بررسی مشکلات تشکیل حکومت توسط مختار

پیوستن مسئولان به شبکه ضدانقلاب داخلی ضربه مهلکي بر حکومت مختار وارد كرد

عده‌ای از مسئولان حکومتی مختار که در ابتدا از طرفداران تشکیل حکومت اسلامی بودند، بر سر شیوه حکومتداری و مسائل اجرایی با وی اختلاف پيدا كرده و به شبکه ضدانقلاب داخلی پیوستند كه به این ترتیب ضربه‌ مهلکي بر پیکره حکومت مختار وارد شد.

کد خبر: ۱۳۱۸۶۹

دوشنبه - ۳۰ خرداد ۱۳۹۰ / June 20, 2011

گروه اندیشه «خبرگزاری دانشجو»؛ از جمله عوامل شکست قیام مختار و عدم موفقیت وي در تشکیل حکومت، می توان به فرهنگ قبیله ای حاکم در آن دوره و وجود انواع دشمنان داخلی و خارجی اشاره کرد.

در کوفه روحیه اشرافیگری حاکم بود و چون اكثر كوفيان به نحوی در ماجرای عاشورا نقش داشتند، مختار با آنها رابطه خوبی نداشت؛ از طرفي مردم کوفه به دلیل پذیرش فرهنگ قبیله ای از برخورد با شركت كنندگان در واقعه عاشورا و کشتارشان ناراضی بودند.

از دشمنان خارجی که مختار با آنها مواجه بود، می توان به امویان و زبیریان اشاره كرد و از ضد انقلاب داخلی، مي توان اشراف کوفه را نام برد.

از سوي ديگر یک جریان خودی داخلی نیز وجود داشت که از خواص محسوب می شد و مدتی نیز با مختار همراه بود تا اینکه با وی مشکل پیدا کرد و به شبکه ضدانقلاب پیوست؛ از افراد این جريان می توان به «رفاعه ابن شدّاد» که از سردمداران قیام توابین و از عاشقان اهل بیت(ع) بود، اشاره کرد.

نمونه دیگر از این افراد که از مسئولان حکومتی مختار بود و بر سر شیوه حکومتداری و مسائل اجرایی با وي مشکل پیدا کرد و تنهایش گذاشت، «عبدالرحمن سعید ابن قیس همدانی» بود که بر موصل حكومت مي كرد، اما بعد از مدتی با مختار به مشکل برخورد. پدرش در جنگ صفین از محبین امیرالمؤمنین بود و نسبت به حضرت ارادت بسیار داشت؛ همچنين «محمدابن عمیر عطاره» که مختار او را به فرماندهی آذربایجان و غرب ایران گماشته بود، از ديگران مسئولان حكومتي بود كه مختار را تنها گذاشت.

ضربه مهلک دیگر بر پیکره حکومت مختار جدا شدن «ابراهیم ابن مالک اشتر» از مختار بعد از کشته شدن «عبیدالله ابن زیاد» بود که منجر به شکست مختار در جنگ با «مصعب ابن زبیر» شد.

هدف مختار؛ کوتاه مدت یا بلند مدت؟ انتقام از قتله کربلا یا تشکیل حکومت اسلامی؟!

مختار شخصیت سیاسی قوی و برجسته و ابراهیم شخصیت نظامی بزرگی بود که زوج آنها برای ادامه حکومت مفید و لازم بودند. به نظر می رسد تعهد پنهان بین مختار و ابراهیم بر سر هدف کوتاه مدت بوده و به محض انتقام از قتله کربلا، ابراهیم از وی جدا می شود.

در تاریخ نقل شده که هدف قیام مختار، کوتاه مدت و صرف انتقام از قتله کربلا بوده است، اما با توجه به شواهد در دست و اینکه تاریخ را هواداران مختار ننوشته اند، بر می آید كه وی هدفي بزرگتر و تشکیل حکومت اسلامی را مدنظر داشته و مي خواسته مرحله به مرحله آن را پیاده سازی كند كه این امر نشانه هوش سیاسی اوست.

برای اثبات این ادعا، وی بعد از انتقام از قتله، نامه ای به «محمد حنفیه» می نویسد و اعلام می کند که می تواند به مکه حمله کرده و آن را تصرف کند و سپس حکومت را به آل علی (ع) بسپارد، ولی محمد حنفیه نمی پذیرد و پاسخ می دهد اگر ما دنبال حکومت بودیم تا به حال اقدام می کردیم.

از طرفی فضای آن روز برای اهداف بلندمدت آماده نبود و در شرایطی که شیعیان حتی حاضر بودند به خاطر اشتباهشان در کربلا خود را به کشتن دهند (قضیه توابین و ...) او توانست از فضای احساسی آن دوره استفاده كرده و اهداف کوتاه مدت خود را محقق كند.

عبدالله زبیر؛ ممنوع کردن صلوات بر پیامبر (ص) در نماز جمعه از شدت دشمنی

از سر سخت ترین دشمنان مختار «عبدالله ابن زبیر» بود که از ابراز دشمنی با آل علی (ع) ابایی نداشت و آشکارا نیز آن را بیان می کرد. او در جنگ جمل زبیر را تحریک کرد، طوری که حضرت علی(ع) در این باره می فرمايند: «زبیر با ما بود تا اینکه فرزند شوم او عبدالله بزرگ شد.»

فرزندان این خاندان نیز به دلیل حضور عبدالله همگی با نفرت آل علی (ع) بزرگ شدند.

عبدالله ابن زبیر در مورد طایفه بنی هاشم گفته است: اگر مصلحت مسلمین باشد از رویارویی با این طایفه ابایی ندارم! شدت دشمنی او به حدی است که با اینکه در نماز جمعه صلوات فرستادن بر پیامبر مستحب است، ولی او دستور داد برای مدت 40 هفته آن را قطع کنند. وقتی علت را پرسیدند گفت: برای اینکه نمی خواهم با شنیدن نام پیامبر مردم به یاد خاندان او بیفتند.

منبع: برگرفته از برنامه «هنگام درنگ» سخنان محمدحسین رجبی دوانی

/انتهای پیام/