بازخوانی بیانات مقام معظم رهبری پیرامون موسیقی؛

موسيقي را هدفدار، جهت‌دار و معنادار، اجرا و طراحي كنيد

در منطقه‌اي كه تاريخ موسيقي ما در آن شكل گرفته است، موسيقي معناي صحيح ندارد. شما بايد به آن معنا و مفهوم صحيح بدهيد؛ و در واقع باعث نجات آن شويد. حرف من با موسيقي‌دان‌ها اين است كه موسيقي را به سمت معنا و هدف‌هاي متعالي ببريد.

کد خبر: ۱۲۹۵۵۲

پنجشنبه - ۱۲ خرداد ۱۳۹۰ / June 02, 2011

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»؛ در سال های اخیر مخصوصا سال های آغازین دهه 80 تا به امروز شاهد افزایش روز افزون موسیقی بین جوانان ایرانی هستیم.

زمانی که درهای فرهنگی کشور بیش از هر روز به روی فرهنگ غرب باز بود و مسئولان فرهنگی وقت کشور نه تنها درصدد مقابله برنمی آمدند، بلکه به بهانه تبادل فرهنگ و آزادی باعث رواج بیشتر موسیقی های مهیج و طرب انگیز بین جوانان شدند؛ به گونه ای که امروزه کمتر جوانی را مشاهده می کنیم که در مجالس، مهمانی، پیاده روی، دوچرخه سواری، ... در حال گوش دادن به موسیقی های حرام خصوصا لس آنجلسی و یا زیرزمینی نباشد و هنوز باید این سوال در ذهن ما باشد و از خود بپرسیم جای صوت زیبای قرآن در بین جوانان کجاست؟

در این میان هنوز جوانانی مسلمان و متعهد به شرع مقدس این سوال در ذهنشان هست که موسیقی در حال ساخت، پخش و حتی تولیدات صدا و سیمای کشور اسلامیشان از نظر دین مبین اسلام چه سمت و سویی به خود گرفته و اساساً نظر اسلام در مورد موسیقی چیست؟ و چه تفاوتی میان موسیقی حلال و حرام هست؟ مثل همیشه و در همه احوال این رهبر عزیز انقلابمان است که با گوشزدها و هشدارهای خود همیشه چراغ راهی برای حرکت عموم ملت انقلابی و متهد کشورمان بودند.

ایشان نه تنها در زمینه هجوم فرهنگی به کشور که یکی از زمینه های آن مطمئنا موسیقی و القا آن به جوانان ما بود هشدار، بلکه به عنوان شبیخون فرهنگی یاد کردند و متذکر شدند كه مسئولان کشور باید با برنامه ریزی فرهنگی و احساس مسئولیت در جهت مقابله با این پدیده برآیند.

ولی متاسفانه نه تنها شاهد این حرکت نبودیم، بلکه به بهانه شور و اشتیاق و نیروی جوانی بیش از هر روز به آن دامن زده و خود رابط و وارد کننده فرهنگ جدید معارض با تمدن و انقلاب کشورمان شدند.

اینک به بازخوانی کوتاهی از بیانات مقام معظم رهبری در جمع هنرمندان صدا و سیما و گاه در جواب به پرسش های جوانان پیرامون موسیقی می پردازیم و امیدواریم چراغ راهی که ایشان تصویر کرده اند، هنوز از یادها پاک نشده باشد.

موسیقی تلفیقی از دانش، اندیشه و فطرت خدادادی است. مقام معظم رهبری در جمع هنرمندان صدا و سیما ضمن بیان اینکه  هنرموسیقی از شعبه ریاضی است و با دقت، محاسبه و اندازه گیری سر و کار دارد می فرمایند: «هنر موسیقی متکی به طبیعت و فطرت بشری است که خرد انسانی آن محاسبه را براساس تجربه استخراج کرده و برای آن، قواعدی و موازینی گذاشته است.»

ایشان موسیقی را تلفیقی از دانش، اندیشه و فطرت خدادادی میداند و می افزایند: «ما باید این هنر را در راه خدا مصرف کنیم. من این نکته را می خواهم به شما عرض کنم که این هنر ساخته و پرداخته نعمت های اللهی را  که بر اساس یک ذوف و قریحه ذاتی و یک نظم و انتظام خردمندانه شکل می گیرد و در واقع جان دادن به بی جان هاست در راه خدا و رضای او مصرف کنید.»

موسیقی برای هدف های متعالی به کار نرفته است مقام معظم رهبری با بیان اینکه متاسفانه هدف موسیقی در شرق در حد تعالی خود نبوده، می فرمایند: «تاريخ موسيقي ايران در طول قرون متمادي، چه قبل و چه بعد از اسلام را خوانده‌ام، و از سير و سرنوشت موسيقي عرب بخصوص بعد از اسلام مطلعه ام. آنچه براساس مطالعات خود مي‌توانم بگويم، اين است كه موسيقي در منطقه ما براي هدف‌هاي متعالي به كار نرفته است»

ايشان با بیان اینکه سیر موسیقی در اروپا خلاف این بوده، و گاهی باعث نجاب ملتی شده است می فرمایند: «مي‌دانيد كه من به طور طبيعي از جمله آدم‌هاي غرب ستيزم. چنان كه هيچ ويژگي غرب، مرا مبهوت و مجذوب نمي‌كند. در عين حال ويژگي‌هاي مثبت غرب را از روي محاسبه تأييد مي‌كنم. يكي از آن ويژگي‌ها مقوله موسيقي است. درست است كه در غرب، موسيقي رقص و لهو و ساير موسيقي‌هاي منحط وجود دارد، اما در همان نقطه از جهان، از ديرباز موسيقي‌هاي آموزنده و معنادار هم بوده است؛ موسيقي‌اي كه براي گوش سپردن به آن، انسان عارف واقف خردمند، مي‌تواند بليت تهيه كند، در سالن اجراي كنسرت بنشيند و ساعتي، از آن لذت ببرد. در غرب موسيقي‌هايي كه گاهي يك ملت را نجات داده و گاهي يك مجموعه فكري را به سمت صحيحي هدايت كرده، كم نبوده است. غرب برخوردار از چنين ويژگي‌اي نيز بوده و هست.»

مقام معظم رهبری با اشاره به اینکه موسیقی در منطقه ما، ایران و کشورهای عربی، معنای صحیحی ندارد، می فرمایند: «در منطقه‌اي كه تاريخ موسيقي ما در آن شكل گرفته است، موسيقي معناي صحيح ندارد. شما بايد به آن معنا و مفهوم صحيح بدهيد؛ و در واقع باعث نجات آن شويد. حرف من با موسيقي‌دان‌ها اين است كه موسيقي را به سمت معنا و هدف‌هاي متعالي ببريد؛ هدف‌هايي فراتر از هدف عياشي فلان عاشق كذايي كه همان معشوقه كذايي‌تر را دوست مي‌داشته، و چون مورد بي‌اعتنايي وي قرار گرفته و دلش شكسته است مي‌خواهد پاي فلان ساز بنشيند، و در اثر آهنگ و ترانه سوزناك اشكي از ره فراق بريزد، و اینکه می بینید در کلمات فقها موسیقی مقوله ای حرام، ممنوع و دست نزدنی است به همین خاطر است.»

موسیقی حرام نباید به بهانه جذاب کردن تلویزیون استفاده شود، مقام معظم رهبری ضمن بیان اینکه تنوع و جذابیت شرط توفیق یک رسانه است می فرماید: «تنوع و جذابيت در صدا و سيما، شرط لازم توفيق آن رسانه است؛ اما اين نبايد موجب گرايش به شيوه‌هاي زيان‌بخش و مخرب گردد. ترويج فرهنگ غربي و استفاده‌ي ابزاري از جاذبه‌هاي جنبي يا استفاده از موسيقي‌هاي لهوي و حرام و چيزهايي از اين قبيل، نبايد به بهانه‌ جذاب كردن تلويزيون به اين دستگاه مؤثر كه در معرض ديد همة قشرها و خانواده‌ها است، راه يابد.»

ایشان در قسمتی از سخنانشان ضمن اشاره به اینکه همه آنچه از صدا و سیما پخش می شود از لحاظ بلااشکال بودن شرعی تايید نمی کنم می فرمایند: «موسيقي را هدفدار، جهت‌دار و معنادار، اجرا و طراحي كنيد، و صبغه‌هاي لهو را از آن بزداييد. هنر انساني بي‌نهايت است. اگر به اين اصل معتقديد، چه لزومي دارد گوشه‌هاي مطربي و لهوي را كه موجد تحركات فيزيكي است، از موسيقي حذف نكنيد؟! شما مي‌توانيد با حذف آن گوشه‌هاي مخرب، گوشه‌هاي جديدي به وجود آوريد. كساني كه قبلاً گوشه‌هاي كذا را وضع، تبيين و تدوين كرده‌اند، مگر بالاتر از شما بوده‌اند؟! آنها البته، انسان‌هاي با ذوق و دانشي بوده‌اند؛ چنان كه شما هم هستيد. من دعوت به غم انگيز بودن و بي‌ذوقي نمي‌كنم؛ بلكه دعوت من به متعالي شدن و پديده موسيقي را از ابتلائات مادي بشر بيرون كشيدن و فراتر آوردن است.»

موسیقی حرام انسان را از معنویت غافل می کند رهبر معظم انقلاب در جواب دانشجویی در مورد نحوه تمایز بین موسیقی حلال و حرام می فرمایند: «در مورد موسيقي دو حرف وجود دارد؛ يكي اينكه ببينيم، اساسا مشخصه‌هاي موسيقي حلال و حرام چيست؟ ديگر اينكه بياييم در مصداق، مرزهايي را مشخص كنيم تا به قول شما جوانان بدانند كه اين يكي حرام است و اين يكي حلال. موسيقي اگر انسان را به بيكارگي، ابتذال، بي‌حالي و واخوردگي از واقعيت‌هاي زندگي و امثال اين‌ها بكشاند، اين موسيقي، موسيقي حلال نيست، موسيقي حرام است. موسيقي اگر چنانچه انسان را از معنويت، از خدا و ذكر غافل كند، اين موسيقي حرام است.»

مرز بین موسیقی حلال و حرام، شرقی و غربی بودن نیست ایشان ضمن اشاره به اینکه آن موسیقی که منادیان دین و شرع همیشه در دوره های گذشته با آن مقابله می کرده اند و می گفتند حرام است همان موسیقی ایرانی خودمان است، می گویند: «من نمي‌توانم به طور مطلق بگويم كه موسيقي اصيل ايراني، موسيقي حلال است؛ نه اين طور نيست. بعضي خيال مي‌كنند كه مرز موسيقي حلال و حرام، موسيقي سنتي است، نه اين طوري نيست. مرز موسيقي حلال و حرام عبارت از ايراني بودن، سنتي بودن، قديمي بودن، كلاسيك بودن، غربي بودن يا شرقي بودن نيست.»

همچنین در جایی ذکر می کنند: «اين‌هايي را كه من گفتم بعضي از آن‌ها در موسيقي بي‌كلام و در ساز‌ها است، بعضي هم حتي در كلمات است. يعني ممكن است، فرضا يك موسيقي ساده‌اي بي‌ضرر را اجرا كنند، ليكن شعري كه در اين موسيقي خوانده مي‌شود، شعر گمراه كننده‌اي باشد؛ شعر تشويق كننده بي‌بند و باري، به ولنگاري، به شهوت‌راني، به غفلت و اين‌طور چيزها باشد؛ آن وقت حرام مي‌شود.»/انتهاي پيام/