یک عامل تشدید کننده پیری مغز

خواب بی کیفیت یکی از معضلاتی است که بسیاری از افراد با آن دست و پنجه نرم می‌کنند و می‌تواند پیامد‌های جدی برای سلامتی داشته باشد.

کد خبر: ۱۳۱۳۸۲۰

دوشنبه - ۱۴ مهر ۱۴۰۴ / October 06, 2025

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، یک مطالعه تازه در سوئد نشان می‌دهد افرادی که خواب بی‌کیفیتی دارند، مغزشان در اسکن‌ها پیرتر از سن واقعی‌شان به نظر می‌رسد.

بی‌خوابی، پیش‌تر با زوال عقل مرتبط دانسته شده بود، اما هنوز روشن نیست آیا عادات بد خواب به بروز این بیماری کمک می‌کنند یا خود بی‌خوابی از علائم اولیه آن است. در این مطالعه، متخصصان رابطه میان ویژگی‌های خواب و «سن زیستی مغز» را بررسی کردند.

به گزارش نیوزمدیکال، این مطالعه با مشارکت ۲۷ هزار و ۵۰۰ فرد میانسال و سالمند انجام شد که همه آنها‌ام‌آرای مغز انجام دادند و متخصصان با کمک یادگیری ماشینی بر اساس بیش از ۱۰۰۰ شاخص‌ام‌آرای، سن زیستی مغز آنها را تخمین زدند.

کیفیت خواب هم بر اساس خوداظهاری درباره پنج عامل ارزیابی شد: نوع خواب (صبحگاهی یا شبانه‌زیستی)، مدت زمان خواب، بی‌خوابی، خروپف و خواب‌آلودگی در طول روز. بر این پایه، افراد به سه گروه تقسیم شدند: خواب سالم (۴ امتیاز یا بیشتر)، خواب متوسط (۲ تا ۳ امتیاز) و خواب ضعیف (یک امتیاز یا کمتر).

نتایج نشان داد به ازای هر یک امتیاز کاهش در نمره خواب، شکاف بین سن زیستی مغز و سن تقویمی حدود شش ماه افزایش می‌یابد و مغز افراد با خواب ضعیف به طور متوسط، یک سال پیرتر از سن واقعی آنها به نظر می‌رسد.

«ابیگیل داو» از متخصصان این مطالعه می‌گوید: یافته‌های ما نشان می‌دهد خواب ضعیف می‌تواند به پیر شدن سریع‌تر مغز کمک کند و یکی از سازوکار‌های اصلی این روند التهابی است. از آنجا که خواب، قابل اصلاح است شاید بتوان با بهبود کیفیت خواب از پیر شدن سریع مغز و حتی افت شناختی جلوگیری کرد.

متخصصان دریافتند التهاب کم‌درجه می‌تواند حدود ۱۰ درصد این ارتباط را توضیح دهد. با این حال سازوکار‌های دیگری از جمله اختلال در سیستم دفع مواد زائد مغز که عمدتا هنگام خواب فعال است یا تاثیر منفی خواب بد بر سلامتی قلب و عروق که خود بر مغز اثر می‌گذارد نیز مطرح است.

این مطالعه با همکاری متخصصانی از دانشگاه‌های چین و مدرسه ورزش و علوم سلامت سوئد انجام شد و بنیاد آلزایمر، بنیاد دمانس، بنیاد دانش و چند نهاد پژوهشی دیگر حامی مالی آن بوده‌اند. البته متخصصان تاکید کردند شرکت‌کنندگان به‌طور کلی سالم‌تر از جمعیت عمومی انگلیس بودند و، چون نتایج بر پایه خوداظهاری درباره خواب به دست آمده‌اند، می‌تواند محدودیت‌هایی داشته باشند.