جايگاه كوفه در جريان‌هاي صدر اسلام - بخش سوم

لو رفتن تمامي اسرار حكومتي در صورت انتخاب مدينه به عنوان مركز خلافت

برخلاف زمان پيامبر(ص) كه خيانتكاران، يهوديان و چهره‌هاي شناخته شده بودند، در زمان حضرت علي(ع) مخالفان در ميان مردم مسلمان زندگي مي‌كردند و از تمام جزئيات و اسرار آنها اطلاع داشتند، لذا انتخاب مدينه به عنوان مركز خلافت، به معناي قرار دادن تمامي اسرار نظامي و سياسي در دست دشمنان بود.

کد خبر: ۱۳۱۹۶۶

دوشنبه - ۳۰ خرداد ۱۳۹۰ / June 20, 2011

گروه انديشه «خبرگزاري دانشجو»؛ انتخاب كوفه به عنوان مركز خلافت و امامت آگاهانه و با نيت قبلي صورت گرفت و امام (ع) حتى اگر مجبور به جنگ با پیمان‏شکنان نمى‏شدند باز مقر حکومت اسلامى را به کوفه منتقل مى‏کردند.

به منظور شفاف شدن علت اين انتخاب ضروري است ابتدا دلايل نامناسب بودن مدينه براي مركز خلافت بودن را بررسي كرده و سپس به دلايل برتري كوفه بپردازيم.

به لحاظ اقتصادي هر چند مدينه بهترين نقطه حجاز به شمار مي‌رفت، ولي به دليل موقعيت جغرافيايي و صحرايي آن، امكان هيچ‌گونه زراعت و دامداري را نداشت، لذا نه تنها قادر به تأمين معاش مردم خويش نبود، حتي نمي‌توانست سپاه عظيم اسلام را تغذيه كند!

از نظر نيروي انساني، در مدينه امكان جنگ تمام‌عیار در مقابل سپاه شام وجود نداشت؛ حداكثر نفراتي كه در جنگ جمل از مدينه همراه امام حضور داشتند 4000 نفر بودند و طبيعتا چنین جمعیتى قادر به حل مشکلات خلافت در مواجهه با دشمنان فراوان نبود.

از دست رفتن روحيه جنگي مردم مدينه

مردم مدينه در اثر سياست‌هاي نادرست خلفاي پيشين دچار رفاه‌طلبي شده و روحيه جنگي‌شان را از دست داده بودند.

در زمان پيامبر(ص) مسلمانان به دليل حفظ اسلام در جنگ‌ها حاضر مي‌شدند و حتي ممكن بود در مقابل پدر و برادر خود بايستند، ولي به هنگام خلافت اميرالمومنين (ع) با اينكه ظاهرا مسلمان بودند، اما چنان تغيير كرده بودند كه به علي(ع) به عنوان قاتل پدر و برادر خود مي‌نگريستند.

به‌علاوه مردم اين شهر، بويژه برخي اصحاب از جمله عبدالله بن عمر، زيد بن ثابت، سعد بن ابي وقاص، محمد بن مسلمه و زیدبن ثابت كوچكترين علاقه‌اي به امام نداشتند و خود را مجتهدتر از آن حضرت مي‌دانستند و حاضر نبودند سخن امام را بشنوند.

مشكلاتي كه امام علي(ع) با مردم مدينه داشتند، شبيه همان شرايطي بود كه پيامبر(ص) در رويارويي با مردم مكه داشت؛ اگر آن زمان خيانتكاران به پيامبر(ص)، يهوديان و چهره‌هاي شناخته شده بودند در زمان حضرت علي(ع) مخالفان در ميان مردم مسلمان زندگي مي‌كردند و از تمام جزئيات و اسرار آنها اطلاع داشتند، لذا انتخاب مدينه به عنوان مركز خلافت، قرار دادن تمامي اسرار نظامي و سياسي در دست دشمنان و قرار گرفتن حكومت در معرض سقوط بود.

دلايل برتري كوفه از ابعاد مختلف اقتصادي، جغرافيايي و نيروي انساني به صورت زير است:

كوفه شهر ما و جايگاه شيعيان ما است

علاقه متقابلي بين حضرت علي (ع) و مردم كوفه وجود داشت؛ ابن‌عساكر نقل كرده كه از اهل كوفه تعجب مي‌كنم، مثل اينكه كوفه بر محبت علي (ع) بنا شده است؛ اميرالمومنين نيز درباره كوفه مي‌فرمايند: «خاك آنجا ما را دوست دارد، ما نيز آنجا را دوست مي داريم، كوفه شهر ما و جايگاه شيعيان ما است.»

در اين زمان تعداد زيادي از صحابه پيامبر در كوفه حضور داشتند كه عده‌اي از آنها با ورود خالد بن وليد به عراق در زمان ابوبكر، عده‌اي ديگر با اعزام سپاهي به فرماندهي ابوعبيد ثقفي در جنگ خيبر و سايرين نيز در اعزام سپاه سعد وقاص راهي كوفه شده بودند.

هنگامى که عمار یاسر به حکومت کوفه گمارده شد عمر 10 تن از برگزیدگان اصحاب را همراه او به کوفه فرستاد.

از مجموع مطالب گفته شده برمي آيد «کوفه» نسبت به سایر شهرهاى معتبر جهان اسلام و حتى مدینه موقعیت ممتازى یافته بود.

علاقه شديد يمني‌ها به امام علي(ع) چگونه ايجاد شد؟

علاوه بر صحابه، برخي برگزيدگان يمن و قبيله‌هاي مشهور آن خطه از هنگام جنگ قادسيه به عراق مهاجرت كرده بودند.

در سال هشتم یا دهم هجرت، حضرت علي (ع) از طرف پيامبر(ص) مامور تبليغ اسلام در يمن مي شود و مردم آنجا را به اسلام ترغيب مي كند؛ به همين خاطر حب علي در دل‌هاي آنان بود و یاران برجسته اي چون مالک اشتر، کمیل بن زیاد و حارث همدانى از ميان آنها به وجود آمد.

عاملان و فرمانروایان آن حضرت بر نقاط مهم عالم اسلام از ميان انصار و مردم یمن انتخاب شده بودند و حتي یک نفر مهاجر در میان آنها نبود، بجز پسر عموهاى حضرت یعنى عبدالله‏ و عبیدالله‏ و قثم پسران عباس

كوفه، قلب عالم اسلام

كوفه از نظر جغرافيايي تقريباً در قلب عالم اسلام آن روزگار قرار داشت و بر ايران، حجاز، شام، مصر و جزیره مشرف بود؛ موقعیت اين شهر از بصره که به دليل نزديكي به دریا امکان هجوم خارجى از راه آب را داشت، مناسب‌تر بود.

از نظر اقتصادي، سواد عراق مهمترين منبع درآمد در اين خطه بود؛ همچنين جزيه و خراج فراواني از ايران و عراق بدست مسلمانان در اين منطقه مي رسيد.

سپاه کوفه با پیروزى‏هاى چشمگیر و مکرر در عراق و فتح پایتخت امپراطورى ساسانى و سرانجام پیروزى‏هاى بزرگ نهاوند (فتح الفتوح) توانسته بود ابهت و اقتدار شاهنشاهى ساسانى را در هم شکند، لذا از توان نظامي بالايي برخوردار بود./انتهاي پيام/