کشور‌های مختلف مشارکت کند: در امارات متحده عربی، چهار واحد از تولیدکننده کره‌ای KHNP اکنون فعالیت تجاری خود را آغاز کرده‌اند، دو واحد کره‌ای قرار است در سایت دوکووانی در جمهوری چک ساخته شوند؛ و به عنوان مثال، مذاکراتی با مصر، لهستان، عربستان سعودی و اوگاندا در حال انجام است.

ژاپن البته یکی از کشور‌هایی است که سیاست انرژی آن به شدت تحت تأثیر فوکوشیما قرار گرفته است. قبل از روز حادثه، ۵۴ راکتور در آنجا در حال کار بودند که تقریباً ۳۰ درصد از کل تولید برق کشور را تشکیل می‌دادند. همه این راکتور‌ها در ابتدا پس از فاجعه خاموش شدند. ۱۴ راکتور از آنها اکنون دوباره به شبکه برق بازگشته‌اند که اخیراً واحد‌های اوناگاوا-۲ و شیمانه-۲ به ترتیب در اکتبر و دسامبر ۲۰۲۴ راه‌اندازی شدند و در سال‌های آینده نیز تعداد بیشتری از آنها راه‌اندازی خواهند شد. از سوی دیگر، ۲۷ راکتور در حال حاضر در حال برچیدن هستند. انرژی هسته‌ای در حال حاضر ۵.۶ درصد از ترکیب برق را تشکیل می‌دهد - با این حال، دولت فعلی در حال برنامه‌ریزی برای افزایش این سهم به ۲۰ تا ۲۲ درصد تا سال ۲۰۳۰ است. انتظار می‌رود دو راکتوری که در حال حاضر در دست ساخت هستند نیز در این امر نقش داشته باشند. علاوه بر این، از اواسط سال ۲۰۲۳، راکتور‌ها ممکن است در اصل فراتر از حد قبلی ۶۰ سال فعالیت کنند. در درازمدت، قرار است راکتور‌های نسل بعدی برای جایگزینی نیروگاه‌های قدیمی ساخته شوند.

پس از وقایع فوکوشیما، تایوان تصمیم گرفت انرژی هسته‌ای را به تدریج کنار بگذارد. تنها راکتور باقی‌مانده از شش راکتور قبلی قرار است تا ماه مه امسال به تولید برق ادامه دهد، پیش از آنکه از رده خارج شود و انرژی هسته‌ای در تایوان به تاریخ بپیوندد.

خاورمیانه

وضعیت در هند متفاوت است، جایی که علاوه بر ۲۰ راکتور فعال، هفت واحد دیگر نیز در حال ساخت است. این واحد‌های جدید، توسعه‌های خود هند بر اساس طراحی CANDU و واحد‌های راکتور روسی هستند. برنامه‌هایی برای تعداد زیادی راکتور دیگر، از جمله SMR ها، وجود دارد.

پاکستان همچنین از انرژی هسته‌ای برای تولید برق استفاده می‌کند و شش واحد راکتور، ۱۷.۴ درصد از کل تولید برق را تشکیل می‌دهند. یک واحد از هر واحد، از نوع هوالونگ-۱، در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ در سایت کراچی راه‌اندازی شد.

یک رآکتور VVER-۱۰۰۰ به مدت دوازده سال در ایران فعالیت داشته و رآکتور دوم نیز در دست ساخت است. طبق اطلاعات ایران، یک نیروگاه ۴ واحدی دیگر در سایت سیریک در جنوب کشور در دست ساخت است. با این حال، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی این نیروگاه را در سیستم اطلاعات رآکتور‌های قدرت خود فهرست نکرده است.

همچنین تعدادی از کشور‌ها در آسیا وجود دارند که در حال حاضر برنامه‌های انرژی هسته‌ای را آغاز کرده‌اند. این کشور‌ها شامل بنگلادش، که در حال حاضر دو واحد راکتور طراحی شده توسط روسیه در حال ساخت است، و امارات متحده عربی، که در آن چهار راکتور از سال ۲۰۲۰ به طور متوالی به بهره‌برداری رسیده‌اند، که آخرین آن در مارس ۲۰۲۴ بوده است، می‌شوند.

آفریقا

تنها دو راکتور در آفریقا فعال هستند که ۰.۴ درصد از کل تولید برق را تشکیل می‌دهند. هر دو در آفریقای جنوبی واقع شده‌اند، جایی که انرژی هسته‌ای ۴.۴ درصد از تولید برق را تشکیل می‌دهد. هر دو نیروگاه همزمان ساخته شده‌اند و به ترتیب در سال‌های ۱۹۸۴ و ۱۹۸۵ به شبکه برق متصل شده‌اند که منجر به میانگین سن ۳۹.۸ سال شده است.

با این حال، از آنجایی که شبکه‌های برق این قاره در سال‌های آینده نیاز به گسترش خواهند داشت، انرژی هسته‌ای می‌تواند نقش بیشتری در آینده ایفا کند. این امر همچنین این قاره را برای سرمایه‌گذاران خارجی جالب می‌کند، به طوری که برخی کشور‌ها (مانند غنا، نیجریه، کنیا، رواندا، اوگاندا) به طور خاص به دنبال چگونگی تحقق حرکت به سمت انرژی هسته‌ای هستند.

چهار واحد راکتور روسی (VVER-۱۲۰۰) در سایت الضبعه در مصر در حال ساخت هستند. مجوز‌های ساخت اعطا شده و کار در حال انجام است. قرار است واحد ۱ سال آینده به بهره‌برداری برسد.