آغاز هفته جایزه مصطفی (ص) با درخشش سه دانشمند جوان

هفته جایزه مصطفی (ص) امسال با مراسمی ویژه در فرهنگستان علوم آغاز شد؛ جایی که برای نخستین بار «مدال دانشمندان جوان» به سه پژوهشگر برجسته از کشور‌های اسلامی اهدا شد.

کد خبر: ۱۳۰۲۱۱۵

شنبه - ۱۵ شهريور ۱۴۰۴ / September 06, 2025

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو ، هفته جایزه مصطفی (ص) امسال با مراسمی ویژه در فرهنگستان علوم آغاز شد؛ جایی که برای نخستین بار «مدال دانشمندان جوان» به سه پژوهشگر برجسته از کشور‌های اسلامی اهدا شد.

در این آیین که با حضور دکتر علی‌اکبر صالحی رئیس کارگروه علمی بنیاد مصطفی (ص)، مهندس مهدی صفاری‌نیا رئیس پارک فناوری پردیس و دکتر محمدرضا مخبر دزفولی رئیس فرهنگستان علوم برگزار شد، نام سه دانشمند جوان درخشید؛ کسانی که تلاش‌های علمی‌شان امید‌های تازه‌ای برای آینده علم و فناوری در جهان اسلام به همراه دارد.

سپیده میرزایی ورزقانی – ایرانی که رمز مقاومت سرطان را می‌گشاید

سپیده میرزایی، پژوهشگر جوان ایرانی در حوزه زیست‌شناسی مولکولی، با طرحی خلاقانه درباره چگونگی مقاومت سلول‌های سرطانی در برابر شیمی‌درمانی، مدال افتخار دریافت کرد.

او با بررسی مسیر سیگنالی NF-κB – مولکولی که هم می‌تواند ضامن بقا باشد و هم عامل رشد سرطان – نشان داد که RNA‌های غیرکدکننده مثل miRNA و lncRNA کلید‌های پنهان کنترل این مسیر هستند. پژوهش‌های او ثابت می‌کند که می‌توان با دستکاری این مولکول‌ها، مقاومت سرطانی را شکست و درمان‌هایی هدفمند و شخصی‌سازی‌شده طراحی کرد.

به زبان ساده، میرزایی می‌گوید اگر بتوانیم این مسیر پرخطر را دوباره متعادل کنیم، هم رشد تومور متوقف می‌شود و هم بیماران شانس بیشتری برای غلبه بر مقاومت دارویی خواهند داشت.

بوسه جواتمره – کاوشگری در دل مقاومت‌های سرطانی

دیگر برگزیده امسال، بوسه جواتمره است؛ پژوهشگری که با تمرکز بر «مسیر‌های بقا در سرطان» راه‌های تازه‌ای برای تقویت درمان‌ها یافته است. او نشان داد که سلول‌های سرطانی با ترفند‌های اپی‌ژنتیکی و کمک گرفتن از محیط اطراف‌شان، دارو‌ها را ناکارآمد می‌کنند.

مطالعات تیم او در سرطان پروستات فاش کرد که ژن ABCB۱ مانند یک پمپ، دارو را از سلول بیرون می‌راند و پروتئینی به نام BRPF۱ کلید این پمپ است. مهار این کلید یعنی بازگرداندن حساسیت سلول به دارو.

جواتمره همچنین ترکیب طبیعی پریستیمِرین را شناسایی کرده که می‌تواند چندین مسیر بقا را همزمان خاموش کند و حتی سلول‌های بنیادی سرطانی را وادار به مرگ برنامه‌ریزی‌شده کند. دستاوردی که می‌تواند الگویی برای ساخت دارو‌های آینده باشد.

شو پائو لوک – نوآوری با جلبک‌ها برای آینده غذا و آب

سومین چهره درخشان این مراسم، شو پائو لوک است که با تحقیقات نوین خود در زمینه فناوری جلبک‌ها، مسیر‌های تازه‌ای برای صنایع غذایی و آبی گشوده است. پژوهش‌های او نشان می‌دهد این موجودات سبز کوچک می‌توانند نقشی بزرگ در تأمین پایدار منابع غذایی و توسعه صنایع زیستی ایفا کنند.

تمرکز مدال دانشمند جوان بر اعتباربخشی به تحقیقات علمی در جهان اسلام

مهرشاد میرهاشمی، مدیر ارتباطات بنیاد مصطفی (ص)، از اعطای مدال «دانشمند جوان» به‌عنوان یکی از برنامه‌های ثابت هفته جایزه مصطفی (ص) خبر داد و گفت: فرایند داوری این جایزه از ابتدای سال ۱۴۰۳ آغاز شد و تا همین اواخر ادامه داشت. این داوری حدود یک سال به طول انجامید و در نهایت سه نفر از ایران، ترکیه و مالزی به‌عنوان برگزیدگان انتخاب شدند.

میرهاشمی با اشاره به روند انتخاب برگزیدگان افزود: پرونده اولیه‌ای که ما داشتیم، شامل تعداد زیادی نامزد بود و همانند جایزه مصطفی (ص)، به دو روش فعالانه و عالی دانشمندان برتر جوان زیر ۴۰ سال جهان اسلام شناسایی و معرفی شدند. بدین صورت که اسامی و پرونده‌ها از نهادهای علمی برتر جهان اسلام و همچنین افراد برجسته علمی و دانشمندان دریافت شد و برای هر یک از نامزدها پرونده علمی تشکیل گردید. سپس این پرونده‌ها وارد کارگروه‌های داوری شد و به‌تدریج مورد غربالگری قرار گرفت تا در نهایت این سه نفر انتخاب شوند.

وی درباره اهداف این مدال توضیح داد: مدال دانشمند جوان ان‌شاءالله هر دو سال یک بار و همزمان با هفته جایزه مصطفی (ص) اعطا خواهد شد. برای این مدال، طراحی ویژه‌ای صورت گرفته که شامل مدالی آبی‌رنگ درون جعبه‌ای به شکل رصدخانه است. این طراحی نمادین استعاره‌ای از یک ستاره تازه متولدشده در آسمان است که با رنگ آبی جوانی همراه است و کاملاً منطبق با هدفی است که این جایزه دنبال می‌کند.

مدیر ارتباطات بنیاد مصطفی (ص) خاطرنشان کرد: علاوه بر مدال، هر یک از برگزیدگان مبلغ ۱۰ هزار دلار به همراه یک تقدیرنامه با امضای مدیر بنیاد علم و فناوری مصطفی دریافت می‌کنند. همچنین این دانشمندان تنها به دریافت جایزه محدود نخواهند شد، بلکه در قالب پروژه‌های مختلفی که بنیاد علم و فناوری مصطفی تعریف می‌کند، از جمله گردش علمی جوانان جهان اسلام، دوره‌های آموزشی در کشورهای اسلامی، و طرح‌های تبادل استاد و دانشجو همکاری خواهند داشت.

میرهاشمی در ادامه گفت: این دانشمندان جوان در رویدادهای مختلف، از جمله نشست‌های تبادل نوآوری در کشورهای اسلامی، دعوت می‌شوند و در قالب سخنرانی، گفتگو و تبادل علمی حضور فعال خواهند داشت. به گفته او، مراسم اعطای جایزه آغاز فرایند اعتباربخشی این دانشمندان است و پایان آن نخواهد بود.

هفته‌ای برای علم و امید

هفته جایزه مصطفی (ص) که از امروز، ۱۵ شهریور آغاز شده و تا ۱۹ شهریور ادامه خواهد داشت، فرصتی است برای گردهمایی دانشمندان مسلمان، تبادل ایده‌های نو و البته تقدیر از تلاش‌های بی‌وقفه پژوهشگران جوانی که با علم خود جهان را روشن‌تر می‌کنند.