«ارباب حلقه‌ها» به نزدیکی زمین رسید

سیاره زحل با حلقه‌های باشکوهش از شامگاه ۳۰ شهریور ۱۴۰۴ در وضعیت «مقابله» قرار گرفته و از نزدیک‌ترین فاصله سالانه خود نسبت به زمین دیده می‌شود.

کد خبر: ۱۳۰۷۹۹۰

دوشنبه - ۳۱ شهريور ۱۴۰۴ / September 22, 2025

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، سیاره زحل با حلقه‌های مشهور و زیبایش، در شامگاه یکشنبه ۳۰ شهریور ۱۴۰۴ در وضعیت مقابله قرار گرفت. در این شرایط، سیاره زمین درست بین خورشید و زحل واقع می‌شود و به این ترتیب زحل از هر زمان دیگری در طول یک سال آینده به زمین نزدیک‌تر خواهد بود. فاصله سیاره زحل تا زمین در این حالت حدود یک میلیارد و ۲۸۰ میلیون کیلومتر است که تقریباً ۲۰۰ میلیون کیلومتر نزدیک‌تر از شرایط معمول قرار دارد.

اکنون که سیاره زحل در مقابله قرار دارد، همزمان با غروب خورشید از مشرق طلوع می‌کند، نیمه‌شب به بیشترین ارتفاع خود از افق جنوبی می‌رسد و تقریباً همزمان با طلوع خورشید در مغرب پنهان می‌شود. به این ترتیب، علاقه‌مندان فرصت خواهند داشت تا در تمام طول شب با چشم غیر مسلح به تماشای «ارباب حلقه‌های منظومه شمسی» بنشینند و حلقه‌هایش را با تلسکوپ ببینند.

زمانی که یک سیاره خارجی (مثل زحل، مشتری، مریخ) در آسمان شب مقابل خورشید قرار گیرد، می‌گویند در وضعیت «مقابله» (Opposition)» است. به بیان ساده: خورشید – زمین – سیاره خارجی در یک خط قرار می‌گیرند و سیاره دقیقاً در سمت مقابل خورشید دیده می‌شود.

در چنین شرایطی زحل بیشترین درخشش ظاهری را دارد و به راحتی با چشم غیرمسلح قابل مشاهده است، ضمن آنکه زحل نسبت به زمان‌های دیگر نزدیک‌ترین فاصله را با زمین دارد، ولی به دلیل فاصله زیاد، هنوز از مشتری و مریخ کوچک‌تر و کم‌درخشش‌تر دیده می‌شود. هنگام مقابله، زحل با غروب خورشید طلوع می‌کند و با طلوع خورشید غروب می‌کند؛ بنابراین تمام شب قابل مشاهده است.

فاصله زحل تا زمین هنگام مقابله تقریباً ۱.۲ تا ۱.۷ میلیارد کیلومتر و قطر ظاهری زحل در این وضعیت حدود ۱۸ تا ۲۰ ثانیه قوس است که با تلسکوپ قابل مشاهده و بررسی است علاوه بر اینها حلقه‌های زحل در این زمان بهتر دیده می‌شوند، زیرا روشنایی و زاویه تابش خورشید بهینه است.

در بازه ۲۹ شهریور تا ۱۰ مهر ۱۴۰۴ همزمان با قرار گرفتن سیاره زحل در وضعیت «مقابله»، بیش از ۲۰ برنامه رصدی عمومی از سوی گروه‌های نجومی آماتوری در شهر‌های مختلف کشور برگزار خواهد شد. بنا به اعلام کارگروه ارتباطات کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران، در این برنامه‌ها، گروه‌ها و انجمن‌های نجومی با استفاده از تلسکوپ، امکان تماشای نزدیک‌ترین و بهترین موقعیت رصدی این سیاره و حلقه‌های باشکوه آن را برای عموم مردم فراهم می‌کنند.

اخترشناسان می‌گویند «مقابله زحل» بهترین زمان برای دیدن این سیاره است. در چنین شرایطی، علاقه‌مندان می‌توانند نه تنها خود سیاره زحل بلکه حلقه‌ها و حتی برخی از قمر‌های بزرگ آن مانند تیتان، رئا، دیون و تتیس را با تلسکوپ‌های بزرگ آماتوری مشاهده کنند.

خسرو جعفری‌زاده، مسئول کارگروه ترویجی کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران درباره اهمیت این رویداد گفت: برگزاری برنامه‌های عمومی رصدی به مناسبت قرارگیری سیاره زحل در وضعیت مقابله، فرصتی ارزشمند است تا مردم، به‌ویژه نسل جوان با زیبایی‌های آسمان شب و علم نجوم ارتباط نزدیک‌تری برقرار کنند. زحل یکی از شگفت‌انگیزترین سیارات منظومه شمسی است و دیدن آن از پشت چشمی تلسکوپ، تجربه‌ای فراموش‌نشدنی برای هر فرد خواهد بود. ما امیدواریم این برنامه‌ها بتوانند انگیزه‌ای تازه برای گسترش فعالیت‌های علمی و ترویجی در جامعه ایجاد کنند.