سیاه‌چاله‌هایی در لباس ستاره: فرضیه‌ای جدید برای توضیح نورهای مرموز جهان آغازین

برخی نقاط نورانی مرموز که در تصاویر ثبت‌شده از سپیده‌م کیهان دیده می‌شوند، ممکن است نوعی جرم کیهانی باشند که تاکنون نمونه‌ای از آن ندیده‌ایم.

کد خبر: ۱۳۱۲۱۹۲

پنجشنبه - ۱۰ مهر ۱۴۰۴ / October 02, 2025

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، تجزیه‌وتحلیلی تازه از یک نقطه سرخ کوچک (LRD) نام مستعار «صخره»، نشان می‌دهد که آن نقاط نورانی ممکن است سیاه‌چاله‌هایی کلان‌جرم باشند که در دل ابر‌های بسیار متراکم و عظیم گاز پیچیده شده‌اند؛ یعنی شبیه ستاره‌ای هستند که هسته‌اش را سیاه‌چاله تشکیل داده و اطرافش را لایه‌ای گاز فراگرفته است.

نتیجه‌گیری یادشده، توضیحی بسیار مناسب برای معمایی محسوب می‌شود که اخترشناسان از چندی پیش درتلاش برای حل آن هستند؛ اینکه شکستگی در نور نقاط سرخ کوچک باعث می‌شود کهکشان‌ها در جهان آغازین بسیار قدیمی‌تر از حد ممکن به‌نظر برسند.

گروهی از پژوهشگران به رهبری آنا دِ گراف، اخترفیزیکدان از مؤسسه ماکس پلانک آلمان نشان داده‌اند که نور دریافتی از صخره نمی‌تواند فقط حاصل جمعیت زیادی از ستاره‌های پیر و پرجرم باشد. آنها توضیح می‌دهند محتمل‌ترین مدل این است که منبع نوری بسیار درخشان و یونیزه‌کننده، در میان گاز متراکمی پنهان شده باشد که نور را جذب و سرخ‌تر کرده است. مدلی که بهترین تطابق را با داده‌ها دارد، همان چیزی است که پژوهشگران آن را ستاره‌ی سیاه‌چاله‌ای می‌نامند.

تحلیل‌ها نشان می‌دهند جرم آسمانی صخره احتمالاً سیاه‌چاله‌ای کلان‌جرم در دل ابر‌های متراکم گاز است که مانند ستاره‌ای غول‌پیکر به‌نظر می‌رسد

برای درک این موضوع باید پدیده‌ای به نام «شکست بالمر» را بشناسیم. این شکست تغییری ناگهانی در طیف نور اجرام آسمانی است که دراثر جذب نور فرابنفش توسط اتم‌های هیدروژن رخ می‌دهد. در حالت عادی، چنین شکست نیرومندی فقط وقتی دیده می‌شود که کهکشان بیشتر ستاره‌های جوان و پرجرم خود (ستاره‌های نوع O و B) را از دست داده باشد و ستاره‌های نوع A که کمی سردتر و پایدارترند، غالب شده باشند. اما نکته عجیب اینجاست که این تغییر طیفی در اجرامی دیده می‌شود که تنها چند صد میلیون سال پس از مهبانگ (بیگ‌بنگ) به‌وجود آمده‌اند؛ یعنی خیلی زودتر از آنکه کهکشان‌ها فرصت چنین تکاملی را داشته باشند.

بیشتر بخوانید

جرم آسمانی صخره حتی از نمونه‌های مشابه هم عجیب‌تر است. نوری که امروز از آن به زمین رسیده، نزدیک به ۱۲ میلیارد سال در سفر بوده، یعنی ما درواقع تصویری از گذشته بسیار دور کیهان را می‌بینیم. نکته شگفت‌انگیز این است که در این نور، شکست بالمر بسیار قوی‌تر از هر نمونه دیگری که تاکنون دیده شده، مشاهده می‌شود. چنین ویژگی غیرمنتظره‌ای با توضیحات و مدل‌های رایج نجومی جور درنمی‌آید. همین امر باعث شد دانشمندان دست از تکیه بر نظریه‌های قدیمی بردارند و به دنبال سناریویی کاملاً تازه بروند تا بتوانند رفتار عجیب این جرم مرموز را توجیه کنند.