مرور آثار منتخب کتابخانه و موزه ملی ملک به مناسبت هفته دفاع مقدس

به مناسبت گرامی‌داشت هفته دفاع مقدس، مجموعه‌ای از آثار منتخب کتابخانه و موزه ملی ملک، موقوفه فرهنگی آستان قدس رضوی در تهران، معرفی و بررسی می‌شود.

کد خبر: ۱۳۱۰۱۰۲

شنبه - ۰۵ مهر ۱۴۰۴ / September 27, 2025

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو،‌ دوستداران تاریخ و فرهنگ کشور، از اولین روز‌های آغاز جنگ تحمیلی میان ایران و عراق، در تکاپو بودند تا دلاوری‌های بزرگمردان و شیرزنان این آب و خاک و حماسه‌آفرینی‌های شهیدان، جانبازان، آزادگان و رزمندگان، در یاد‌ها باقی بماند. دراین‌میان، به پشتوانه فعالیت‌های مراکزی همچون کتابخانه و موزه ملی ملک، امروزه شاهد تبلور این تلاش‌ها در آثار فرهنگی هنری مختلف همچون تمبر و سکه یادبود و کتاب چاپی، هستیم.

تمبر‌هایی با نقوش متنوع

به همت طراحان خلاق کشور، گوشه‌هایی از حماسه آفرینی‌های مردان و زنان فداکار و سلحشور ایران زمین در دوران دفاع مقدس بر روی تمبر‌های کوچک و کاغذی برای نسل‌های آینده، ثبت و ضبط شده است. نمونه‌هایی از این تمبر‌های یادبود دوران دفاع مقدس، در میان آثار موزه ملی ملک به چشم می‌خورد.

این آثار با تصویر‌ها و نقوش متنوع در سال‌های مختلف توسط شرکت پست جمهوری اسلامی ایران منتشر شده و توسط اهل فرهنگ و هنر همچون حاج حسین آقا ملک، واقف و بنیانگذار این مجموعه، محمود کاظمی و محمد صادق ثابتی، وقف و اهدا شده است.

تصویر‌های گرافیکی همچون مسجد، شهید، اسلحه، بمب، پرنده، نقشه ایران، مشت گره کرده، لاله، نخل، موشک، رزمنده، بیسیم‌چی، پلاک، قایق و بالگرد، عبارت‌ها و آرم‌هایی نظیر «کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا و کل شهر محرم» و «آرم بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس»، بر روی این تمبرها، قابل مشاهده است.

از جمله این تمبر‌ها می‌توان به چهار قطعه تمبر یادبود از پنجمین سالگرد دفاع مقدس در ۳۱ شهریور ۱۳۶۴ به ارزش پنج ریال، نام برد.

همچنین پنج قطعه تمبر یادبودی ۱۰ ریالی از ششمین سالگرد دفاع مقدس در سال ۱۳۶۵ در مجموعه تمبر موزه ملی ملک وجود دارد که هر کدام روایتگر یکی از حماسه‌های دوران دفاع مقدس از جمله حماسه‌های خرمشهر، هویزه، ناوچه پیکان و حماسه سوسنگرد در سال ۱۳۵۹ و حماسه شکست حصر آبادان در سال ۱۳۶۰ است.

سه قطعه تمبر ۷۰، ۱۰۰ و ۲۰۰ ریالی با تصویری از شهید سید مرتضی آوینی، نقش اسلحه، بسیجی و رزمنده‌ای در حال نماز خواندن که به مناسبت هفته دفاع مقدس به‌ترتیب در سال‌های ۱۳۷۳ تا ۱۳۷۵ منتشر شده است، از جمله تمبر‌های یادبودی وقفی حاج حسین آقا ملک این مجموعه، به شمار می‌آید.

منتخبی از تمبر‌های یادبود موجود در کتابخانه و موزه ملی ملک به مناسبت بزرگداشت هفته دفاع مقدس در سال‌های گذشته در شبکه‌های مجازی این موقوفه، معرفی شده است.

از سکه یادبود تا پاکت پستی

علاوه بر تمبر‌های یادبود، کتابخانه و موزه ملی ملک دارای آثار دیگری با موضوع دفاع مقدس است که از جمله این آثار می‌توان از سکه ۲۰ ریالی یادبود هشت سال دفاع مقدس در سال ۱۳۶۸، نام برد.

همچنین یک پاکت پستی مناطق عملیاتی دوران دفاع مقدس و اهدایی سیدحمید میرسید که توسط انجمن اسلامی صنف چاپ به رزمندگان جبهه تقدیم شده است، در این موقوفه فرهنگی وجود دارد.

این پاکت پستی در ۱۹ تیر ۱۳۶۳، توسط رزمنده‌ای به‌نام عباس عادلی به پدرش، عیسی عادلی نوشته و از پاسگاه شهید قدوسی پل کرخه اندیمشک به روستای نوکنده بندرگز، فرستاده شده است.

گردآوری کتاب‌های چاپی

کتابخانه ملی ملک دارای عناوین مختلف از مجموعه کتاب‌های چاپی با محوریت موضوعی دفاع مقدس و جنگ ایران و عراق نیز است که در چند دهه گذشته به همت نویسندگان و ناشران این حوزه، به زیور چاپ آراسته شده است. این منابع مطالعاتی در تالار‌های کتابخانه، در دسترس اهل علم و پژوهش قرار دارد.

گفتنی است، کتابخانه و موزه ملی ملک که در سال ۱۳۱۶ شمسی، وقف حرم مطهر رضوی شده است، در حال حاضر همه‌روزه به‌جز روز‌های تعطیل، از ساعت ۸:۳۰ تا ۱۶:۱۵، به نشانی «تهران، خیابان امام خمینی (ره)، خیابان سی‌تیر، خیابان یارجانی، خیابان ملل متحد (میدان مشق)»، پذیرای علاقه‌مندان است.