درمان دیابت با فناوری ویرایش ژن؛ سلول‌های پیوندی در بدن بیمار انسولین تولید کردند

محققان برای اولین‌بار در جهان موفق شدند با پیوند سلول‌های تولیدکننده انسولین که به صورت ژنتیکی مهندسی شده‌اند، بدن یک بیمار دیابتی را وادار به تولید انسولین کنند؛ آن هم بدون نیاز به مصرف مادام‌العمر دارو‌های سرکوب‌کننده سیستم ایمنی.

کد خبر: ۱۲۹۳۸۹۳

دوشنبه - ۲۰ مرداد ۱۴۰۴ / August 11, 2025

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، محققان برای اولین‌بار در جهان موفق شدند با پیوند سلول‌های تولیدکننده انسولین که به صورت ژنتیکی مهندسی شده‌اند، بدن یک بیمار دیابتی را وادار به تولید انسولین کنند؛ آن هم بدون نیاز به مصرف مادام‌العمر دارو‌های سرکوب‌کننده سیستم ایمنی.

تیمی از محققان دانشگاه اوپسالا سوئد با همکاری شرکت Sana Biotechnology راهی برای ساخت سلول‌های «نامرئی» برای سیستم ایمنی پیدا کرده‌اند. آنها با استفاده از فناوری ویرایش ژن کریسپر (CRISPR) تغییرات اساسی را در سلول‌های پیوندی ایجاد کردند.

آنها ژن‌های HLA کلاس I و II را حذف کردند؛ این ژن‌ها مانند «کارت شناسایی» مولکولی عمل می‌کنند. با حذف آنها سلول‌های ایمنی (سلول‌های T) دیگر نمی‌توانند سلول‌های پیوندی را به عنوان عامل بیگانه شناسایی کنند. همچنین محققان بیان پروتئین CD۴۷ را افزایش دادند. این پروتئین سیگنال «من را نخور» را به سلول‌های ایمنی ذاتی (مانند ماکروفاژها) ارسال و از حمله آنها جلوگیری می‌کند.

روش جدید محققان بر روی یک مرد ۴۲ ساله که به مدت ۳۷ سال با دیابت نوع ۱ زندگی می‌کرد، آزمایش شد. محققان سلول‌های مهندسی‌شده را در ۱۷ نقطه مجزا به عضله ساعد او تزریق کردند. نتایج پس از ۶ ماه خیره‌کننده بود.

سلول‌های ویرایش‌شده، بدون نیاز به هیچ‌گونه داروی سرکوب‌کننده ایمنی، در بدن بیمار زنده ماندند و شروع به تولید انسولین کردند. همچنین هیچ نشانه‌ای از حمله سیستم ایمنی به سلول‌های پیوندی مشاهده نشد.