در گفت‌و‌گو با SNNTVT؛

قنادباشی: نزدیکی ایران و عربستان می‌تواند موتور حل بحران‌های منطقه‌ای باشد

قنادباشی کارشناس مسائل غرب آسیا با اشاره به سفر علی لاریجانی به عربستان، این دیدار را گامی مهم در تقویت همکاری‌های منطقه‌ای دانست و تأکید کرد که نزدیکی تهران و ریاض می‌تواند زمینه‌ساز کاهش تهدیدات امنیتی و حمایت از جبهه مقاومت باشد.

کد خبر: ۱۳۰۶۳۰۲

چهارشنبه - ۲۶ شهريور ۱۴۰۴ / September 17, 2025

قنادباشی، کارشناس مسائل غرب آسیا در گفتگو با خبرنگار بین الملل SNN TV، در پاسخ به این سؤال که "ایران چگونه می‌تواند از چرخش احتمالی موضع عربستان در موضوع لبنان بهره‌برداری کند تا تهدیدات امنیتی منطقه‌ای را کاهش داده و نفوذ خود را تقویت کند؟ " گفت: « دستور کار ایران در حال حاضر در عرصه سیاست خارجی، کاهش فاصله میان کشورهای جبهه مقاومت با دیگر کشورهای منطقه است. البته با توجه به اشتباهاتی که صهیونیست‌ها مرتکب شدند، این فاصله در قطر تا حدی کاهش یافته است. آنچه می‌تواند به امنیت منطقه کمک کرده و زمینه‌ساز پیشبرد اهداف ایران و جبهه مقاومت باشد، همین کاهش فاصله میان کشورهاست.

ضدیت‌هایی که پیش‌تر با جمهوری اسلامی ایران وجود داشت، تا اندازه‌ای کاهش یافته و اکنون نیز با یک دیپلماسی فعال و رفت‌وآمدهای بیشتر، ایران می‌تواند با ترسیم خطراتی که منطقه را تهدید می‌کند و آگاه‌سازی کشورها نسبت به تهدیداتی که ممکن است از جانب اسرائیل موقعیت و تمامیت ارضی آن‌ها را به چالش بکشد، به اهداف مطلوب خود نزدیک‌تر شود.

با این حال، اینکه عربستان سعودی یک چرخش ۱۸۰ درجه‌ای نسبت به وضعیت کنونی داشته باشد و به یکی از کشورهای پیوسته به جبهه مقاومت تبدیل شود، طبیعتاً در کوتاه‌مدت و حتی میان‌مدت امکان‌پذیر نیست. چنین تحولی نیازمند زمان زیادی است تا شرایط لازم برای آن فراهم شود.

شرایط امروز منطقه، به دلیل اشتباهات صهیونیست‌ها و جنایاتی که مرتکب شده‌اند، و همچنین به دلیل فشار افکار عمومی جهان عرب که خواستار مقابله با رژیم صهیونیستی از سوی دولت‌ها هستند، دستخوش تغییر شده است. مطالباتی که مردم کشورهای عربی از دولت‌های خود دارند، برای پاسخ‌گویی به این جنایات و گستاخی‌های رژیم صهیونیستی، به‌طور طبیعی به‌عنوان یک موتور محرک عمل کرده و کشورها را به سمت کاهش همسویی با غرب سوق می‌دهد. این روند، نقطه مثبتی است که می‌تواند زمینه‌ساز پیشبرد مقاصد کشورهای محور مقاومت باشد.»

این کارشناس مسائل غرب آسیا، در پاسخ به سؤال دیگر که "سفر اخیر علی لاریجانی به عربستان چه تأثیری بر امنیت منطقه و همکاری‌های دوجانبه خواهد داشت؟ " اظهار داشت: «همان‌طور که می‌دانید، در این سفر مقرر شد همکاری‌های ایران و عربستان در حوزه‌های اقتصادی، دفاعی، منطقه‌ای و سیاسی گسترش یابد. این توافق و همکاری‌ها، که هم‌اکنون میان ایران و عربستان وجود دارد، طبیعتاً با این سفر در مسیر توسعه بیشتر قرار خواهد گرفت و می‌تواند نقش فعالی در تأمین امنیت منطقه، امنیت ایران و امنیت عربستان ایفا کند.

ظاهراً گروه‌های کاری نیز مأمور شده‌اند تا در زمینه همکاری‌های دفاعی میان دو کشور اقدامات لازم را انجام دهند. با توجه به اینکه عربستان پیش‌تر نیز تا حدی خطر گستاخی‌های رژیم صهیونیستی را احساس کرده بود، می‌توان گفت نوعی همسویی با ایران در این زمینه شکل گرفته است. این دیدار و سفر آقای رایزنی، با توجه به گرایش جدید عربستان، می‌تواند مسیر روشن‌تری برای برقراری امنیت منطقه‌ای و حفاظت از منطقه در برابر سیاست‌های سلطه‌گرانه فراهم کند.

ایران و عربستان دو کشور بزرگ منطقه هستند که دارای عظیم‌ترین ذخایر نفتی‌اند و در حوزه گاز نیز، به‌ویژه ایران، از توانمندی‌های قابل توجهی برخوردارند. بنابراین، نقش‌آفرینی این دو کشور در منطقه می‌تواند بر دیگر معادلات منطقه‌ای نیز تأثیرگذار باشد و عربستان، در برخی مسائل، کشور‌هایی را که در عرصه عمل از آن پیروی می‌کنند، ترغیب کند تا مواضع صحیح‌تر و واقع‌بینانه‌تری نسبت به تحولات منطقه‌ای، به‌ویژه در برابر تهدیدات، اتخاذ کنند.»

قنادباشی، در ادامه در پاسخ به این سؤال که "همکاری‌های ایران و عربستان چگونه می‌تواند بر حل اختلافات منطقه‌ای و کاهش تهدیدات امنیتی تأثیرگذار باشد؟ " گفت: «طبیعی است که هرچه همکاری‌های میان ایران و عربستان گسترش یابد، رفت‌وآمد‌های دیپلماتیک افزایش پیدا کند و رایزنی‌های بیشتری درباره مسائل منطقه‌ای میان دو کشور صورت گیرد، تأثیر مستقیمی بر حل اختلافات موجود در منطقه خواهد داشت و این مسائل را در مسیر حل‌وفصل قرار خواهد داد. از جمله این مسائل می‌توان به موضوع میدان گازی آرش اشاره کرد؛ بنابراین می‌توان گفت که راه‌حل بسیاری از مشکلاتی که گاه از سوی کشور‌های غربی ایجاد شده‌اند، یا مشکلاتی که به‌طور طبیعی ممکن است بر سر مناطق نفتی و گازی میان کشور‌ها به وجود آید، در گسترش همکاری‌ها و نزدیکی روابط نهفته است. این نزدیکی می‌تواند راه‌حل مؤثری برای رفع این چالش‌ها باشد.

البته نباید انتظار داشت که صرفاً یک دیدار رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران، که عمدتاً بر محور همکاری‌های دفاعی، امنیتی و اقتصادی متمرکز است، بتواند تمام مشکلات منطقه را حل کند یا آنها را به‌طور کامل در مسیر حل‌وفصل قرار دهد. بلکه باید با نگاهی کلان‌تر به موضوع نگریست؛ هرچه ایران و عربستان به یکدیگر نزدیک‌تر شوند، زمینه برای حل مشکلات فراهم‌تر می‌شود و همچنین بستر‌هایی که دشمنان قصد سوءاستفاده از آنها را دارند، برای ایجاد اختلاف‌افکنی مسدود خواهد شد.

در واقع، دشمنان در مسیر دشمن‌تراشی با موانع جدی‌تری مواجه خواهند شد؛ موانعی که حاصل همکاری‌ها و روابط رو به گسترش میان ایران و عربستان هستند.»

کارشناس مسائل غرب آسیا، در پاسخ به سؤال دیگر که "با توجه به روابط راهبردی عربستان با آمریکا، آیا می‌توان انتظار داشت که عربستان در قبال رژیم صهیونیستی مواضع متفاوتی اتخاذ کند و به جبهه مقاومت نزدیک شود؟ " گفت: «باید توجه داشت که روابط عربستان سعودی با ایالات متحده، روابطی بسیار راهبردی و گسترده در حوزه‌های اقتصادی و سیاسی است؛ روابطی که کاهش آن در کوتاه‌مدت، عملاً امکان‌پذیر نیست. به‌طور کلی، نمی‌توان از حکومت عربستان انتظار داشت که در برابر سیاست‌هایی که به آمریکا مربوط می‌شود—و به‌ویژه در حمایت از رژیم صهیونیستی—مواضع متفاوتی اتخاذ کند.

با این حال، عربستان نیز مانند برخی دیگر از کشور‌های منطقه، اکنون احساس می‌کند که گستاخی‌های رژیم صهیونیستی در مسیری قرار گرفته که ممکن است منافع ملی‌اش را با تهدید جدی مواجه سازد. زمانی که بحث «اسرائیل بزرگ» مطرح می‌شود، به این معناست که بخشی از خاک عربستان مورد طمع و سوءنظر صهیونیست‌ها قرار دارد و آنها علاقه‌مندند آن بخش را نیز اشغال کنند. طبیعی است که وقتی موضوع تمامیت ارضی عربستان مطرح می‌شود، این کشور ناگزیر است در این زمینه مواضع متفاوتی اتخاذ کند و به مطالبات مردمی در این خصوص پاسخ دهد.

این مسئله از جمله عواملی است که مواضع عربستان را به مواضع جبهه مقاومت نزدیک می‌کند و زمینه‌های جدیدی برای همکاری فراهم می‌سازد. البته در خود آمریکا نیز، شخصیت‌ها، مراکز و نهاد‌هایی وجود دارند که با وجود پیوند منافعشان با ساختار حاکم، در خصوص رژیم صهیونیستی مواضعی متفاوت با کاخ سفید اتخاذ کرده‌اند. همچنین کشور‌های اروپایی متحد واشنگتن نیز در حال حاضر در قبال رژیم صهیونیستی، مواضعی متفاوت از آمریکا دارند.

از این رو، عربستان نیز می‌تواند چنین رویکردی داشته باشد. یعنی در عین حفظ روابط راهبردی و مستحکم با آمریکا—که قطع یا تغییر جهت آن به‌سادگی ممکن نیست—می‌توان انتظار داشت که مقامات عربستان در قبال رژیم صهیونیستی مواضع متفاوتی اتخاذ کنند. اکنون نیز در فضای به رسمیت شناختن کشور فلسطین و در محکومیت حمله به قطر، شاهد اتخاذ مواضع متفاوتی از سوی عربستان هستیم. این رویکرد جدید را می‌توان نشانه‌ای امیدوارکننده برای جبهه مقاومت و مردم منطقه دانست.»