عمار حکیم از تحت تعقیب صدام بودن تا سیاستمداری بداهه گو و بستن راه کاروانش در آستانه اربعین حسینی

عمار حکیم ، رهبر جریان ملی عراق نامی آشنا برای ایرانیان است. هم به دلیل قرابت نسبی خانوادگی که خانواده حکیم و صدر را با هم پیوند داده و هم به دلیل رویکرد‌های سیاسی که خانواده حکیم داشتند.

کد خبر: ۱۲۹۴۶۲۷

چهارشنبه - ۲۲ مرداد ۱۴۰۴ / August 13, 2025

به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری دانشجو ، خانواده حکیم یکی از سیاسی‌ترین خانواده‌های شیعی عراق هستند. پدربزرگ، پدر و عمومی عمار حکیم اسامی پرآوازه‌ای در تاریخ مبارزات عراق با صدام بوده و نفوذ این خانواده در تحولات و جریانات سیاسی عراق در ۴ دهه گذشته غیرقابل انکار است.

پدر او سیدعبدالعزیز حکیم، سیاستمدار و روحانی تأثیرگذار در مرحله پس از سقوط حکومت صدام حسین در عراق بود. عموی وی، سیدمحمدباقر حکیم، نیز از چهره‌های شاخص اپوزیسیون عراق علیه رژیم بعث و از روحانیون برجسته شیعی عراق بود. پدربزرگ وی، سیدمحسن طباطبائی حکیم، نیز در زمان خود مطرح‌ترین مرجع دینی شیعیان در جهان بود. او از طرف مادر نیز به خاندان صدر منسوب است.

عمار حکیم؛ از تولد در خانواده پرآوازه حکیم تا فرار به ایران

عمار حکیم در سال ۱۹۷۱ در شهر نجف واقع در ۱۵۰ کیلومتری جنوب بغداد متولد شد. پدر بزرگ وی آیت الله العظمی سید محسن حکیم مرجع و رهبر برجسته شیعیان در قرن بیستم بود. عموی او آیت الله محمد باقر حکیم است که در عراق به شهید محراب معروف است چرا که پس از انجام فریضه نماز جمعه در حرم امام علی (ع) در سال ۲۰۰۳ ترور شد.

پبش از آن نیز رژیم بعثی سابق عراق ۹ نفر از عمو‌ها و ۶۴ نفر از نزدیکانش را به علت داشتن مواضع مخالف سیاست‌های صدام اعدام کرده بود.

عمار حکیم در اواخر سال ۱۹۷۹ یعنی زمانی که حدودا ۸ ساله بود، همراه با پدرش و در حالی که به علت فعالیت‌های سیاسی و دینی از سوی نیرو‌های امنیتی رژیم صدام حسین، تحت پیگرد بودند، عراق را ترک کرد و نخست به دمشق و سپس به تهران مهاجرت کرد.

این شرایط باعث شد تا عمارحکیم دوران تحصیل خود را در تهران گذراند. در نوجوانی وارد حوزه علمیه قم شد و تا رتبه درس خارج تحصیل کرد. بسیاری از دروس فقهی و فلسفی را در این دوران از عمویش محمد باقر حکیم فرا گرفته است که یکی از مراجع بزرگ شیعه جهان است.

البته او تحصیلات دانشگاهی نیز دارد و مدرک کارشناسی ارشد الاهیات و معارف اسلامی با گرایش فقه و حقوق را کسب کرده است.

سال‌های زندگی در ایران تا پیش از سقوط صدام در عراق برای عمارحکیم سال‌های مبارزه علیه رژیم بعث بود. او در این ایام به فعالیت‌های تبلیغی و فرهنگی اشتغال داشت و در موارد متعددی به نمایندگی از عمویش، سید محمدباقر حکیم، در مراسم و برنامه‌های فرهنگی و سیاسی و مجامع شهروندان عراقی ساکن خارج از این کشور، ازجمله در اروپا و استرالیا حضور می‌یافت. در تمامی این سال‌ها او ساکن قم بود.

مدیریت مرکز «دارالحکمة للعلوم الاسلامیة» در قم برای آموزش و پرورش روحانیون و مبلغان شیعی شاید مهمترین سمتی باشد که عمار حکیم پیش از سال ۲۰۰۳ و سقوط صدام و بازگشت به عراق در ایران تجربه کرد.

عمارحکیم؛ از ریاست بر مجلس اعلای عراق تا جریان حکمت ملی عراق

او در سال ۲۰۰۷ به مقام نایب رئیس مجلس اعلای اسلامی عراق برگزیده شد و در سال ۲۰۰۹ با درگذشت پدرش به اتفاق آرا به ریاست این مجلس انتخاب شد. گفته می‌شود که او در روز‌های پایانی عمر پدرش همراه وی بوده است. همان سال نشریه نیویورک تایمز در گزارشی خبر داد که سیدعمار حکیم در حین عبور از مرز ایران به عراق، توسط نیرو‌های آمریکایی برای ساعاتی بازداشت شد.

وی در سال ۲۰۱۶ به ریاست ائتلاف ملی عراق (الائتلاف الوطنی العراقی)، بزرگ‌ترین تشکل سیاسی پارلمان عراق انتخاب شد.

یک سال بعد عمارحکیم با اعلام جدایی از مجلس اعلای اسلامی عراق، جریان حکمت ملی عراق را تأسیس کرد و در نشست هیئت مؤسس این جریان در ۱ دسامبر ۲۰۱۷ به ریاست آن انتخاب شد.

عمار حکیم و ریاست موسسه تبلیغات اسلامی شهید محراب

او در حال حاضر ریاست موسسه تبلیغات اسلامی شهید محراب را برعهده دارد که بزرگترین موسسه فرهنگی در سطح عراق به حساب می‌آید و بیش از ۸۰ شعبه و دفتر دراستان‌ها و شهر‌های عراق دارد. این موسسه چندین مدرسه، نهاد و مرکز فرهنگی و علمی و دانشگاهی و دانشکده‌ها و دانشگاه‌ها و مراکز دولتی را زیر نظر دارد. همچنین نشست‌ها و کنفرانس‌هایی را برگزار و فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی را انجام می‌دهد. ضمن اینکه مجلات، روزنامه ها، کتاب‌ها و کتابچه ها، روزنامه‌های دیواری و لوح‌های فشرده متعددی را منتشر می‌کند.

برخی منابع شخصیت فردی عمار حکیم را اینگونه توصیف کردند؛ هوشیاری و زیرکی و فصاحت زبان و بداهه گویی. او همچنین با دخترعموی خود ازدواج کرده و ۵ فرزند دارد.

موضع حکیم در برابر تحریم‌های آمریکا علیه ایران

حکیم در خطبه‌های نماز عید فطر سال ۱۳۹۸ بغداد در روز چهارشنبه گفت: ما در برابر سیاست‌های آمریکا در محاصره و گرسنه نگه داشتن مردم ایران بی طرف و ساکت نمی‌مانیم.

رئیس ائتلاف اصلاح و سازندگی عراق تصریح کرد عراق آقای خود است و امکان ندارد زیر چتر مواضع وابسته یا جهت دار برود. وی در همین حال تاکید کرد ادامه اجرای سیاست بر افروختن جنگ ها، مناقشه‌ها و درگیری‌ها در منطقه ما دیگر امکان پذیر نیست.

عمار الحکیم افزود باید سیاست گشایش بین المللی، تقویت مشترکات و منافع متقابل تداوم یابد، باید دستاورد سیاسی عراق در عرصه منطقه‌ای و بین المللی حفظ شود.

وی هشدار داد حرکت به سمت سیاست غیر منطقی و نسنجیده، کشور عراق را به سوی انزوای بین المللی خواهد کشاند.

عمار الحکیم در پایان تاکید کرد آشکارا اعلام می‌کنیم که ما در برابر سیاست‌های محاصره و گرسنه نگه داشتن ملت مسلمان و دوست ایران از طریق تحریم‌های یکجانبه آمریکا بی طرف نیستیم.

عمارحکیم بار‌ها در سال‌های اخیر با مقامات مختلف در ایران دیدار داشته است.

سوءقصد در عراق

بیست و یکم مردادماه رسانه‌ها گزارش دادند که عمار حکیم رهبر جریان حکمت ملی عراق در جریان حضور در مراسم راهپیمایی اربعین حسینی هدف سوءقصد قرار گرفته است.

مرتضی رعد الملا جواد، در پستی در فیسبوک نیز اشاره کرد که این سوءقصد از سوی عوامل شناخته شده انجام شده و پیش از آن یک حمله رسانه‌ای سازمان یافته علیه حکیم صورت گرفته بود.

پیش‌تر، شبکه‌های اجتماعی ویدئو‌هایی منتشر کرده بودند که نشان می‌داد گروهی از جوانان با کاروان حکیم درگیر شده‌اند و محافظان وی تلاش کرده‌اند آنان را متفرق کنند. در جریان این حادثه تیراندازی رخ داد که گزارش‌ها آن را به محافظان حکیم نسبت دادند. گفته شد این اقدام برای باز کردن مسیر حرکت کاروان حکیم بوده است. با این حال، برخی منابع دیگر مدعی شدند که تیراندازی از سوی همان جوانان ناشناس به سوی کاروان حکیم صورت گرفته است.