تأملي بر احاديث پيرامون رزق و روزي- بخش اول

جايگاه رزق و روزي در هستي

رسول خدا (ص) مي‌فرمايد: رزق انسان در جستجوي اوست بيش از آن كه اجلش به دنبال اوست.

کد خبر: ۱۳۰۸۹۸

دوشنبه - ۲۳ خرداد ۱۳۹۰ / June 13, 2011

گروه معارف «خبرگزاري دانشجو»؛  شايد رزق در زندگاني انسان، از يك منظر مهم ترين مسئله و از منظري ديگر ساده ترين امر باشد. از بزرگان دستور آمده كه اگر نگاه خود را به رزق تصحيح نكنيم، ممكن است طلب رزق تمام زندگي ما را اشغال كند و اين سبب مي شود مسئله اي كه بايد براي هدفي بسيار بزرگ تر در كنار زندگي باشد، هدف زندگي گردد .

براي نجات از چنين مهلكه‌اي بايد با دقت هر چه تمام تر جايگاه رزق را در زندگي خود بشناسيم و بررسي كنيم كه آيا خالق انسان او را در تهيه رزق به خود واگذاشته و يا همراه با خلقت او رزقش را نيز خلق كرده و يا چيزي است بين اين دو؟ و در نهايت انسان در طلب رزق، چه وظيفه‌اي برعهده دارد؟

حضرت امام علي(ع) در نامه 31 به فرزندشان امام حسين(ع) فرازي مهم را در تحليل جايگاه رزق انسان گشودند كه بصيرت‌هاي بسياري براي نجات از حيله‌هاي شيطان و قدم نهادن در سلوك الي الله در آن نهفته است.

حضرت مي فرمايد: «و اعلم يا بني! ان الرزق رزقان: رزق تطلبه و رزق يطلبك. فان انت لم تاته اتاك. ما اقبح الخضوع عند الحاجه و الجفاء عند الغني، ان لك من دنياك ما اصلحت من مثواك، و ان جزعت علي ما تفلت من يديك فاجزع علي كل ما لم يصل اليك»

« اي فرزندم! بدان كه رزق، دو گونه است: رزقي كه تو به دنبال آن هستي و رزقي كه آن به دنبال تو است كه رزق نوع دوم طوري است كه اگر هم به سوي آن نروي به سوي تو مي آيد چه زشت است فروتني به هنگام نياز و ستم كاري به هنگام بي نيازي، دنياي تو براي تو همان قدر است كه قيامتت را اصلاح كند و اگر به جهت آنچه از دستت رفته نگران و ناراحت هستي؛ پس نگران باش براي همه آنچه در دست نداري.»

حضرت امير(ع) پس از آنكه فرزندشان را از عواملي كه فرد را گرفتار مي كند برحذر مي دارند، رزق را به عنوان يكي از عوامل گرفتاري انسان به خود و غفلت از خدا معرفي مي كنند.

رسول خدا در حديثي مي فرمايد: رزق انسان در جستجوي اوست بيش از آن كه اجلش به دنبال اوست (نهج الفصاحه، حديث شماره 63) و نيز در جايي ديگر مي فرمايد: انه قال لو ان عبداً هرب من رزقه  لاتبعه حتي يدركه كما ان الموت يدركه (مستدرك الوسائيل، ج 13، ص31)

و خداوند در قرآن كريم مي فرمايد: «ما من دابه في الارض الا علي الله رزقه» (سوره هود، آيه 6)ب ه اين معنا آن رزق حقيقي كه خداوند براي جنبده‌ها تقدير كرده به گونه اي است كه خداوند براي خود واجب كرده تا آن را به موجودات برساند، پس آن رزق كه خدا تقدير كرده است تو را مي جويد تا به تو برسد.

ممكن است برخي از اين آيه و روايات اين طور نتيجه بگيرند كه نيازي به هيچگونه تلاش نيست و رزق خود به خود به كف مي آيد، و اين در حقيقت به سخره گرفتن حرف خدا و امامان معصوم است.

آري كسي نمي تواند مانع رزق مقدر ديگري شود، تلاش بيشتر هم آن را اضافه نمي كند. ولي اين در صورتي است كه فرد به شيوه معمول براي تامين معاش عمل كند.

حضرت مي فرمايد، خود را ذليل رزقت نكن بلكه نفرموده اند اصلا تحرك نداشته باش و برنامه ريزي نكن.

«ما اقبح الخضوع عند الحاجه و الجفاء عند الغناء»

در اين قسمت از روايت حضرت تحليل هاي غلط درباره فقر و ثروت را تبيين مي نمايند.

در جامعه در رابطه با ثروت دو نوع بينش باطل داريم: يكي فقيري كه فكر مي كند به نفعش بوده است كه بيشتر داشته باشد و ديگري ثروتمندي كه فكر مي كند دارايي اش برايش بزرگي و كمال است.

براي اصلاح چنين افكار غلطي قرآن مي فرمايد:

فأما الانسانُ اذا مابتليهُ ربُهّ يعني وقتي پروردگار انسان، بخواهد او را امتحان كند، دو نوع برخورد با او مي كند فأكرمه و نعمَّه فيقول ربي اكرمن. يا او را با ثروت محترم مي دارد و او مي گويد پروردگارم مرا گرامي داشت «و اما إذا ما بتليهُ فقدر عليه رزقَه فيقول ربي اهانن» و يا او را با محدود كردن ثروت امتحان مي كند و او مي گويد: پروردگارم مرا سبك شمرد. خداوند پس از طرح اين دو بينش مي فرمايد: كلا بل لا تكرمون اليتيم و لا تحاضون علي طعام المسكين (سوره فجر، آيات 15 الي 18)

منبع: كتاب جايگاه رزق انسان در هستي، اصغر طاهرزاده

ادامه دارد ...

/انتهاي پيام/