نقد و تحليل فيلم «پايان نامه»؛

در جستجوي حلقه مفقوده سينماي سياسي

فيلم سينمايي «پايان نامه» با در نظر گرفتن تمامي معايب، نقصان‌ها و ضعف‌هايش اما حائز يك ويژگي قابل توجه و يك جرقه طلايي و نقطه روشن و قابل دفاع است كه آن ورود به عرصه ساخت و توليد فيلم‌هايي با مضامين سياسي است.

کد خبر: ۱۳۰۰۰۵

سه‌شنبه - ۱۷ خرداد ۱۳۹۰ / June 07, 2011

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»؛ فيلم سينمايي «پايان نامه» به كارگرداني، كارگردان جوان بيست و هشت ساله‌اش حامد كلاهداري، با در نظر گرفتن تمامي معايب، نقصان‌ها و ضعف‌هايش اما حائز يك ويژگي قابل توجه و يك جرقه طلايي و نقطه روشن و قابل دفاع است كه آن ورود به عرصه ساخت و توليد فيلم‌هايي با مضامين سياسي و گام برداشتن در جهت يادآوري ژانر فراموش شده سينماي ايران است.

ژانر فيلم‌هاي سياسي اساساً يكي از موضوعات داراي پيشينه و سابقه طولاني و جذاب در طول تاريخ سينما است.

اين ژانر تاكنون شاهد خلق آثار ماندگاري در عرصه سينما بوده است كه با وفاداري به استانداردهاي حرفه‌اي مديوم سينما، مضامين سياسي را در قالبي سينما ورزانه براي مخاطبان خود ماندگار كرده‌ است.

در فهرست فيلم‌هاي برجسته ژانر سينمايي سياسي، به آثار متنوع و متعددي بر مي خوريم كه توانسته‌اند هم با جلب نظر مخاطب، بارقه‌اي روشن در مديوم سينما، بيافرينند و هم اداي دين باشند به وقايع و مضامين برجسته سياسي.

در اين گروه از آثار برجسته و پرشمار مي توان جمله‌هايي متعددي را يافت كه با گذشت دهه‌هاي متعدد، هنوز غبار فراموشي و كهنگي بر آنها ننشسته و هنوز در عرصه سينما جزء فهرست برترين‌ها و ماندگارترين آنها هستند.

فيلم جان اف كي، جزء يكي از همين آثار برجسته سينماي سياسي است كه توانست نقش موثري در تهييج و تحريك و شكل دادن به افكار عمومي پس از حادثه ترور جان اف كندي، بازي كند.

يكي ديگر از آثار ماندگار اين ژانر، فيلم «z» است كه  مي توان از نمونه‌هاي برجسته سينمايي سياسي برشمرد كه با گذشت سال‌هاي متمادي هنوز هم از همان جذابيت، زندگي و تازگي بكر برخوردار است.

فيلم ضد يكي از فيلم‌هاي استاندارد سينماي سياسي است و در عين حال از جذاب ترين و پرشورترين آثار تاريخ سينماست، مخاطبان فراواني را در سراسر جهان از آن خود كرد.

اما با نگاهي به تاريخ سينماي ايران، از زمان شكل گيري و سپس قوام آن در طي سال‌هاي گذشته و نيز با مرور تاريخ سينماي پس از انقلاب، به اين نكته واقف مي شويم كه توليد و عرضه فيلم‌هاي سينمايي در ژانر سياسي و با موضوعات و مضاميني كه به اين عرصه مي پردازد هميشه يكي از حلقه‌هاي مفقوده اصلي سينما در ايران بوده است و اين وضعيت مي تواند دلايل متعدد و متنوعي داشته باشد.

كه از جمله آن و شايد يكي از مهمترين آنها، بي توجهي كارگردانان و نويسندگان سينماي ايران به اين مقوله است كه البته خطير بودن اين امر و ريسك بالاي آن در فضاي اجتماعي جامعه ايران نيز در پديد آمدن چنين فضا و موقعيتي بي تاثير نبوده است.

اما فيلم «پايان نامه» كه به مرور و نوعي تحليل وقايع پس از انتخابات سال 87 مي پردازد، از جمله فيلم‌هاي نادري است كه در اين ژانر طي سال‌هاي گذشته در ايران توليد شده است.

فارغ از مضامين و نگاهي كه سازندگان اثر به وقايع پس از انتخابات اخير داشته‌اند، حقيقت آن است كه فيلم پايان نامه به لحاظ ساختاري و فني، اثري شتابزده است و چندان قابل دفاع نيست.

فيلم به همان اندازه كه مضمون و موضوع مهم و قابل توجه‌اي را به عنوان دست آويز روايت داستاني خود انتخاب كرده است متاسفانه بر روي ساختار و سخت افزار سينمايي خود نيانديشيده و سرمايه گذاري نكرده به نحوي كه در نهايت پايان نامه تبديل به اثري فاقد استانداردهاي سينمايي و جذابيت‌هاي داستاني و روايي شده است.

با اين حال فيلم در عين شتابزدگي و ضعف‌هاي ناشي از فيلمنامه و كارگرداني تلاش كرده است جرقه‌اي باشد در كورسوي سينماي سياسي ايران كه سال‌هاي زيادي دچار غفلت و بي توجهي مديران سينمايي و نيز كارگردانان اين عرصه شده است و شايد همين نكته مهمترين ويژگي و نكته قابل توجه و تامل درباره فيلم «پايان نامه» به كارگرداني حامد كلاهداري باشد./انتهاي پيام/