ابلاغ دستور العمل ساماندهی صندوق های قرض الحسنه

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران دستورالعمل اجرایی تاسیس، فعالیت و نظارت بر صندوق‌های قرض‌الحسنه مؤسسات اعتباری را به همه بانک‌های دولتی و غیر دولتی، شرکت دولتی پست بانک و مؤسسه اعتباری توسعه ابلاغ کرد.

کد خبر: ۱۳۰۸۳۹

دوشنبه - ۲۳ خرداد ۱۳۹۰ / June 13, 2011

به گزارش گروه سیاسی «خبرگزاری دانشجو» به نقل از واحد مرکزی خبر، بر اساس بخشنامه ای که در اجرای قانون برنامه پنجم توسعه و «سیاست‌های پولی، اعتباری و نظارتی نظام بانکی کشور در سال 1390» ابلاغ شده، هدایت صحیح منابع قرض‌الحسنه پس‌انداز به سمت مصرف در امور خیرخواهانه و خداپسندانه، جزو اولویت‌های اصلی بانک مرکزی است.

مؤسسه اعتباری که قصد فعالیت قرض‌الحسنه دارد، موظف است با تأسیس صندوق، فعالیت‌های قرض‌الحسنه خود را در این صندوق متمرکز کند و از انجام فعالیت قرض‌الحسنه درخارج از چارچوب صندوق اکیداً خودداری ورزد.

همچنین مؤسسه اعتباری مکلف است در یک دوره سه ماهه با دریافت مجوز از بانک مرکزی، اقدام به تأسیس صندوق و تفکیک و انتقال حساب‌های قرض‌الحسنه خود به صندوق کند.

صندوق موظف است در مکاتبات یا تبلیغات خود از عبارت «صندوق قرض‌الحسنه بانک/ مؤسسه اعتباری غیر‌بانکی» استفاده کند.

ایجاد شعبه توسط صندوق، موکول به تایید قبلی بانک مرکزی است. جابه جایی دفتر مرکزی و شعب صندوق لازم است قبلا به اطلاع بانک مرکزی رسانده شود.

سرمایه صندوق حداقل پنجاه میلیارد (50.000.000.000 ) ریال است و باید توسط موسسه اعتباری تامین شود. سرمایه اختصاص ‌یافته توسط موسسه اعتباری برای تأسیس صندوق نباید از منابع سپرده گذاران تامین شود.

مؤسسه اعتباری باید به همراه درخواست کسب مجوز تأسیس صندوق، این مدارک و اطلاعات را به بانک مرکزی ارائه کند :

- اساسنامه پیشنهادی صندوق (مطابق با اساسنامه نمونه بانک مرکزی)
- نام و مشخصات، میزان تحصیلات، سابقه فعالیت و سمت‌های قبلی اعضای هیأت امناء، هیأت ‌مدیره و مدیرعامل پیشنهادی
- التزام کتبی مدیر‌عامل موسسه اعتباری مبنی بر انجام عملیات طبق مقررات این دستورالعمل.

همچنین صدور مجوز تأسیس منوط به رعایت مفاد این دستورالعمل و تأیید اساسنامه صندوق توسط بانک مرکزی است.

اعضای هیأت امنای صندوق باید از میان اعضای هیات مدیره مؤسسه اعتباری انتخاب شوند. مسئولیت انتخاب هیات مدیره و مدیر عامل بر عهده هیات امناء است. حداقل یک نفر از اعضای هیات مدیره صندوق باید از اعضای هیات مدیره موسسه اعتباری باشد. رئیس هیات مدیره صندوق باید از اعضای هیات امنای صندوق باشد.

اکثریت اعضای هیات مدیره صندوق باید از میان اشخاصی غیر از اعضای هیات مدیره موسسه اعتباری انتخاب شوند. انتخاب اعضای هیات امناء، هیات مدیره و مدیر‌عامل منوط به تایید بانک مرکزی است.

بانک مرکزی پس از دریافت اساسنامه ثبت شده،‌ آگهی ثبت در روزنامه رسمی (یا رسید دریافت روزنامه) و سایر مدارک لازم و هم‌چنین اسامی صاحبان امضای مجاز، در مدت ده روز نسبت به صدور مجوز فعالیت اقدام می‌ کند. مؤسسه اعتباری برای آغاز فعالیت صندوق باید از بانک مرکزی مجوز فعالیت دریافت کند.

ارکان صندوق عبارتند از: هیأت امناء، هیأت مدیره، مدیرعامل و بازرس یا بازرسان. شرایط و نحوه انتخاب ارکان، به ترتیب مندرج در اساسنامه صندوق است.

منابع مالی صندوق از محل های زیر قابل تأمین می‌باشد:

الف ـ سرمایه صندوق: این منابع به صورت آورده نقدی و غیرنقدی است و تا قبل از انحلال و تسویه کامل امور صندوق، اعم از بازپرداخت سپرده‌ها و ایفای تعهدات آن قابل مطالبه نیست.
ب - وجوه دریافتی از اشخاص تحت عنوان سپرده قرض‌الحسنه پس‌انداز
پ ـ هدایا و کمک‌های نقدی و غیرنقدی اشخاص حقیقی و حقوقی: صندوق در قبال دریافت این منابع هیچ‌گونه تعهدی بر استرداد یا اعطای امتیاز و امثال آن به اهدا کنندگان یا سایر اشخاص ندارد.
ت ـ موقوفات، وصایا، خیرات و مبرّات و ... : این منابع توسط اشخاص نیکوکار به منظور اعطای تسهیلات قرض‌الحسنه در چارچوب وظایف صندوق در اختیار آن قرار می‌گیرد.
ث ـ کارمزد دریافتی: کارمزد و حق عاملیت دریافتی باید برای تأمین هزینه های جاری صندوق مورد استفاده قرار گیرد و در صورت وجود مازاد، مبلغ آن به عنوان یکی از منابع صندوق مورد استفاده قرار می گیرد.
ج ـ سایر منابع به تأیید بانک مرکزی.

بنابراین گزارش صندوق صرفاً می تواند نسبت به گشایش حساب قرض‌الحسنه پس‌انداز اقدام کند.مسئولیت ضمانت بازپرداخت سپرده های قرض الحسنه پس انداز بر عهده موسسه اعتباری است. به سپرده های اشخاص نزد صندوق هیچ‌گونه سودی تعلق نمی‌گیرد.

صندوق موظف است حساب قرض‌الحسنه ویژه برای وجوه تودیع شده توسط اشخاص حقیقی و حقوقی افتتاح کند و بر اساس شرایطی که به موجب قرارداد عاملیت منعقده فی‌ ما بین تودیع‌کننده و صندوق منعقد می‌شود، تسهیلات قرض‌الحسنه را به اشخاص حقیقی و حقوقی اعطا کند.

افتتاح حساب قرض‌الحسنه سکه طلا توسط صندوق صرفاً با مجوز بانک مرکزی امکان‌پذیر است. در این حساب اعطای تسهیلات و بازپرداخت آن به صورت سکه طلا خواهد بود.

مصارف صندوق صرفاً‌ در قالب تسهیلات قرض‌الحسنه انجام می پذیرد. این تسهیلات برای رفع نیازهای ضروری و بر اساس مقررات مصوب شورای پول و اعتبار اعطا خواهد شد.

حداکثر مبلغ تسهیلات قابل پرداخت به هر شخص توسط بانک مرکزی تعیین می‌شود. صندوق بابت تسهیلات قرض‌الحسنه اعطایی، از مشتریان خود صرفا می‌تواند کارمزد دریافت کند. حداکثر نرخ کارمزد تسهیلات قرض‌الحسنه اعطایی از سوی صندوق توسط بانک مرکزی تعیین خواهد شد.

ارائه هرگونه برنامه زمان بندی برای اعطای تسهیلات قرض‌الحسنه در قبال سپرده‌گذاری برای مدت معین در چارچوب برنامه جدولی براساس نوبت و مبلغ و موارد مشابه توسط صندوق ممنوع است.

اعطای جوایز به دارندگان حساب‌های سپرده قرض‌الحسنه پس‌انداز، مطابق مقررات مصوب شورای پول و اعتبار است.

پس از ایجاد صندوق، انجام هر گونه فعالیت قرض‌الحسنه پس انداز توسط مؤسسه اعتباری ممنوع است.

موسسه اعتباری در دوران انتقال نمی‌تواند مانده پس انداز قرض‌الحسنه را به غیر از تسهیلات قرض‌الحسنه اختصاص دهد.

صندوق موظف به ایجاد سامانه جامع اطلاعاتی برای حساب های خود است. صندوق مکلف است امکان دسترسی بر خط بانک مرکزی به سامانه جامع اطلاعاتی خود را فراهم کند. صندوق موظف است تمامی عملیات خود را بر اساس استانداردهای حسابداری و ضوابط مورد تأیید بانک مرکزی اجرا و ثبت کند.

صندوق موظف است حسب اعلام بانک مرکزی همه اطلاعات مورد نیاز و نیز صورت‌های مالی خود را همراه با یادداشت‌های پیوست، به بانک مرکزی ارائه دهد.

بانک مرکزی در هر زمان که تشخیص دهد، می‌تواند بازرسان خود را جهت رسیدگی به حساب‌های صندوق اعزام کند.

مدیران صندوق مکلفند تمامی اسناد، مدارک و دفاتر خود را جهت این گونه رسیدگی‌ها ارائه نمایند و امکان رسیدگی‌های لازم را برای بازرسان بانک مرکزی فراهم کنند.

چنانچه در رسیدگی‌های بانک مرکزی تخلف از ضوابط احراز شود، موارد به تشخیص این بانک جهت اصلاح رویه به صورت اخطار کتبی با قید مهلت به صندوق مربوط اعلام می‌شود.

در صورتی که گزارش‌های بازرسان بانک مرکزی و بررسی‌های این بانک، حکایت از اصرار بر ادامه تخلف صندوق ذیربط داشته باشد یا تخلفات صندوق موردنظر، آشکارا مغایر با مقررات و موازین قانونی موجود باشد یا دامنه شکایات از صندوق مربوط از حد متعارف بالاتر ارزیابی شود، در این صورت بانک مرکزی می‌تواند نسبت به ابطال مجوز فعالیت صندوق موردنظر اقدام کند.

توقف فعالیت یا انحلال صندوق پس از طی مراحل قانونی و تعیین تکلیف نحوه بازپرداخت سپرده ‌های قرض‌الحسنه و وجوه موضوع حساب قرض الحسنه ویژه و اعلام قبلی و کتبی مراتب توسط صندوق به بانک مرکزی و کسب موافقت این بانک صورت می‌گیرد.

بانک مرکزی تا زمان بازپرداخت آخرین مبلغ وجوه سپرده گذاران و وجوه اداره شده، بر عملیات تصفیه صندوق در دوره توقف و انحلال نظارت می‌ کند. پس از تسویه امور صندوق، منابع مالی مازاد و سایر اموال صندوق، مطابق اساسنامه و سایر قوانین و مقررات ذیربط به مصرف خواهد رسید.

هرگونه تغییر در اساسنامه صندوق موکول به تأیید قبلی بانک مرکزی است.

صندوق در مواردی که در این دستورالعمل ذکر نشده است، تابع قوانین و مقررات جاری از جمله قانون پولی و بانکی کشور، قانون عملیات بانکی بدون ربا، قانون تنظیم بازار غیرمتشکل پولی، قانون مبارزه با پولشویی، مصوبات شورای پول و اعتبار، بخشنامه ها، دستورالعمل‌ها و مقررات بانک مرکزی و سایر قوانین و مقررات موضوعه است.

«دستورالعمل اجرایی تأسیس، فعالیت و نظارت بر صندوق‌های قرض‌الحسنه مؤسسات اعتباری» در یک مقدمه، 35 ماده و 11 تبصره در کمیسیون اعتباری بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به تصویب رسید و از تاریخ ابلاغ آن به بانک‌ها و موسسات اعتباری غیر‌بانکی لازم الاجراست./انتهای پیام/